Ana sayfa > Ramadan > Ramazan'ın 16. günü
Bu gün, Hz. Musa Rabbinin katında kalırken İsrailoğulları'nın yaşadığı imtihanı anlatır. Samiri, süs eşyalarıyla böğren bir buzağı yaptı ve kavmin büyük kısmı ona tapındı; Harun engellemeye çalıştı, başaramadı. Dönen Musa levhaları bıraktı, buzağıyı denize attırdı, sonra kavmini tövbeye sevk etti (Tâhâ Sûresi, 83-98; A'râf Sûresi, 148-154). Oruçlu burada şunu öğrenir: Allah'ın zikrinden boşalan kalp çabuk bir yedine yönelir ve samimi tövbe rahmet kapısını yeniden açar.
Ramazan 1448'in 16. günü: 22 Şubat 2027 Pazartesi (ayın tarihleri hilal gözlemine bağlıdır).
İçindekiler :
14 Kasım 2026 tarihinde 23h37 saatinde güncellendi
Kıssanın başlangıcı bir yokluktur: Musa, Rabbinin randevusuna çağrılmıştı ve bu sürenin kavme uzun göründüğü anlatılır. Samiri ise, tam da bu boşluktan yararlandı. Ödünç alınan süs eşyalarını baştan sona topladı, bunları buzağı biçimli bir kalıba döktü ve Cebrail'in atının bastığı yerden avuçlayıp çıkardığı bir avuç toprağı içine attı: nesne ise, canlı bir varlık gibi böğürmeye başladı. Kalabalık ise, etrafında oynayarak bunun, kendilerinin ve Musa'nın tanrısı olduğunu ilan etti; Musa'nın da unutmuş olduğu söyleniyordu. Bu düşüşün haberini veren Kur'an metni, efendi mertebesine yükseltilmiş, sesi çıkmayan bir cisim karşısında şaşkınlığını dile getirmektedir.
Musa'nın ardından milleti, ziynet takımlarından, canlıymış gibi böğüren bir buzağı heykeli yaparak onu tanrı edindiler. O buzağının kendileriyle konuşmadığını ve yol da göstermediğini görmediler mi? Onu tanrı olarak benimseyip kendilerine yazık ettiler. Elleri böğründe, çaresiz kalıp, kendilerinin sapıtmış olduklarını görünce: "Eğer Rabbimiz bize acımaz ve bizi bağışlamazsa, and olsun ki mahvoluruz" dediler. Musa, milletine, kızgın ve üzgün olarak dönünce "Benim arkamdan ne kötü olmuşsunuz! Rabbinizin emrinin çabucak gelmesini mi istiyorsunuz?" dedi, levhaları attı ve kardeşinin başından tutup kendine doğru çekti. Harun: "Ey annem oğlu! Bu millet beni küçümsedi; az kalsın öldürüyorlardı. Bana, düşmanları sevindirecek şekilde davranma, beni bu zalim milletle bir sayma" dedi. Musa "Rabbim! Beni ve kardeşimi bağışla, bize acı, Sen merhametlilerin merhametlisisin" dedi. Buzağıyı tanrı olarak benimseyenler Rablerinin öfkesine ve dünya hayatında alçaklığa uğrayacaklardır; iftira edenleri böylece cezalandırırız. Kötülük işleyip ardından tevbe edenler ve inananlar bilsinler ki Rabbin, bu hareketlerinin ardından onları şüphesiz bağışlar ve merhamet eder. Musa, öfkesi yatışınca, bir nüshasında Rablerinden korkanlar için doğru yol ve rahmet yazılı olan levhaları aldı.
Kuran 7:148-154
Kavmin başında kalan Harun, kendilerine bunun yalnızca bir imtihan olduğunu bildirmiş ve kendisine uymalarını istemişti; onlar da, Musa dönene kadar bundan vazgeçmeyeceklerini söylemişlerdi. Musa ise, kızgın ve üzgün bir hâlde dönmüştü: levhaları bıraktı, kardeşini başından tutup kendine doğru çekti ve her birini tek tek sorguladı. Harun, kavmin bölünmesine tanık olma korkusuyla bunu yaptığını açıklamaktadır; Samiri, gördüğünü ve potaya attığını itiraf eder ve kendisine, dokunulmayacağı bir ceza verilir. Buzağı ise daha sonra ateşe verilerek yakıldı; küllerine ayrılarak denize savruldu.
Musa, milletine kızgın ve üzgün olarak döndü. "Ey milletim! Rabbiniz size güzel bir vaadde bulunmadı mı? Uzun bir zaman mı geçti, yoksa Rabbinizin gazabına mı uğramak istediniz de bana verdiğiniz sözden caydınız?" dedi. Onlar: "Sana verdiğimiz sözden kendi başımıza caymadık. O milletin ziynet eşyasından bize yükler dolusu taşıtıldı. Biz onları ateşe attık, aynı şekilde Samiri de attı" dediler. Bunun üzerine Samiri onlara böğüren bir buzağı heykeli ortaya koydu. O ve adamları: "Bu sizin de Musa'nın da tanrısıdır, ama o unuttu" dediler. Görmüyorlar mıydı ki, o heykel onlara ne söz söyleyebilir, ne zarar ve ne de fayda verebilirdi? And olsun ki, Harun da onlara önceden: "Ey milletim! Siz bu buzağı ile sınanıyorsunuz. Sizin gerçek Rabbiniz Rahman'dır. Bana uyun, emrime itaat edin" demişti. "Musa bize dönene kadar buna sarılmaktan vazgeçmeyeceğiz" demişlerdi. Musa gelince: "Harun! Onların sapıttığını görünce seni benim yolumdan gitmekten alıkoyan nedir? Benim emrime karşı mı geldin?" dedi. Musa gelince: "Harun! Onların sapıttığını görünce seni benim yolumdan gitmekten alıkoyan nedir? Benim emrime karşı mı geldin?" dedi. Harun: "Ey Annemoğlu! Saçımdan sakalımdan tutma; doğrusu İsrailoğulları arasına ayrılık koydun, sözüme bakmadın demenden korktum" dedi. Musa: "Ey Samiri! Ya senin yaptığın nedir?" dedi. Samiri: "Onların görmedikleri bir şey gördüm ve o sana gelen elçinin bastığı yerden bir avuç avuçladım. Bunu ziynet eşyasının eritildiği potaya attım. Nefsim böyle yaptırdı" dedi. Musa: "Defol! Doğrusu artık hayatta, "Bana dokunmayın!" demenden başka yapacağın yoktur. Senin için asla kaçamayacağın bir ceza daha vardır. Durup üzerinde titrediğin tanrına bak, onu yakacağız, sonra denize dökeceğiz" dedi. Sizin Tanrınız, ancak, O'ndan başka tanrı olmayan Allah'tır. İlmi her şeyi içine almıştır.
Kuran 20:86-98
Kur'an ardından, dönüşün mantığını açığa vurur: konuşmayan, cevap vermeyen, ne zarara ne faydaya sahip olmayan bir put, efendi olamaz. Tövbe, sert biçimde istenmiştir: yetmiş bin tapınan kişi, tek bir sabah vakti içinde helak olmuştur; ve Musa ile birlikte özür dilemek için yola çıkan yetmiş önderden, Allah'ı açık açık görmeyi isteyenler, yıldırım ile vuruldular. Musa ise aracılık eder, azabın yalnızca Allah'a ait olduğunu hatırlatır ve verilen cevap ise, her şeyi sakinleştirmiştir: rahmet, her şeyi kuşatır ve takva üzere yaşayıp zekâtı veren kimselere vaat edilmiştir. Levhalar ise, Rablerinden korkanlar için hidayet ve rahmet taşıyıcıları olarak, eski yerlerini almışlardır.
Kıssanın tamamı: Musa'nın yokluğunda altın buzağı.
Ayın ortasında, başlangıcın coşkusu düşebilir: işte günün dersi tam olarak budur. Bu kavim, bir yokluk sırasında yoldan çıktı; oruçlu da, ikinci on günün monotonluğu içinde yoldan çıkabilir. İlk refleks şudur: zikri canlı tutmak; çünkü Allah'ı anmayı bırakan kalp, bir yedine arar ve modern yedekler de ona hoş görünen bir isim taşır. İkinci refleks şudur: bir hatadan sonra ümitsizliğe kapılmamak. Kıssa, önce hata eden sonra affedilen bir kavmi ve yakınları için af isteyen bir peygamberi göstermektedir. Sabahı bir öfke ya da boş bir söz lekelediyse, gün hâlâ telafi edilebilir durumdadır: yatmadan önce dönmek, Kitab'ı yeniden açmak ve ertesi gün orucu, hiçbir burukluk taşımadan sürdürmektir.
Ramazan'ın 15. günü · Ramazan'ın 17. günü
14 Kasım 2026 tarihinde 23h37 saatinde güncellendi