من مطابق گمانی که بنده‌ام نسبت به من دارد، با او رفتار می‌کنم و همراه او هستم، آنگاه که مر…

اسلام > Fa > حدیث > فقه دعا و ذكر > من مطابق گمانی که بنده‌ام نسبت به من دارد، با او رفتار می‌کنم و همراه او هستم، آنگاه که مر…

راوی حدیث: بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارند

متن حدیث: من مطابق گمانی که بنده‌ام نسبت به من دارد، با او رفتار…

توضیح حدیث: من مطابق گمانی که بنده‌ام نسبت به من دارد، با او رفتار…

عبرت‌ها: من مطابق گمانی که بنده‌ام نسبت به من دارد، با او رفتار…

• این حدیث را پیامبر صلی‌‌الله‌علیه‌وسلم از پروردگارش روایت کرده است که آن را حدیث قدسی یا حدیث الهی گویند؛ و آن حدیثی است که لفظ و معنایش از جانب الله است، اما ویژگی‌های قرآن را ندارد از جمله آنکه خواندن لفظش مانند قرآن عبادت نیست و برای خواندنش طهارت لازم نیست و تحدی و اعجاز قرآن و سایر امتیازات قرآن را ندارد.
• آجرّی می‌گوید: «اهل حق الله عزوجل را چنانکه خودش خود را وصف نموده و چنانکه پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم و یارانش رضی‌الله‌عنهم او را توصیف کرده‌اند، وصف می‌کنند؛ و این مذهب علمایی است که تبعیت کرده‌اند و بدعت نیاورده‌اند». بنابراین اهل سنت برای الله نام‌ها و صفاتی را ثابت می‌دانند که خودش برای خود ثابت دانسته است، بدون آنکه دچار تحریف یا تعطیل یا تکییف و تمثیل شوند، و هرآنچه الله از خود نفی کرده را نفی می‌کنند و دربارهٔ چیزی که در موردش نفی یا اثباتی نیامده سکوت می‌کنند. الله تعالی می‌فرماید: {لَيْسَ ‌كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَهُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ} (چیزی همانند او نیست و اوست شنوای بینا).
• گمان نیک داشتن به الله متعال، باید همراه با عمل باشد. حسن بصری می‌گوید: «مؤمن به پروردگارش گمان نیک برده و درنتیجه عمل نیک انجام می‌دهد و بدکار نسبت به پروردگارش بدگمانی می‌کند و درنتیجه عملش بد می‌شود».
• قرطبی می‌گوید: «گفته شده: معنای «ظن عبدي بي» گمان اجابت به هنگام دعا و گمان پذیرش توبه به هنگام توبه و گمان مغفرت و آمرزش به هنگام استغفار و گمان پاداش به هنگام انجام عبادت با شروط آن به قصد تمسک به وعدهٔ راستین اوست. برای همین شایستهٔ بنده است که آنچه بر عهدهٔ اوست، با تلاش انجام دهد و یقین داشته باشد که الله از او می‌پذیرد و او را می‌آمرزد؛ زیرا به او چنین وعده داده و او خلاف وعده نمی‌کند. حال اگر معتقد باشد یا گمان کند که الله آن را نمی‌پذیرد و این اعمال برای او سودی نخواهد داشت، این همان نومیدی از رحمت الله است که از گناهان کبیره می‌باشد. و هرکس با آن بمیرد به گمانش سپرده می‌شود چنانکه در برخی از طرق حدیث مذکور آمده است: «فليظن بي عبدي ما شاء»: «پس بنده‌ام هرگمانی می‌خواهد دربارهٔ من داشته باشد». می‌گوید: اما گمان مغفرت و آمرزش همراه با پافشاری به گناه، جهل محض و فریب خود است».
• تشویق به ذکر زیاد قلبی و زبانی الله با هم. یعنی در دل و جان از الله بترسد و عظمت و بزرگی او و حق او را به یاد بیاورد و او را بزرگ بدارد و دوست داشته باشد و به او گمان نیک کند و عملش را خالصانه برای الله انجام دهد و با زبان نیز سبحان الله و الحمدلله و لا اله الا الله و الله اکبر و لا حول و لا قوة الا بالله بگوید.
• ابن ابی جمره می‌گوید: «کسی که ذکر او را بگوید و بیمناک باشد، به او امنیت می‌بخشد یا اگر وحشت‌زده باشد، آرامش می‌گیرد».
• «الشِّبْر» یا وجب: مسافت بین نوک انگشت کوچک تا نوک انگشت شصت هنگام باز کردن کف دست است. «الذراع» یا گز: فاصله‌ٔ بین نوک انگشت میانی تا استخوان آرنج است. «الباع»: طول دستان و بازوهای انسان و عرض سینهٔ اوست و به اندازهٔ چهار ذراع یا گز است.

موضوعات : فقه دعا و ذكر · عقيده · فواید ذكر الله عزوجل · فضائل و آداب · ايمان به الله عزوجل · توحید نام‌ها و صفات