خانه > صلوات بر پیامبر > چه زمانی بر پیامبر صلوات بفرستیم
صلوات بر پیامبر ذکری است در همه حال‌ها: هر برده شدن نامش، یک صلوات می‌طلبد. برخی زمان‌ها افزون بر آن، بنای نقلی روشنی هم دارند؛ اینک آن‌ها، حدیث به حدیث.
در این صفحه
به‌روزرسانی در 05 اکتبر 2026 ساعت 13:13
📖 4 دقیقه مطالعهقاعده پایه این است: چون پیامبر نام برده میشود، با «صلّی الله علیه و آله و سلّم» پاسخ می‌دهیم. متن‌های صحیح این را نشانه دل بخشنده دانسته‌اند: «بخیل کسی است که نام من نزد او برده شود و بر من درود نفرستد» (ترمذی، «حسن صحیح»؛ مسلم همین مضمون را نقل کرده است). در مقابل، سنت خبر می‌دهد که الله روح را به پیامبر بازمی‌گرداند تا به سلام هر یک پاسخ دهد: «هیچ‌کس سلام نمی‌گوید مگر آنکه الله روح مرا بازگرداند تا او را جواب سلام بدهم» (ابوداود، سند صحیح).
در همین باب، پیامبر فرمود: «هر کس بر جایگاهی بنشیند که در آن الله یاد نشود، حسرتی از سوی او خواهد چید؛ و هر کس بر بستری آرماید که در آن او یاد نشود، حسرتی از سوی او خواهد چید» (ابوداود، 4856): مجالسی که الله و پیامبرش در آن‌ها یاد می‌شوند از حسرت در امان‌اند و صلوات بر پیامبر بهترین پایان‌بندی آن‌هاست.
«چون فرمان اذان را شنیدید، همان را بگویید که مؤذن می‌گوید، سپس بر من درود فرستید؛ هر کس یک بار بر من درود فرستد، الله ده بار بر او درود می‌فرستد. سپس از الله وسیله را بخواهید؛ منزلتی است در بهشت که تنها شایسته یکی از بندگان الله است و امیدوارم من باشم. هر کس برای من وسیله بخواهد، شفاعت من را خواهد داشت.»
مسلم در صحیح خود (384)؛ همین متن در ابوداود (523) و ریاض الصالحین (1037)
فقیهان هم‌داستان‌اند: صلوات بر پیامبر پس از اذان پسندیده (مشروع) است، بی‌آنکه در مجموعه‌ها اختلافی از آن ثبت شده باشد؛ اما «تثویب» («نماز بهتر از خواب است») تنها به اذان صبح اختصاص دارد.
صلوات بر پیامبر در تشهد، پیش از سلام پایانی، جایگاه ثابت خود را دارد. همه عالمان روا بودنش را ثابت کردهاند؛ درباره حکمش، شافعی آن را در نشستن پایانی واجب می‌داند، در حالی که حنفی‌ها، مالکی‌ها و احمد در یک روایت آن را سنت می‌شمارند. صیغه آموخته‌شده صلوات ابراهیمی است: نگاه کنید به چگونه بر پیامبر صلوات بفرستیم.
«بر من بسیار درود فرستید در روز جمعه و شب جمعه؛ هر کس یک بار بر من درود فرستد، الله ده بار بر او درود می‌فرستد.»
بیهاقی در السنن الکبری (5994)
جمعه روزی است که «صلوات امت به پیامبر عرضه میشود» (ابوداود، 1047، سندی که نووی معتبر دانسته): هر که در این روز بیشتر بر او درود فرستد، در منزلت نزدیک‌تر به او خواهد بود (همین مضمون از بیهاقی، 5995). ترمذی (488) نیز یادآور میشود که جمعه «بهترین روزی است که خورشید بر آن برآمده است».
«دعا میان آسمان و زمین آویخته می‌ماند و هیچ‌یک از آن بالا نمی‌رود تا آنکه بر پیامبرت درود فرستی.»
ترمذی (486)، از عمر بن خطاب
و پیامبر به فُضاله بن عُبَید آموخت: «هر گاه یکی از شما دعا می‌کند، آغاز کند با ستایش پروردگارش، سپس بر پیامبر درود فرستد، و سپس هر دعایی را که می‌خواهد بکند» (ابوداود و ترمذی، «حسن صحیح»). نخست ستایش، سپس صلوات بر پیامبر، آن‌گاه درخواست: همین ترتیب است که دعا را به آسمان می‌برد.
همچنین بخوانید
بله، این قاعده پایهای است که متنها آن را ثابت کردهاند؛ احادیث ترک آن را نشانه بخل دل شمردهاند و ده صلوات الله را در برابر یک صلوات خبر دادهاند.
جملههای اذان را تکرار میکنیم، سپس بر پیامبر درود میفرستیم، سپس وسیله را میخواهیم: هر که آن را برای پیامبر بخواهد، شفاعت او را خواهد داشت (مسلم، 384).
در آن روز به شدت پسندیده است (روز و شب)، اما واجب شرعی نیست؛ فراوانی آن در احادیث فرمان داده شده و صلوات امت در آن روز به پیامبر عرضه میشود (ابوداود، 1047).
نه: «درود شما هر جا که باشید به من میرسد» (ابوداود، سند صحیح)؛ پیامبر همچنین از «عید گرفتن» قبرش نهی کرده است.