شب قدر

خانه > رمضان > شب قدر

شب قدر شبی است که در آن قرآن نازل شده است. سوره 97 آن را از هزار ماه ارجمندتر می‌داند و در آن فرشتگان همراه روح به اذن پروردگارشان فرود می‌آیند. این شب در شب‌های فرد ده شب پایانی رمضان جست‌وجو می‌شود، به‌ویژه شب 27 بر فراوانی روایات، و پیامبر الله صلی الله علیه وسلم آموخت که در آن بگویند : « Allahumma innaka 'afuwwun tuhibbul-'afwa fa'fu 'anni ».

به‌روزرسانی در 14 نوامبر 2026 ساعت 23:38

شب قدر چیست؟

شب قدر، شبِ تقدیر، شبی است که در آن قرآن بر پیامبر محمد صلی الله علیه وسلم نازل شد. این یکی از رازهای ماه رمضان است : بنا بر قرآن، تنها یک شب از یک عمر عبادت در بیرون از آن سنگین‌تر است.

ما [قرآن را] در شب قدر نازل کردیم. و از شب قدر، چه آگاهت کرد. شب قدر از هزار ماه ارجمندتر است. در آن [شب‌] فرشتگان، با روح، به فرمان پروردگارشان، برای هر کاری [که مقرّر شده است‌] فرود آیند؛ [آن شب‌] تا دمِ صبح، صلح و سلام است.

قرآن 97:1-5

سوره 44 تصریح می‌کند که نازل شدن « در شبی فرخنده » رخ داده است، شب‌ای که در آن سرنوشت هر کار مقدر می‌شود : کارهای سال پیش‌رو در آن به دست الله فیصله می‌یابد.

چرا از هزار ماه ارجمندتر است؟

هزار ماه بیش از هشتاد و سه سال است : هر کس این شب را « با ایمان و امید » به عبادت بگذراند، از گناهان گذشته‌اش آمرزیده می‌شود. این حدیث به روایت بخاری و مسلم است.

مفسران توضیح می‌دهند که ارج این شب از نازل شدن قرآن، از فرود آمدن فرشتگانی که زمین را از سلامت پر می‌کنند، و از آن است که عبادت در آن به‌اندازه عبادتی بیش از هشتاد و سه سال به‌شمار می‌آید. کسی که از این شب محروم شود، به‌راستی محروم مانده است، چنان‌که حدیث روایت‌شده از احمد نشان می‌دهد.

چه زمانی باید جست‌وجو شود؟

شب قدر در ده شب پایانی رمضان و به‌ویژه در شب‌های فرد است : شب‌های 21، 23، 25، 27 و 29 ماه، بر اساس حدیث روایت‌شده از بخاری. در برخی سال‌ها چند شب از این شب‌ها نشانه‌های شب قدر را دارند : سنت نشانه‌هایی چون آرام بودن آسمان، گرم یا سرد نبودن شب، و برآمدن خورشید در روز بعد بدون پرتوهای آشکار را بازگو کرده است.

عالمان توصیه می‌کنند که به یک شب بسنده نشود : همه شب‌های فرد جست‌وجو شود، عبادت‌ها در ده شب پایانی پخش گردد، و بر تلاوت قرآن، نمازهای شبانه و دعاها افزوده شود. تاریخ دقیق به حکمت پنهان شده است تا مؤمن تمام این دهه بکوشد.

دعای شب قدر

عایشه از پیامبر پرسید : « اگر بدانم کدام شب شب قدر است، در آن چه بگویم؟ » پیامبر این دعا را به او آموخت :

Allahumma innaka 'afuwwun tuhibbul-'afwa fa'fu 'anni : خدایا، تو آمرزنده‌ای و آمرزش را دوست می‌داری؛ مرا بیامرز.

به روایت ترمذی

این دعا در این شب بیش از همه توصیه شده است : از الله آمرزش می‌خواهد، آن که گناهان را می‌زداید و درجات را بالا می‌برد. تلاوت قرآن، نمازهای شبانه و دعاهای عمومی بر اساس سنت نیز در این شب توصیه شده‌اند.

اعتکاف ده شب پایانی

پیامبر الله صلی الله علیه وسلم در ده شب پایانی رمضان اعتکاف می‌کرد، یعنی معتکف در مسجد می‌شد، و تا پایان عمر آن را ترک نکرد، چنان‌که بخاری و مسلم روایت کرده‌اند. اعتکاف آن است که انسان با ماندن در مسجد خود را به عبادت سپرد : نماز، تلاوت قرآن و دعا، و بیرون رفتن تنها برای نیازهای ضروری.

این بهترین راه برای از دست ندادن شب قدر است : کسی که خود را به ده شب پایانی سپرده، یقین دارد که بخشی از آن‌ها بوده است.

دعاهای این شب‌ها را ببینید : دعاهای ماه رمضان.

شب نازل شدن کتاب‌های آسمانی

قرآن تنها کتابی نیست که در این ماه پربرکت نازل شده است : بنا بر روایتی از ابن‌عباس، تورات در روز ششم رمضان به حضرت موسی نازل شد، انجیل در روز دوازدهم به حضرت عیسی، زبور در روز هجدهم به حضرت داوود، و قرآن در شب قدر. بدین‌سان رمضان ماهِ کتاب‌هاست : هر وحشی نقطه‌ای برگردان در تاریخ پیامبران بوده است.

این شب همه پیامبرانِ حامل کتاب را به هم پیوند می‌دهد و رمضان را ماه کتاب‌های آسمانی می‌سازد.

منابع

به‌روزرسانی در 14 نوامبر 2026 ساعت 23:38

بسم الله الرحمن الرحيم دوشنبه 5 جمادی الثانی
الاثنين 5 جمادى الآخرة
هلال متزايد هلال در حال رشد روز 6.3 / 29.5
روشنایی 39%
ماه کامل در 8 روز
لا إله إلا الله هیچ معبودی جز الله نیست

إِنَّ ٱللَّهَ وَمَلَٰٓئِكَتَهُۥ يُصَلُّونَ عَلَى ٱلنَّبِىِّ ۚ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ صَلُّوا۟ عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا۟ تَسْلِيمًا

همانا خدا و فرشتگانش بر پیامبر درود و رحمت می فرستند. ای اهل ایمان! بر او درود فرستید و آن گونه که شایسته است، تسلیم او باشید.

Al-Ahzab 33:56

صلوات بر پیامبر