Bosh sahifa > Payg'ambarga salovat aytish
Payg'ambarga salovat aytish (as-salotu alan-nabiy) Allohdan Muhammad payg'ambarimizga, sallallohu alayhi vasallam, salovat aytishini va unga salom berishini so'rash demakdir, xuddi Qur'on buyurganidek: «Albatta, Alloh va Uning farishtalari payg'ambarga salovat aytishadi. Ey iymon keltirganlar! Sizlar ham unga salovat aytib, xush muomalada salom bering» («Al-Ahzob» surasi, 56). Bu, musulmon hayotida eng ko'p takrorlanadigan ibodatlardan biri: namozda, azondan so'ng, juma kuni, du'oda hamda payg'ambarimizning ismi tilga olingan har bir paytda.
Ishonchli hadis to'plamlari bu ibodatga butun boblar bag'ishlaganlar: Muslim «Sahih»ida, Termiziy fazilatlar bobida, Bayhaqiy «Sunan al-Kubro» asarida va Navaviy «Riyozus-solihin»ida. Bu sahifa eng zarur narsalarni jamlaydi; har bir mavzu quyidagi sahifalarda matnlar va ularning ishonchlilik darajalari bilan batafsil bayon etilgan.
Ushbu sahifada
05 oktabr 2026 kuni 13h13 da yangilandi
📖 5 daqiqa o'qish« Biror kishiga salovat aytish » uni kim aytayotganiga qarab har xil ma'noni anglatadi. Allohdan kelgan salovat rahmat va maqtovdir: Alloh o'z payg'ambarini farishtalari oldida maqtaydi va o'z marhamati bilan yopadi. Farishtalardan kelgan salovat uning haqida mag'firat so'rashdir. Mo'minlardan kelgan salovat esa aytilgan du'odir: «Allohim, Muhammadga salovat aytgil». Termiziy ahl ilmning tushuntirishini shunday rivoyat qiladi: «Rabbiyning salovati rahmatdir, farishtalarning salovati esa mag'firatdir» (485).
Albatta, Alloh va Uning farishtalari payg'ambarga salovat aytishadi. Ey iymon keltirganlar! Sizlar ham unga salovat aytib, xush muomalada salom bering.
«Al-Ahzob» surasi, 56
To'liq ma'no, oyatma-oyat va so'zma-so'z, payg'ambarga salovat aytishning ma'nosi sahifasida batafsil bayon etilgan.
Sahobalar uni salomlashni bilardilar, ammo savol berdilar: «Sizga qanday salom berishni bilamiz; sizga qanday salovat aytamiz?» Payg'ambarimiz ularga o'shandan beri salovot ibrohimiya deb tanilgan to'liq du'oni o'rgatdilar:
Aytin(g): «Allohim, Muhammadga va Muhammad oilasiga salovat aytgil, Ibrohim oilasiga salovat aytganing kabi; va Muhammadga va Muhammad oilasiga barokat bergil, Ibrohim oilasiga barokat berganing kabi. Zero, Sen maqtovga loyiq va ulug'san».
Muslimning «Sahih»ida (406); Buxoriy va Muslimda xuddi shu ma'no
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ. اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ
«Allohumma solli ala Muhammad» (O Allo, Muhammadga salovat aytgil) degan qisqa shakl umumiy buyruqni bajarish uchun yetarli. Sahobalarning variantlari, batafsil talaffuz va tashahhuddagi o'rni payg'ambarga qanday salovat aytish kerak sahifasida.
Eng keng ma'lum bo'lgan savob, bittaga o'nta:
«Kim menga bir marta salovat aytsa, Alloh unga o'n marta salovat aytadi».
Muslim (408); Termiziy (485): «hasan sahih» hadis
Qiyomat kunidagi yaqinlik ham shunga qo'shiladi («qiyomat kunida menga yaqin bo'lishga eng loyiq kishilar menga eng ko'p salovat aytgan kishilardir», Termiziy 484, «hasan g'arib») va ummatning salovati har juma kuni payg'ambarimizga arz etilishi (Abu Dovud 1047, isnodini Navaviy ishonchli deb hisoblagan). «Kim menga salovat aytishni unutsa, jannat yo'lidan adashadi» degan keng tarqalgan hadis esa muhaddislar tomonidan zaif deb hukm qilingan: uni payg'ambarga salovat aytishning fazilatlari sahifasida aynan shunday keltiramiz.
Asosiy qoida: uning ismi tilga olingan har bir payt. Aniq matniy asosi bo'lgan vaqtlar:
To'liq dalillar payg'ambarga qachon salovat aytish kerak sahifasida.
Du'oni «s.a.v.» shaklida qisqartirib yoki «ص» harfini yozish muhaddis olimlar qoralagan odatdir: Ibnus-Soloh «Muqaddima»sida, Navaviy «at-Tibyon»da, so'ng Saxaviy «al-Qavl al-badi'»da (mavzuga bag'ishlangan butun asar) du'oni to'liq yozish kerakligini o'rgatganlar, chunki qisqartma Qur'on va Sunna buyrug'ini bajarmaydi. ﷺ belgisi ham shu fikrga tegishli.
Yozish mumkin bo'lgan narsa: du'oning to'liq arab yozuvi (صلى الله عليه وسلم), lotin harflaridagi to'liq shakli (sallallohu alayhi vasallam) yoki tarjimasi («unga rahmat va salovat bo'lsin»). Batafsil ma'lumot va barcha yozuv variantlari sallallohu alayhi vasallam sahifasida.
Kartaga yoki tugmaga bosing: har bir bosish keyingi du'oga o'tadi, arab matni, talaffuzi va tarjimasi bilan.
«Alloh unga salovat aytsin va unga salom bersin» degani: Allohdan kelgan salovat rahmat va maqtovdir; mo'min Allohdan payg'ambarini ulug'lashni so'raydi. Du'o arabchada صلى الله عليه وسلم shaklida yoziladi.
Payg'ambarimiz o'rgatgan to'liq du'o: «Allohumma solli ala Muhammadin va ala oli Muhammad, kama sollayta ala oli Ibrohim, innaka Hamidun Majid; Allohumma barik ala Muhammadin va ala oli Muhammad, kama barakta ala oli Ibrohim, innaka Hamidun Majid» (Muslim, 406). «Allohumma solli ala Muhammad» degan qisqa shakl ham yetarli.
Bitta salovatga Allohning o'n salovati (Muslim, 408), Hakim rivoyatidagi variantda gunohlarning o'tkilishi va hasanatlarning yozilishi («al-Mustadrak», 2018) hamda qiyomat kunida payg'ambarimizga eng katta yaqinlik (Termiziy, 484).
Ismi tilga olingan har bir payt, azondan so'ng, namoz tashahhudida, juma kuni kunduzi va kechasi, shuningdek har bir du'oning boshida va oxirida.
Muhaddis olimlar (Ibnus-Soloh, Navaviy, Saxaviy) qisqartmani qoralaganlar: du'o to'liq yoziladi, arabcha, lotin harflarida yoki tarjimasi bilan («unga rahmat va salovat bo'lsin»).