بزرگتر از دو پسر ابراهیم، زاده هاجر، اسماعیل نوزاد را با مادرش در دره کوههای پیرامون مکه گذاشتند، بیتوشه و بیآب، با اعتمادی تمام به خدا. قرآن او را به وفاداری به پیمان میستاید و او را فرستاده و پیامبر میخواند، که خاندانش را به نماز و زکات فرمان میداد (سوره مریم، 54-55). رامکننده اسبان و نخستین گشاینده زبان عربی، دوازده پسر به جا گذاشت، در 137 سالگی درگذشت و در حِجر کنار هاجر به خاک سپرده شد.
روز 10 رمضان 1448: سهشنبه 16 فوریه 2027 (تاریخهای این ماه به رؤیت هلال بستگی دارد).
فهرست مطالب :
بهروزرسانی در 14 نوامبر 2026 ساعت 23:37
پسر بزرگتر خلیل و هاجر مصری، اسماعیل به نظر درست، کودک قربانی و یگانه پسر ابراهیم در آن هنگام از زندگی بود. هنوز نوزاد و شیرخوار در بغل بود که با مادرش در دره کوههای پیرامون مکه، بیسروپناه، گذاشته شد، بیتوشه و بیذخیره آبی: پدرشان آنجا به اعتمادی تمام به خدا گذاشت، بیهیچ ضمانتی جز خود او. توجه و رحمت الهی آنان را فراگرفت، و از این کودک یگانه تمام نسل عربان حجاز برخاست.
ستایشهای کتاب، قرآن، برای او جایی ویژه و یکتا دارد: وفادار به پیمان داده، فرستاده و پیامبر، خاندان خود را به نماز و زکات شرعی فرمان میداد، و پروردگارش او را پسندیده و خوشنود بود. ماموریتش به طایفههای سرزمینش و پیرامون آنان رسید؛ وحی به مؤمنان فرمان میدهد که به آنچه بر او و دیگر پیامبران نازل شده ایمان بیاورند.
و در این کتاب از اسماعیل یاد کن، زیرا که او درستوعده و فرستادهای پیامبر بود. و خاندان خود را به نماز و زکات فرمان میداد و همواره نزد پروردگارش پسندیده[رفتار] بود.
قرآن 19:54-55
او نیز در شمار صابران برجسته و بزرگ است، در کنار ادریس و ذوالکفل، همه داخل شده در رحمت خدا؛ سه نامی که قرآن در یک نفس گرامی میدارد. دو دستاورد عملی زندگیاش را نشانه گذاشته است: اسبانی را که در آن هنگام وحشی و سرکش بودند رام کرد، که گفته میشود میراث دوستداشتنی این پیامبرند، و نخستین زبان را به عربی گویا و پرضرب گشود، آموخته از قومهای عربزبانی که نزدش آمدند و جای گرفتند، از چهارده سالگی به گفته روایتی کهن.
و اسماعیل و ادریس و ذوالکفل را [یاد کن] که همه از شکیبایان بودند. و آنان را در رحمت خود داخل نمودیم، چرا که ایشان از شایستگان بودند.
قرآن 21:85-86
زندگیاش همهجا مطیع پدر بود: همسر نخست را به فرمان او طلاق داد، همسر دوم را به مشورت و صلاحبینیاش نگاه داشت، و دوازده پسر برآورد و پروراند، که از آنان نبط و قیدار برخاستند، نیاکان طایفههای عرب حجاز؛ از این دو، نسل او در بیابانها گسترده شد. مرگ در 137 سالگی او را یافت؛ در حِجر کنار هاجر به خاک سپرده شد. روایتی نقل میکند که از گرمای جا شکوه کرد: دری از بهشت بر جای قبرش گشوده شد، که خنکایش را بر او میریزد تا روز قیامت.
یک زندگی تمام در سه خصلت خلاصه شد: وفاداری به گفتار، نماز در خانواده، صبر. این برنامه رمضانی است به اندازه انسان و توان آدمی. امروز یک گفتار دادهشده را به عمل برسان: تعهدی دینی که به تأخیر افتاده، وعدهای به نزدیکی، یادآوریای به پدر یا مادر. نماز را مانند کاری مشترک به خانه بیاور نه کاری فردی: خانواده را به ساعت معین فراخوان. و به صبر دراز تمرین کن، آن صبری که سالها دوام دارد: اسماعیل ستوده شد که پیمان را تا پایان نگه داشت، نه برای تلاش یک روز. روزه همین حالا تو را تمرین میدهد: هر ساعت بیخوردن و بینوشیدن پیمانی است تازهشده با خدا. کسی که این دوام را در خانهاش رام کند، نسلی تمام از ارزشها را انتقال خواهد داد، مانند دوازده پسری که میراثش را حمل کردند.
بهروزرسانی در 14 نوامبر 2026 ساعت 23:37