زکات فطره صدقهای واجب است که روزه ماه رمضان را پاک میسازد و به بیچارگان امکان میدهد عید را بدون دستفرسایی جشن بگیرند. این زکات باید پیش از نماز عید فطر، برای هر عضو خانواده پرداخت شود.
فهرست مطالب :
بهروزرسانی در 14 نوامبر 2026 ساعت 23:38
زکات فطره (یا صدقه فطر) صدقهی فطرِ روزه است. پیامبر الله صلی الله علیه وسلم آن را برای دو دلیل مقرر کرد : پاک کردن روزهدار از کاستیها و سخنان بیراه او در طول ماه، و رساندن غذایی به بیچارگان تا روز عید دستفرسایی نکنند. این تعریفی است که ابنعباس در حدیث روایتشده از بخاری داده است.
پیامبر الله صلی الله علیه وسلم زکات فطره را پاککننده روزهدار از سخنان بیهوده و زشت، و طعامدهنده بیچارگان مقرر کرد. هر کس آن را پیش از نماز عید بپردازد، بهعنوان زکات پذیرفته میشود ; و کسی که پس از نماز بپردازد، تنها صدقهای در میان صدقههاست.
به روایت ابوداوود، ابنماجه و حاکم
بر هر مسلمانی واجب است که هنگام غروب آخرین روز رمضان، خوراک کافی برای شب و روز عید خود و اندکی افزونتر داشته باشد. سرپرست خانواده آن را برای خود و برای هر فرد زیر تکفل خود میپردازد : همسر، فرزندان، و حتی نوزادی که پیش از غروب آفتاب روز عید به دنیا آمده باشد.
پیامبر الله صلی الله علیه وسلم دستور داد که برای همه افراد خانه پرداخت شود : بردگان و آزادان، کودکان و بزرگسالان، مردان و زنان. کودکانِ امت مسلمان نیز بنا بر توان خود برای افراد زیر تکفل خود میپردازند.
مقدار آن یک صاع است : حدود 2.5 تا 3 کیلوگرم از غذای اصلی کشور. ابنعمر گفت : « پیامبر الله صلی الله علیه وسلم زکات فطره را واجب کرد : یک صاع خرما یا یک صاع جو، برده و آزاد، مرد و زن، کوچک و بزرگِ مسلمانان، و دستور داد که پیش از بیرون رفتن مردم به نماز پرداخت شود. »
این حدیث به روایت بخاری و مسلم است.
بخاری و مسلم
امروزه بیشتر عالمان پرداخت آن را به پول جایز میدانند، معادل ارزش یک صاع از غذای اصلی یا ارزش بازاری آن در محل. در این صورت مقدار آن بنا بر موسسات، حدود 7 تا 10 یورو برای هر نفر است، اما افضل آن است که به مبالغ اعلامشده از سوی سازمانهای معتبر کشور خود مراجعه کنید، که صاع را هر سال ارزیابی میکنند.
پرداخت آن پیش از نماز عید فطر است. ابنعمر تصریح میکند که پیامبر دستور داد پیش از بیرون رفتن مردم به نماز پرداخت شود.
پرداخت آن یک یا دو روز پیش از عید جایز است، چنانکه روایت شده صحابه یک یا دو روز پیش از جشن آن را میپرداختند. پرداخت پس از نماز عید، جایگاه زکات فطره را از دست میدهد : آنوقت تنها صدقهای معمولی بهشمار میآید. کسی که بیعذر از مهلت گذشته باشد، باید جبران کند.
این زکات به بیچارگان و نیازمندان امت مسلمان تعلق دارد، در اولویت آنان که در محل روزهداری زندگی میکنند. موسسات معتبر نیز امکان میدهند که به مناطق نیازمند (ماداگاسکار، کنیا، اردوگاههای پناهندگان و مانند آن) هدایت شود، به شرطی که بهموقع برسد : اصل آن است که پیش از نماز عید به گیرنده برسد.
به افرادی که خود زیر تکفل ما هستند داده نمیشود : زکات فطره هر کس برای بیچارگانی است که برای گذراندن روز عید توانی ندارند.
برای احکام روزه ماه رمضان : روزه ماه رمضان.
بهروزرسانی در 14 نوامبر 2026 ساعت 23:38