Lịch Hồi Giáo > Khả năng Quan sát Trăng Lưỡi Liềm (Hilal) > Mỗi nước xác định ngày đầu tháng Hijri như thế nào?
Ngày đầu tháng Hijri dựa trên việc nhìn trăng lưỡi liềm (ru'yat al-hilal) theo cách mỗi thẩm quyền hiểu: nhìn trực tiếp bằng mắt thường, dự báo thiên văn được chấp nhận, hoặc lịch đã tính sẵn. Vì vậy ngày tháng có thể lệch một ngày giữa các nước, nhất là Ramadan và hai lễ Eid (al-Fitr và al-Adha). Dưới đây là các phương pháp mà các ủy ban chính công bố công khai.
Cập nhật lúc 5 thg 10 2026 à 00h46
| Nước / cơ quan | Phương pháp được tuyên bố |
|---|---|
| Ả Rập Xê Út | Ủy ban quan sát trăng lưỡi liềm thuộc hệ thống tư pháp: tiếp nhận lời chứng nhìn trực tiếp bằng mắt thường, do tòa án xem xét. Lịch hành chính tính sẵn (Umm al-Qura) không được áp dụng cho Ramadan và hai lễ Eid. |
| Ma-rốc | Ủy ban trung ương quan sát trăng lưỡi liềm (Bộ Habous và Công tác Hồi giáo): nhìn trực tiếp bằng mắt thường, với các điều kiện độ cao và giãn cách thận trọng. |
| An-giê-ri | Ủy ban quan sát quốc gia: tiếp nhận lời chứng nhìn trực tiếp bằng mắt thường, thống nhất trên toàn quốc. |
| Tunisia | Ủy ban của Bộ Công tác Tôn giáo: nhìn trực tiếp bằng mắt thường. |
| Libya, Sudan, Somalia, Yemen | Các ủy ban quan sát quốc gia: tiếp nhận lời chứng nhìn trực tiếp bằng mắt thường. |
| Thổ Nhĩ Kỳ | Diyanet (Cơ quan Công tác Tôn giáo): lịch lập sẵn bằng tính toán. Tiêu chí kỹ thuật được tuyên bố: giãn cách ít nhất 8 độ và độ cao mặt trăng ít nhất 5 độ lúc mặt trời lặn; quan sát bằng kính thiên văn được chấp nhận. |
| Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Qatar, Bahrain, Kuwait, Oman | Các ủy ban quan sát chính thức: tiếp nhận lời chứng nhìn trực tiếp bằng mắt thường do chính quyền tôn giáo xem xét. |
| Jordan, Palestine, Syria, Lebanon, Iraq, Ai Cập | Các ủy ban quan sát quốc gia bằng mắt thường, kèm kiểm chứng bằng tính toán thiên văn; Jordan còn áp dụng điều kiện quan sát được (giãn cách, độ cao) để chấp nhận lời chứng. |
| Châu Âu: ECFR | European Council for Fatwa and Research: tháng bắt đầu vào ngày hôm sau hội nếu hội diễn ra trước nửa đêm và mặt trăng lặn sau mặt trời vào ngày hội; nếu không thì hai ngày sau. Tiêu chí tính toán được nhiều nhà thờ Hồi giáo châu Âu áp dụng. |
| Bắc Mỹ: FCNA / ISNA | Fiqh Council of North America: tháng bắt đầu vào ngày hôm sau hội nếu hội diễn ra trước 12:00 UT và mặt trăng lặn sau mặt trời trong cùng ngày (tại Mecca); nếu không thì hai ngày sau. |
| Indonesia | Hai thực hành cùng tồn tại: chính phủ và Nahdlatul Ulama kết hợp tính toán với lời chứng quan sát (rukyat), trong khi Muhammadiyah áp dụng tiêu chí tính toán wujud al-hilal (hội trước khi mặt trời lặn và mặt trăng lặn sau mặt trời). Vì thế ngày đầu tháng đôi khi lệch một ngày. |
| Malaysia, Brunei, Singapore | Các ủy ban chung: tính toán (hisab) rồi tìm kiếm quan sát (rukyat); lịch chính thức thống nhất ngày trên toàn quốc. |
| Pakistan | Ủy ban trung ương Ruet-e-Hilal: thu thập lời chứng nhìn trực tiếp bằng mắt thường khắp cả nước, công bố thống nhất. |
| Ấn Độ, Bangladesh | Các ủy ban quan sát (Markazi Chand Committee ở Ấn Độ, Islamic Foundation Bangladesh): tiếp nhận lời chứng nhìn trực tiếp bằng mắt thường theo kiểu tập trung. |
| Nam Phi | Các ủy ban quan sát khu vực (trong đó có United Ulama Council of South Africa): tiếp nhận lời chứng nhìn trực tiếp bằng mắt thường. |
| Nigeria | Sultan Sokoto, chủ tịch Hội đồng Tối cao Công tác Hồi giáo, công bố sau các lời chứng quan sát bằng mắt thường. |
| Pháp | Nhiều thực hành khác nhau: lịch tính sẵn do EPSMF công bố, một số nhà thờ Hồi giáo theo ECFR, hoặc quan sát tại chỗ ở châu Âu. Không có cơ quan quốc gia thống nhất. |
| Các nước khác | Phần lớn các ủy ban khác thuộc một trong các nhóm trên: quan sát trực tiếp bằng mắt thường, tiêu chí tính toán, hoặc kết hợp cả hai. |
Hai cách tiếp cận cùng tồn tại: nhìn trực tiếp trăng lưỡi liềm (ru'ya) và tính toán thiên văn (hisab). Một số ủy ban yêu cầu nhìn thấy thật bằng mắt thường, một số chấp nhận dự báo khả năng thấy, số khác theo lịch đã tính sẵn. Tùy lập trường về ikhtilaf al-matali', tức là chân trời thống nhất hay khác nhau, lời chứng hợp lệ ở nước này có thể được chấp nhận hoặc không ở nơi khác. Vì thế hai nước có thể bắt đầu cùng một tháng lệch nhau một ngày.
Chu kỳ pha của mặt trăng kéo dài khoảng 29,5 ngày, nên mỗi tháng Hijri có 29 hoặc 30 ngày. Nếu tối ngày 29 không thấy trăng lưỡi liềm, tháng được tính đủ 30 ngày, theo nguyên tắc không bắt đầu tháng trước khi quan sát thấy.
Thường thì không: ngay sau hội, trăng lưỡi liềm rất mảnh, gần đường chân trời và lặn không lâu sau mặt trời. Khả năng thấy phụ thuộc vào ba thông số do tiêu chí của bản đồ đo: khoảng góc giữa Mặt Trời và Mặt Trăng (ARCL), chênh lệch độ cao giữa hai thiên thể (ARCV) và bề rộng trăng lưỡi liềm. Khoảng cách giữa mặt trời lặn và trăng lặn càng lớn thì quan sát càng khả thi.
Đó là hai phương tiện bổ sung cho nhau. Việc tính toán loại trước các trường hợp bất khả: mặt trăng lặn trước mặt trời, hội xảy ra quá gần, trăng lưỡi liềm dưới giới hạn Danjon. Việc quan sát xác nhận các trường hợp khả thi. Hiện nay nhiều ủy ban kết hợp cả hai: tính toán chuẩn bị cho việc tìm kiếm, lời chứng đáng tin cậy khép lại nó.
Bản đồ thế giới: tất cả các chu kỳ trăng
Các phương pháp trình bày phản ánh thực tiễn mà từng cơ quan công bố công khai và có thể thay đổi. Việc công bố chính thức ngày đầu tháng thuộc về thẩm quyền tôn giáo của từng nước.