تقویم اسلامی > رویت هلال ماه > هر کشور چگونه آغاز ماه هجری قمری را تعیین می‌کند؟
آغاز ماه هجری قمری بر رؤیت الهلال (دیدن هلال) به فهم هر مرجع استوار است: دیدن مستقیم با چشم غیرمسلح، پیش‌بینی نجومی پذیرفته‌شده، یا تقویم از پیش محاسبه‌شده. بنابراین تاریخ‌ها ممکن است یک روز با هم اختلاف داشته باشند، به‌ویژه در رمضان و عید فطر و عید قربان. روش‌های اعلام‌شده عمومی کمیته‌های اصلی چنین است.
به‌روزرسانی در 5 اکتبر 2026 - 00:46 ساعت
| کشور / نهاد | روش اعلام‌شده |
|---|---|
| عربستان سعودی | کمیته قضایی رؤیت هلال: شهادت‌های رؤیت مستقیم با چشم غیرمسلح که دادگاه‌ها بررسی می‌کنند. تقویم اداری از پیش محاسبه‌شده (ام‌القری / Umm al-Qura) در رمضان و عید فطر و عید قربان ملاک نیست. |
| مراکش | کمیته مرکزی رؤیت هلال (وزارت اوقاف و امور اسلامی): رؤیت مستقیم با چشم غیرمسلح، با شرایط محتاطانه ارتفاع و بعد ظاهری. |
| الجزایر | کمیته ملی رؤیت: شهادت‌های رؤیت مستقیم با چشم غیرمسلح، یکپارچه در سطح ملی. |
| تونس | کمیته وزارت امور دینی: رؤیت مستقیم با چشم غیرمسلح. |
| لیبی، سودان، سومالی و یمن | کمیته‌های ملی رؤیت: شهادت‌های رؤیت مستقیم با چشم غیرمسلح. |
| ترکیه | Diyanet (اداره امور دینی): تقویم از پیش با محاسبه تنظیم‌شده. معیار فنی اعلام‌شده: بعد ظاهری دست‌کم 8 درجه و ارتفاع ماه دست‌کم 5 درجه هنگام غروب آفتاب، و رصد با تلسکوپ پذیرفته است. |
| امارات، قطر، بحرین، کویت و عمان | کمیته‌های رسمی رؤیت: شهادت‌های رؤیت مستقیم با چشم غیرمسلح که مراجع دینی بررسی می‌کنند. |
| اردن، فلسطین، سوریه، لبنان، عراق و مصر | کمیته‌های ملی رؤیت با چشم غیرمسلح همراه با راستی‌آزمایی از طریق محاسبات نجومی؛ اردن افزون بر آن شرایط قابلیت رؤیت (بعد ظاهری، ارتفاع) را برای پذیرش شهادت اعمال می‌کند. |
| اروپا: ECFR | شورای اروپایی فتوا و تحقیق (ECFR): اگر مقارنه پیش از نیمه‌شب رخ دهد و در همان روز ماه پس از خورشید غروب کند، ماه از روز بعد آغاز می‌شود؛ وگرنه دو روز بعد. معیار محاسباتی که مساجد بسیاری در اروپا پذیرفته‌اند. |
| آمریکای شمالی: FCNA / ISNA | Fiqh Council of North America: اگر مقارنه پیش از 12:00 UT رخ دهد و (در مکه) در همان روز ماه پس از خورشید غروب کند، ماه از روز بعد آغاز می‌شود؛ وگرنه دو روز بعد. |
| اندونزی | دو رویه همزیستی دارند: دولت و نهضة العلما (Nahdlatul Ulama) حساب و شهادت‌های رؤیت (رویت) را ترکیب می‌کنند، در حالی که محمدیه (Muhammadiyah) معیار محاسباتی وجود الهلال (مقارنه پیش از غروب آفتاب و غروب ماه پس از خورشید) را اعمال می‌کند. از این رو آغاز گاهی یک روز جابه‌جا است. |
| مالزی، برونئی و سنگاپور | کمیته‌های مشترک: حساب و سپس جست‌وجوی رؤیت (رویت)؛ تقویم رسمی تاریخ‌ها را در سطح ملی یکپارچه می‌کند. |
| پاکستان | کمیته مرکزی Ruet-e-Hilal: جمع‌آوری شهادت‌های رؤیت مستقیم با چشم غیرمسلح از سراسر کشور و اعلام یکپارچه. |
| هند و بنگلادش | کمیته‌های رؤیت (Markazi Chand Committee در هند و Islamic Foundation Bangladesh در بنگلادش): شهادت‌های رؤیت مستقیم با چشم غیرمسلح، به‌صورت متمرکز. |
| آفریقای جنوبی | کمیته‌های منطقه‌ای رؤیت (از جمله United Ulama Council of South Africa): شهادت‌های رؤیت مستقیم با چشم غیرمسلح. |
| نیجریه | اعلام سلطان سوکوتو، رئیس شورای عالی امور اسلامی، پس از شهادت‌های رؤیت با چشم غیرمسلح. |
| فرانسه | رویه‌های متعدد: تقویم از پیش محاسبه‌شده منتشرشده از سوی EPSMF، پیروی چند مسجد از ECFR، یا رؤیت محلی در اروپا. هیچ نهاد ملی یکپارچه‌ای وجود ندارد. |
| سایر کشورها | بیشتر کمیته‌های دیگر در یکی از خانواده‌های بالا جای می‌گیرند: رؤیت مستقیم با چشم غیرمسلح، معیار محاسباتی، یا ترکیب هر دو. |
دو رویکرد همزیستی دارند: رؤیت مستقیم هلال (رویت) و محاسبه نجومی (حساب). برخی کمیته‌ها رؤیت واقعی با چشم غیرمسلح را شرط می‌دانند، برخی پیش‌بینی قابلیت رؤیت را می‌پذیرند و برخی تقویم از پیش محاسبه‌شده را دنبال می‌کنند. بسته به موضع درباره اختلاف المطالع، یعنی یکپارچگی یا تعدد مناطق افق، شهادتی که در کشوری معتبر است ممکن است در جای دیگر پذیرفته نشود. از این رو گاهی دو کشور همان ماه را با یک روز اختلاف آغاز می‌کنند.
چرخه اطوار ماه حدود 29.5 روز طول می‌کشد؛ پس هر ماه هجری قمری 29 یا 30 روز است. اگر هلال در شب روز بیست‌ونهم دیده نشود، ماه طبق قاعده عدم آغاز ماه پیش از رؤیت، با 30 روز کامل می‌شود.
بیشتر اوقات نه: درست پس از مقارنه، هلال بسیار باریک است، نزدیک افق قرار دارد و کمی پس از خورشید غروب می‌کند. قابلیت مشاهده آن به سه پارامتری بستگی دارد که معیارهای نقشه می‌سنجند: فاصله ظاهری خورشید و ماه (ARCL)، اختلاف ارتفاع دو جرم آسمانی (ARCV) و پهنای هلال. هرچه فاصله میان غروب خورشید و غروب ماه بیشتر باشد، رصد ممکن‌تر می‌شود.
این دو وسیله‌ای مکمل‌اند. حساب از پیش حالت‌های ناممکن را کنار می‌گذارد: غروب ماه پیش از خورشید، مقارنه بسیار تازه، هلال پایین‌تر از حد دانژون. رؤیت حالت‌های ممکن را تصدیق می‌کند. امروزه کمیته‌های زیادی هر دو را ترکیب می‌کنند: حساب جست‌وجو را آماده می‌کند و شهادت معتبر آن را نهایی می‌کند.
روش‌های ارائه‌شده منعکس‌کننده رویه‌های اعلام‌شده عمومی هر نهاد است و ممکن است تغییر کند. اعلام رسمی آغاز ماه از اختیارات مرجع دینی هر کشور است.