Ana Sayfa > Peygamber kıssaları > Cinin yaratılışı ve İblis'in kıssası
Cinin yaratılışı ve İblis'in kıssası: cinlerin ateşten yaratılışı, secdeye itirazı, denizdeki tahtı, şeytanların tuzakları, ayetler, hadisler ve müfessir görüşleri.
Cinler, Adem'den önce « dumansız bir ateşten » yaratılmıştır; yerler, içerler ve ürerler; aralarında iman edenler de kâfirler de vardır. En meşhurları olan İblis, isyanından önce Azâzil adını taşıyordu; Adem'e secde etmeyi reddetti: « Ben ondan üstünim: Beni ateşten yarattın, onu topraktan yarattın. » Lanetlenmiş ve kıyamet gününe kadar süre verilmiş olanın tahtı deniz üzerindedir; oradan insanları fitneye düşürmek için ordularını yollar; gökteki meclisi gizlice dinleyen şeytanlar ise şihâblarla taşlanır. Bir grup cin Kur'an'ı dinledi ve kavmine uyarıcı olarak döndü.
İçindekiler :
09 Kasım 2026 tarihinde 20h17 saatinde güncellendi
📖 33 dk okuma« O, insanı pişmiş çamur gibi kuru balçıktan yaratmıştır. Cinleri de yalın bir alevden yaratmıştır. Öyleyken; Rabbinizin nimetlerinden hangisini yalanlarsınız? » Sure 55, 14-16
« And olsun ki, insanı kuru balçıktan, işlenebilen kara topraktan yarattık. Cinleri de, daha önce, dumansız ateşten yarattık. » Sure 15, 26-27
İbn Abbâs, İkrime, Mücâhid, el-Hasan ve başkalarından birden fazlası, « dumansız ateşten » ifadesi hakkında şöyle demiştir: alevin bir kenarından, onun saf ve en iyi kısmından. Daha önce ez-Zuhrî vasıtasıyla, Urve'den şunu zikretmiştik: Allah'ın Resûlü (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: « Melekler nûrdan yaratıldı; cin dumansız bir ateşten yaratıldı; Adem de size anlatılan şeyden yaratıldı. » Müslim rivayet etti.
Cinler, Adem'den (s.a.v.) önce yaratılmıştır; ve onlardan önce yeryüzünde hinn ve binn bulunuyordu: Allah cinleri onların üzerine saldı; cinler onları öldürdüler, yeryüzünden süpürdüler ve onları oradan yok ettiler; cinler de onlardan sonra oraya yerleşti; bu, onların işlemiş oldukları yüzündendi. es-Suddî Tefsir'inde, Ebû Mâlik'ten ve Ebû Sâlih'ten, İbn Abbâs'a dayanarak; ve Mürre'den, İbn Mes'ûd'a dayanarak şunu zikretmiştir: Allah sevdiği şeylerin yaratılışını tamamlayıp Arş'a istiva ettiğinde, İblis'i en alçak göğün mülküne yerleştirdi; o, meleklerden cin denen bir kabileden idi: onlara cin denmesinin sebebi ancak Cennet'in bekçileri olmalarıydı: « Allah bunu bana, melekler üzerindeki üstünlüğümden dolayı verdi. » ed-Dahhâk da şunu zikretmiştir: cinler yeryüzünü fesada uğratıp kan döktüğünde, Allah İblis'i onların üzerine yanında bir melek birliğiyle gönderdi: melekler onları öldürdüler ve yeryüzünden denizlerin adalarına sürdüler.
Muhammed b. İshak şöyle demiştir, Hallâd'dan, Attâ'dan, Tâvûs'a dayanarak: İblis'in, isyanı işlemeden önceki adı Azâzil'di; o, yeryüzünün sakinlerindendi, meleklerin en gayretlilerinden ve en bilginiydi ve cin denen bir kabileden idi. İbn Ebî Hâtim rivayet etti: adı Azâzil'di; meleklerin en soylularındandı, dört kanatla donatılanların ilkindendi. Süneyd şöyle demiştir, Haccâc'a dayanarak: İblis meleklerin en soylularındandı ve kabilesi itibarıyla en cömertiydi; bağların hazinedarıydı; en alçak göğün mülkü ve yeryüzünün mülkü ondaydı. Salih, et-Tev'eme'nin âzadlısı, şöyle demiştir: o, gökle yer arasında gidip geliyordu: İbn Cerîr rivayet etti. Katâde, Saîd b. Müseyyeb'e dayanarak şöyle demiştir: İblis en alçak göğün meleklerinin reisiydi.
el-Hasan el-Basrî şöyle demiştir: o, kirpik şaklaması süresince bile meleklerden değildi: o, cinlerin köküdür; tıpkı Adem'in insanların kökü olması gibi. Şahr b. Huşeb şöyle demiştir: İblis, meleklerin kovduğu cinlerdendi: onlardan bazıları onu yakalayıp göğe çıkardı. Allah, Adem'i, ondan sonra soyuyla birlikte yeryüzünde olması için yaratmak isteyip maddesini topraktan yoğurduğunda, o zamanda meleklerin en çok hamseveri olan, adı Azâzil olan cinlerin reisi İblis onun çevresinde dönüyordu. Onun içi boş olduğunu görünce, bunun ayakta durmayan bir mahlûk olduğunu anladı: « Bana ait kılınırsa seni helâk ederim; bana ait kılınırsa Rabbime isyan ederim.
» Allah, Adem'in içine kendi ruhundan üfleyince (bu geleceği gibi anlatılacaktır) ve meleklere ona secde etmelerini emredince, İblis'in içine büyük bir haset girdi ve ona secde etmeyi reddetti: « Ben ondan üstünim: Beni ateşten yarattın, onu topraktan yarattın. » Bunun üzerine emre muhalefet etti, âlemlerin Rabbine karşı çıktı, sözünde yanıldı, Rabbinin rahmetinden uzaklaştı, ibadetiyle eriştiği makamdan düştü; meleklere yakınlık kurmuştu oysa onların türünden değildi; çünkü o ateşten yaratılmıştır, onlar ise nûrdan: bu yüzden ona en çok ihtiyaç duyduğu anda tabiatı ona ihanet etti ve ateş tabiatına döndü. « Melekler, İblis dışında, tamamen ona secde ettiler; o ise kibirlendi ve kâfirlerden oldu. Hani meleklere: Adem'e secde edin, demiştik; İblis dışında secde ettiler. O cin neslindendi ve Rabbının emrine isyan etti.
» O'nu ve onun neslini, onlar sizin düşmanınız olduğu hâlde, Benden başka veliler mi edindiniz? Zulmedenler için bu ne kötü bir değişimdir! »
İblis böylece yüksek makamdan indirildi; gökte kalmak onun için yasaklandı; alçaltılmış, horlanmış, lanetlenmiş, kovulmuş, ateşle tehdit edilmiş olarak yeryüzüne indi; kendisini ve kendisine uyan cinlerden ve insanlardan korkutuldu; ve buna rağmen bütün yollarla, bütün pusu ve tuzaklarla Adem'in oğullarını saptırmak için bütün gücüyle savaştı:
« Meleklere: "Adem'e secde edin" demiştik, İblis'ten başka hepsi secde etmiş, o ise: "çamurdan yarattığına mı secde edeceğim?" demişti. "Benden üstün kıldığını görüyor musun? Kıyamet gününe kadar beni ertelersen, and olsun ki, azı bir yana, onun soyunu kendi buyruğum altına alacağım" demişti. Allah: "Haydi git! Onlardan sana kim uyarsa bil ki, cehennem hepinizin cezası olur, hem de tam bir ceza" dedi. "Sesinle, gücünün yettiğini yerinden oynat, onlara karşı yaya ve atlılarınla haykırarak yürü, mallarına ve çocuklarına ortak ol, onlara vaadlerde bulun ama şeytan sadece onları aldatmak için vaadeder.
Doğrusu Benim mümin kullarım üzerinde senin bir hakimiyetin olamaz. Rabbin vekil olarak yeter." » Sure 17, 61-65
Adem'in (s.a.v.) yaratılışının zikri geçtiğinde sirayı ayrıntısıyla anlatacağız. Buradaki amaç şu: cinler ateşten yaratılmıştır; Adem'in oğulları gibi onlar da yer, içer ve ürer; aralarında iman edenler de kâfirler de vardır; Yüce Allah Cin suresinde onlar hakkında bizi bilgilendirmiştir:
« De ki: "Cinlerden bir topluluğun Kuran'ı dinlediği bana vahyolundu; onlar şöyle demişlerdir;" "Doğrusu biz, doğru yola götüren, hayrete düşüren bir Kuran dinledik de ona inandık; biz, Rabbimize hiçbir şeyi ortak koşmayacağız." De ki: "Cinlerden bir topluluğun Kuran'ı dinlediği bana vahyolundu; onlar şöyle demişlerdir;" "Doğrusu biz, doğru yola götüren, hayrete düşüren bir Kuran dinledik de ona inandık; biz, Rabbimize hiçbir şeyi ortak koşmayacağız." "Doğrusu Rabbimizin yüceliği her yücelikten üstündür. O, zevce ve çocuk edinmemiştir." "Doğrusu aramızdaki beyinsiz, Allah'a karşı yalanlar uyduruyordu."
"Doğrusu insanların ve cinlerin Allah'a karşı yalan uydurabileceklerini sanmazdık." "Gerçekten, bir takım insanlar, cinlerin bir takımına sığınırlardı da onların azgınlıklarını artırırlardı." "Doğrusu, onlar da sizin, Allah'ın kimseyi yeniden diriltmeyeceğinizi sandığınız gibi sanıda bulunmuşlardı." » Sure 72, 1-7
« "Doğrusu biz göğü yokladık; onu sert bekçiler ve kayan ateşlerle (ışınlarla) doldurulmuş bulduk." "Doğrusu biz, göğün dinleyebileceğimiz bir yerinde otururduk; ama şimdi kim dinleyecek olsa, kendisini gözleyen bir ateş (ışın) buluyor." "Yeryüzünde olanlara kötülük mü murad edildi, yahut Rableri onlara bir iyilik mi dilemiştir, doğrusu biz bilemeyiz." "Doğrusu aramızda iyiler de vardır, bundan aşağı bulunanlar da vardır. Biz, türlü türlü yolda olan topluluklardık." "Yeryüzünde kalsak da Allah'ı aciz bırakamayacağımız, başka yere kaçsak da, O'nu aciz kılamayacağımız gerçeğini şüphesiz anladık."
"Şüphesiz, doğruluk rehberi olan Kuran'ı dinlediğimizde ona inandık; kim Rabbine inanırsa, o, ecrinin eksiltileceğinden ve kendisine haksızlık edileceğinden korkmaz." "İçimizde, kendini Allah'a vermiş olanlar da, yazık edenler de vardır. Kendini Allah'a veren kimseler, işte onlar, doğru yolu arayanlar, ona layık olanlardır." "Kendilerine yazık edenlere gelince; onlar, cehennemin odunları oldular." Ama doğru yola girmiş olsalardı, onları bu hususta denememiz için onlara bol su içirirdik; kim Rabbini anmaktan yüz çevirirse, Rabbi onu gittikçe artan bir azaba uğratır.
Ama doğru yola girmiş olsalardı, onları bu hususta denememiz için onlara bol su içirirdik; kim Rabbini anmaktan yüz çevirirse, Rabbi onu gittikçe artan bir azaba uğratır. » Sure 72, 8-17
Bu surenin tefsirini ve siranın tamamını Cin suresinin sonunda zikretmiştik; ona bağlı hadisleri de anmıştık: bu grup, Nusaybin cinlerindendi; bazı eserlerde Busra cinlerinden olduğu da rivayet edilir; onlar Allah'ın Resûlünün (s.a.v.) yanından geçtiler; o, Mekke toprağındaki bir hurmalıkta ashâbıyla birlikte namazda ayakta idi: durdular ve kıraatini dinlediler. Sonra Peygamber (s.a.v.) onlarla bütün bir geceyi geçirdi: onlar ona bazı şeyleri sordular; o, onlara buyurduğu şeyi emretti, yasakladığını yasakladı: « İçinden Allah'ın adı anılan bütün kemikler sizin içindir: onları en bol etli olarak bulacaksınız; ve bütün ot artıkları hayvanlarınız için yemdir. » Ve Peygamber (s.a.v.), bunlarla temizlenmeyi yasakladı: « Bunlar, kardeşleriniz olan cinlerin yiyeceğidir.
» Ve çukurlara işemeyi yasakladı; çünkü bunlar cinlerin meskenleridir. Ve Allah'ın Resûlü (s.a.v.) onlara Rahmân suresini okudu; her seferinde « Rabbinizin hangi nimetlerini yalanlıyorsunuz? » ayetinden geçtiğinde onlar şöyle diyorlardı: « Biz, Rabbimiz, nimetlerinden hiçbirini yalanlamıyoruz: sana hamd olsun. » İnsanlara bu sureyi okuduğunda sessiz kaldılar; o şöyle dedi: « Cinler sizden daha iyi cevap verdi: her seferinde onların önünde "Rabbinizin hangi nimetlerini yalanlıyorsunuz?" okuduğumda, şöyle diyorlardı: Biz, Rabbimiz, nimetlerinden hiçbirini yalanlamıyoruz: sana hamd olsun.
» Tirmizi, Câbir'den; İbn Cerîr ve Bazzâr ise İbn Ömer'den rivayet etti.
Âlimler, iman eden cinler hakkında ihtilaf etmiştir: onlar Cennete girer mi, yoksa itaat edenlerinin mükâfatı sadece Ateşle cezalandırılmamak mıdır? Cennete girerler; Kur'an'ın genelliği gereği: « Rabbinin makamından korkana iki cennet vardır. » « Rabbinizin hangi nimetlerini yalanlıyorsunuz? »
Yüce Allah onlar hakkında ihsanda bulunmuştur: ona erişmeselerdi onu zikretmezdi ve onu onlara olan nimetler arasında saymıştır; soru bu kadarıyla çözülmüştür: ve Allah daha iyi bilir.
Kutayba bize şöyle anlattı, Mâlik'ten, Abdurrahman b. Abdillâh b. Abdurrahman b. Ebî Sa'sa'a'dan: Ebû Saîd el-Hudrî ona şöyle demişti: « Senin koyunları ve çölü sevdiğini görüyorum: koyunlarının yanında ya da çölünde olduğunda ezan okuduğunda sesini yükselt: çünkü müezzinin sesinin eriştiği mesafeden ne bir cin, ne bir insan, ne bir şey duymaz da kıyamet gününde onun lehine şahitlik etmez. » Ebû Saîd şöyle dedi: bunu Allah'ın Resûlünden (s.a.v.) duydum. Bunu tek başına Buhari rivayet etti, Müslim değil.
Cinler arasından kâfirler: onların arasında şeytanlar vardır; onların ilki ve en büyüğü, insanların babası Adem'in düşmanı İblis'tir. Allah (cc.) onu ve soyunu Adem'in ve soyunun üzerine salmıştır; kendine iman edenin, elçilerini tasdik edenin ve içlerinden gelen şeriata uyanın korunmasını garanti etmiştir: « Kullarım üzerinde senin hiçbir yetkin yoktur; vekil olarak Rabbin yeter. » İblis, zannının onlar hakkında isabet ettiğini gördü: ona uydular; iman eden bir gruptan başkası değil: « Onun üzerlerinde hiçbir yetkisi yoktur; ancak ahirete inananla ondan şüphe edenin ayrımını belli etmek isteriz; Rabbin her şeyin üzerine koruyucudur. » « Âdemoğulları, şeytan, ana ve babanızı, kendilerine ayıp yerlerini göstermek için elbiselerini soyarak onları cennetten çıkardığı gibi sizi de fitneye atmasın; o ve üyesi olduğu zümre, sizin onları göremeyeceğiniz yerden sizi görür; Biz, iman etmeyen kimseleri şeytanları veli kıldık. »
« 'Rabbin meleklere: "Ben, balçıktan, işlenebilen kara topraktan bir insan yaratacağım. Onu yapıp ruhumdan üflediğimde ona secdeye kapanın" demişti. 'Rabbin meleklere: "Ben, balçıktan, işlenebilen kara topraktan bir insan yaratacağım. Onu yapıp ruhumdan üflediğimde ona secdeye kapanın" demişti. Bunun üzerine, İblis'in dışında bütün melekler hemen secde ettiler. O, secde edenlerle beraber olmaktan çekindi. Bunun üzerine, İblis'in dışında bütün melekler hemen secde ettiler. O, secde edenlerle beraber olmaktan çekindi. Allah: "Ey İblis! Secde edenlerle beraber olmaktan seni alıkoyan nedir?" dedi.
O: "Balçıktan, işlenebilen kara topraktan yarattığın insana secde edemem" dedi. "Öyleyse defol oradan, sen artık kovulmuş birisin. Doğrusu hesap gününe kadar lanet sanadır" dedi. "Öyleyse defol oradan, sen artık kovulmuş birisin. Doğrusu hesap gününe kadar lanet sanadır" dedi. "Rabbim! Beni hiç olmazsa, tekrar dirilecekleri güne kadar ertele" dedi. Allah: "Sen, bilinen gün gelene kadar bırakılanlardansın" dedi. Allah: "Sen, bilinen gün gelene kadar bırakılanlardansın" dedi.
"Rabbim! Beni saptırdığın için, and olsun ki yeryüzünde fenalıkları onlara güzel göstereceğim; halis kıldığın kulların bir yana, onların hepsini saptıracağım" dedi. "Rabbim! Beni saptırdığın için, and olsun ki yeryüzünde fenalıkları onlara güzel göstereceğim; halis kıldığın kulların bir yana, onların hepsini saptıracağım" dedi. 'Allah şöyle dedi: "Benim gerekli kıldığım dosdoğru yol budur; kullarımın üzerinde senin bir nüfuzun olamaz. Ancak sana uyan sapıklar bunun dışındadır."
'Allah şöyle dedi: "Benim gerekli kıldığım dosdoğru yol budur; kullarımın üzerinde senin bir nüfuzun olamaz. Ancak sana uyan sapıklar bunun dışındadır." "Ve Cehennem onların hepsinin toplanacağı yerdir." O cehennemin yedi kapısı olup, her kapıdan onların girecekleri ayrılmış bir kısım vardır. » Sure 15, 28-44
Yüce Allah bu sirayı Bakara suresinde, A'râf'ta, burada, Subhân suresinde, Tâ-Hâ suresinde ve Sâd suresinde zikretmiştir; onu Tefsir kitabımızda geçtiği her yerde bütün detayıyla konuşmuşuzdur: Allah'a hamd olsun. İnşallah onu Adem'in sirasında sunacağız.
Amaç: Allah İblis'e süre vermiş ve onu kıyamet gününe kadar ertelemiştir; bu, kulları için bir fitne ve onları imtihanıdır: « Onun üzerlerinde hiçbir yetkisi yoktur; ancak ahirete inananla ondan şüphe edenin ayrımını belli etmek isteriz; Rabbin her şeyin üzerine koruyucudur. »
« İş olup bitince, şeytan: "Doğrusu Allah size gerçeği söz vermişti. Ben de size söz verdim ama, sonra caydım; esasen sizi zorlayacak bir nüfuzum yoktu; sadece çağırdım, siz de geldiniz. O halde, beni değil kendinizi kınayın. Artık ben sizi kurtaramam, siz de beni kurtaramazsınız. Beni Allah'a ortak koşmanızı daha önce kabul etmemiştim; doğrusu zalimlere can yakan bir azap vardır" der. İnanan ve yararlı işleri yapanlar, içlerinden ırmaklar akan cennetlere konulurlar, Rablerinin izniyle orada temelli kalırlar. Oradaki dirlik temennileri: "Selam!"dır.
Allah'ın, hoş bir sözü; kökü sağlam, dalları göğe doğru olan, Rabbinin izniyle her zaman meyve veren hoş bir ağaca benzeterek nasıl misal verdiğini görmüyor musun? İnsanlar ibret alsın diye Allah onlara misal gösteriyor. » Sure 14, 22-24
Allah onu lanetlesin, İblis şu an yaşıyor; Kur'an'ın açık ifadesine göre kıyamet gününe kadar süre verilmiştir: denizin yüzeyinde bir tahtı vardır; oraya oturur ve insanların arasına kötülük ve fitneler bırakmak için ordularını yollar: « Şeytanın hilesi zayıftır » (Nisâ, 76). Künyesi Ebû Kürdûs'tur.
İbn Seyyâd kıssası: Peygamber (s.a.v.) ona sordu: « Ne görüyorsun? » « Su üzerinde bir taht görüyorum. » « Git: makamını aşmayacaksın. » Bunun üzerine ona yapılan vahyin şeytanî bir malzemeden, tahtını denizde gören İblis'ten geldiğini anladı; bu yüzden ona « Git: makamını aşmayacaksın » dedi; yani: değersiz, hakir, alçak olan kıymetini aşmayacaksın.
İblis'in tahtının deniz üzerinde olmasının delili, İmam Ahmed'in rivayet ettiği hadistir. Ebû'l-Muğîre bize anlattı: Safvân bize anlattı: Mâ'iz et-Temîmî bana anlattı: Allah'ın Resûlü (s.a.v.) şöyle buyurdu: « İblis'in tahtı denizdedir: her gün oraya ordularını gönderir; ordular insanları fitneye sokar; ve onun katında en yüksek rütbede olan, insanların en büyük fitnecisidir. »
Rûh bize anlattı; Câbir b. Abdillâh'ın şöyle dediğini duymuştur: Allah'ın Resûlünden (s.a.v.) duydum, şöyle buyuruyordu: « İblis'in tahtı deniz üzerindedir: insanları fitneye sokmak için ordularını gönderir; onun katında en büyüğü, en büyük fitnecidir. » Bu yolda onu tek başına rivayet etmiştir.
Muammel bize anlattı: Hammad bize anlattı: Ali b. Zeyd bize anlattı, Ebû Nedre'ye dayanarak: Allah'ın Resûlü (s.a.v.) İbn Seyyâd'a şöyle dedi: « Ne görüyorsun? » « Su üzerinde bir taht görüyorum. » « Denizde; etrafında yılanlar var. » « Bu, İblis'in tahtıdır. » Câbir'in Musned'inde böyle rivayet edilmiştir. Ebû Saîd'in Musned'inde de şöyle demiştir: Affân bize anlattı: Hammad b. Seleme bize haber verdi: Ali b. Zeyd bize haber verdi, Ebû Nedre'ye, Ebû Saîd'e dayanarak: ona şöyle dedi: « Ne görüyorsun? » « Deniz üzerinde bir taht görüyorum, etrafında yılanlar. » « Doğru: bu, İblis'in tahtıdır. »
İmam Ahmed bunu Mâ'iz et-Temîmî vasıtasıyla rivayet etti; İmam Ahmed yine Ebûz-Zübeyr'den, Câbir'e dayanarak rivayet etti: Allah'ın Resûlü (s.a.v.) şöyle buyurdu: « Şeytan, namaz kılanların kendisine kulluk etmesinden ümit kesti: ama aralarında fitne ekmeğe devam ediyor. » İmam Müslim ise, el-A'meş hadisinden, Ebû Süfyân Talha b. Nâfi'e dayanarak, Câbir'den rivayet etti: şeytan tahtını su üzerine kurar: sonra birliklerini gönderir: kendisinden en uzak olan, kendisinin ayrıldığı olandır: « Falancayı, ona şunu bunu söyleyip bırakana kadar takip ettim. » « Allah aşkına, hiçbir şey yapmadın. » « Onu, onu ve ailesini ayırdığımdan başka bir sebepten bırakmadım.
» O zaman ona yaklaştırılır ve ona bağlanılır: « Evet, sensin. » « Evet, sen layıksın. » « Ne iyisin! » Ve bazı dil bilginleri bu hadisi, öznesi açık olmayan « evet » in mümkünlüğüne delil almıştır: bu nadirdir; ve şeyhimiz hafız Ebû'l-Haccâc birincisini tercih etti, onu daha muhtemel gördü ve zikrettiğimiz şeyyle yön vermiştir: ve Allah daha iyi bilir.
Onun adamı ve eşini ayırdığı şey: insanlardan ve cinlerden şeytanlardan alınan sihirdir; o, dostların ayrılığına ulaşmak için kullanılır; o derece dostlar ki birbirlerini sever, birbirlerini şefkatle kuşanırlar: bu yüzden İblis, bu ayrılığın sebebi olan herkese teşekkür eder: Allah'ın kötülediğini o över; ve Allah'ı gazaplandıranı o oylar: Allah'ın laneti onun üzerine olsun. Allah (cc.) her türlü şerden, sebeplerinden ve sonuçlarından korunmak için iki koruyucu sureyi indirdi:
« De ki: "İnsanlardan ve cinlerden ve insanların gönüllerine vesvese veren o sinsi vesvesecinin şerrinden, insanların Tanrısı, insanların Hükümranı ve insanların Rabbi olan Allah'a sığınırım." De ki: "İnsanlardan ve cinlerden ve insanların gönüllerine vesvese veren o sinsi vesvesecinin şerrinden, insanların Tanrısı, insanların Hükümranı ve insanların Rabbi olan Allah'a sığınırım." De ki: "İnsanlardan ve cinlerden ve insanların gönüllerine vesvese veren o sinsi vesvesecinin şerrinden, insanların Tanrısı, insanların Hükümranı ve insanların Rabbi olan Allah'a sığınırım."
De ki: "İnsanlardan ve cinlerden ve insanların gönüllerine vesvese veren o sinsi vesvesecinin şerrinden, insanların Tanrısı, insanların Hükümranı ve insanların Rabbi olan Allah'a sığınırım." De ki: "İnsanlardan ve cinlerden ve insanların gönüllerine vesvese veren o sinsi vesvesecinin şerrinden, insanların Tanrısı, insanların Hükümranı ve insanların Rabbi olan Allah'a sığınırım." De ki: "İnsanlardan ve cinlerden ve insanların gönüllerine vesvese veren o sinsi vesvesecinin şerrinden, insanların Tanrısı, insanların Hükümranı ve insanların Rabbi olan Allah'a sığınırım." » Sure 114, 1-6
İki Sahih'te, Enes'ten sabittir; ve Buhari'nin Sahih'inde: şeytan, Âdemoğlunda kanın dolaştığı gibi dolaşır.
Muhammed b. Bahr bize anlattı: Adî b. Ebî Amâre bize anlattı: Ziyâd en-Nümeyrî bize anlattı: Allah'ın Resûlü (s.a.v.) şöyle buyurdu: « Şeytan, Âdemoğlunun kalbinin üzerine ağzını koyar: o Allah'ı anarsa geri çekilir; unutursa kalbini yer: geri çekilen vesveseci odur. »
Allah'ın zikri, şeytanı kalpten kovucu olduğu için, unutuşa karşı bir hatırlatıcıdır: « Unuttuğun vakit Rabbini an » (Kehf, 24): « Beni O'nu anmaktan ancak şeytan unutturdu » (Kehf, 63): « Şeytan, ona Rabbinin zikrini unutturdu » (Kehf, 63): « Beni Rabbimin katında anıver » (Yusuf, 42): sadravan, onu sahibine, yani efendisi olan hükümdara anmayı unuttu. Ve bu unutma şeytanandı: Yusuf böylece birkaç yıl hapiste kaldı: « İkisinden kurtulan, bir süre sonra hatırladı » (Yusuf, 45): Yusuf'un sözünü hatırladı: « Beni Rabbimin katında anıver. » « Bir süre sonra »: bir unutuşun ardından: ve söylediğimiz, unutanın sadravan olduğuna dair, ikisinden sahih olan görüştür; Tefsir'de buna dair sabit kıldığımız gibi: ve Allah daha iyi bilir.
Muhammed b. Câfer bize anlattı: Şu'be bize anlattı: Peygamber'in (s.a.v.) merkebi tökezledi ve ben şöyle dedim: « Şeytan hakir olsun. » Buyurdu: « "Şeytan hakir olsun" deme; "şeytan hakir olsun" dersen büyür, bir ev gibi olur ve güçümle onu yendim der; ama "Bismillah" dersen küçülür, bir sinek gibi olur. » Ahmed bunu tek başına rivayet etti; senedi de güzeldir. Ebû Bekr el-Hanefî bize anlattı: ed-Dahhâk b. Osman bize anlattı, Saîd el-Makburî'ye dayanarak: Allah'ın Resûlü (s.a.v.) şöyle buyurdu: « Sizden birisi mescidde bulunduğunda şeytan gelir ve onu bağlar, adam hayvanını bağladığı gibi: uyuyakalınca onun içine girer ya da onu budar: bunu görüyorsunuz: içine girilmiş olana bakarsınız: eğik, Allah'ı anmayan; budulmuş olana gelince: ağzı açık, Allah'ı anmıyor.
» Ahmed bunu tek başına rivayet etti. İbn Nuaym bize anlattı: Sevr, yani İbn Yezîd, bize anlattı, Mahkûl'e dayanarak: Allah'ın Resûlü (s.a.v.) şöyle buyurdu: « Göz gerçektir; ve ona şeytan ve Âdemoğlunun hasedi refakat eder. » Vekî' bize anlattı, Süfyân'dan, Mansûr'dan, Derr b. Abdillâh el-Hamdanî'den, Abdillâh b. Şeddâd'e dayanarak: bir adam Peygamber'e (s.a.v.) gelip dedi ki: ey Allah'ın Resûlü, içimde şöyle bir şey konuşuyorum ki gökten düşen bir taşın bana isabet etmesinden daha ağır olur: onu söylemek. « Allah sübhânedir!
Allah'a hamd olsun, onun hilesini yalnız vesveseye indirene! » Bunu Ebû Dâvûd ve Nesâî, Mansûr hadisinden ve el-A'meş'ten rivayet etmiştir; ikisi de Derr'dendir.
Yahya b. Bükeyr bize anlattı: Leys bize anlattı, Akîl'e dayanarak: Urve bana haber verdi: Ebû Hureyre şöyle dedi: Allah'ın Resûlü (s.a.v.) şöyle buyurdu: « Şeytan, sizden birine gelir ve der ki: bunu kim yarattı? bunu kim yarattı? ta ki "Rabbini kim yarattı?" deyince kadar. O noktaya ulaştığında, Allah'a sığınsın ve burada dursun.
» Böylece Müslim, Leys hadisinden ve ez-Zuhrî hadisinden ve Hişâm b. Urve hadisinden rivayet etmiştir: ikisi de Urve'dendir. « Takva sahipleri, şeytandan bir birlik dokunulduğunda düşünürler; da artık görürler. » (A'râf, 201) « Ve de ki: Rabbim, şeytanların vesveselerinden sana sığınırım; ve Rabbim, ben onların yanına gelmelerinden sana sığınırım. » (Mü'minûn, 97-98) « Ve sana şeytandan bir vesvese dokunursa, Allah'a sığın; O, hakkıyla işitendir, hakkıyla bilendir.
» (Fussilet, 36) « Kur'an okuduğunda, taşlanmış şeytandan Allah'a sığın. Şüphesiz iman edenlerin ve Rablerine tevekkül edenlerin üzerinde onun bir yetkisi yoktur. Onun yetkisi yalnızca, onu dost edinenlerin ve O'na ortak koşanların üzerinedir. » (Nahl, 98-100)
İmam Ahmed ve Sünen müellifleri, Ebû'l-Mütevekkil hadisinden rivayet etti: Allah'ın Resûlü (s.a.v.) şöyle derdi: « İşitenden, bilenden, taşlanmış şeytandan: onun burgusu, üflemesi ve tükürüğünden Allah'a sığınırım. » Ve bundan benzeri Cübeyr b. Mut'im'in, Abdillâh b. Mes'ûd'un ve Ebû Üsâme el-Behilî'nin rivayetinden gelmiştir: onun burgusu ölümdür ve boğulma onun taarruzudur; üflemesi kibirdir; tükürüğü şiirdir. İki Sahih'te sabittir ki Allah'ın Resûlü (s.a.v.), tuvaletlere girerken şöyle derdi: « Erkek ve dişiden Allah'a sığınırım »: erkek şeytanlardan ve dişi şeytanlardan korunmak isterdi.
İmam Ahmed, Sureyc'ten, Îsâ b. Yûnus'tan, Sevr'den, Hüseyin'den, Ebû Sa'd el-Hayr'den rivayet etti; o, Ömer'in ashâbındandı: Allah'ın Resûlü (s.a.v.) şöyle buyurdu: « Hacet yerini yapan sınırsın: bir tümsek yapmaktan başka bir şey bulamazsa onu kullan: çünkü şeytan Âdemoğullarının oturdukları yerlerle oynar. Böyle yapan iyilik etmiştir; yapmayana da bir günah yoktur. » Ebû Dâvûd ve İbn Mâce bunu Sevr b. Yezîd hadisinden rivayet etti. Osman b. Ebî Şeybe bize anlattı: Cerîr bize anlattı, el-A'meş'ten: Süleyman b. Surad, Peygamber'in (s.a.v.) yanında iki adamın birbirine sövdiğini gördü; onlardan biri şöyle diyordu: « Taşlanmış şeytandan Allah'a sığınırım. » « Peygamber'in (s.a.v.) söylediğini duymuyor musun? » diye sordu. O cevap verdi: « Ben deli değilim. » Müslim, Ebû Dâvûd ve Nesâî de bunu el-A'meş'ten başka yollarla rivayet etmiştir.
Muhammed b. Ubeyd bize anlattı: Ubeydullah b. Ömer bize anlattı, Nâfi'den: Allah'ın Resûlü (s.a.v.) şöyle buyurdu: « Sizden hiçbir kimse sol eliyle yemesin ve sol eliyle içmesin: çünkü şeytan sol eliyle yer ve sol eliyle içer. » Ve bu, bu senetle iki Sahih'in şartına uygundur; Sahih'te başka bir yolla da vardır. İmam Ahmed, İsmâil b. Ebî Hâkim hadisinden, Urve'den, Âişe'den rivayet etti; şöyle demiştir: « Sol eliyle yiyen şeytanla yer, sol eliyle içen şeytanla içer. »
Muhammed b. Câfer bize anlattı: Şu'be bize haber verdi, Peygamber'e (s.a.v.) dayanarak: ayakta içen bir adam gördü: « Neden? » « Hayır. » « Bırak onu. » Ahmed bunu bu yoldan tek başına rivayet etti. Abdurrezzâk bize anlattı: Ma'mer bize anlattı, ez-Zuhrî'den, bir adamdan: Allah'ın Resûlü (s.a.v.) şöyle buyurdu: « Ayakta içen, karnında olanı bilseydi ayakta içmezdi. » Ve Abdurrezzâk bize anlattı, Ma'mer'den, el-A'meş'ten, Ebû Sâlih'ten, Ebû Hureyre'den, Peygambere (s.a.v.) dayanarak, ez-Zuhrî hadisine benzer.
Musa bize anlattı: İbn Lehe'a bize anlattı: Peygamber'den (s.a.v.) duydum, şöyle buyuruyordu: « Adam evine girdiğinde girerken ve yerken Allah'ın adını anarsa, şeytan şöyle der: burada sizin için ne bir gece ne bir akşam yemeği var. Ve girerken Allah'ın adını anmadan girerse: gece sizindir. Ve yerken Allah'ın adını anmazsa: gece ve akşam yemeği sizindir. » Muhammed bize anlattı: Abde bize anlattı: Muhammed bize anlattı, Hişâm b. Urve'den, babasına dayanarak: Allah'ın Resûlü (s.a.v.) şöyle buyurdu: « Güneşin kenarı doğduğunda güneş yükselene kadar namazı geciktirin; güneşin kenarı battığında tamamen batana kadar namazı geciktirin: ve güneşin doğuşunda ya da batışında namaz kılmayın; çünkü güneş, şeytanın iki boynuzunun, ya da şeytanların iki boynuzunun arasından doğar.
» Böyle demiştir Hişâm. Müslim ve Nesâî, Hişâm hadisinden rivayet etti. Abdillâh b. Müslime bize anlattı, Mâlik'ten, Abdillâh b. Dînâr'dan: Allah'ın Resûlünün (s.a.v.) doğuya işaret ettiğini gördüm: « İşte fitne, işte fitne; şeytanın boynuzunun çıktığı yer. » Buhari bunu bu yoldan tek başına rivayet etti.
Ve Sünen'de: Allah'ın Resûlü (s.a.v.), güneş ile gölge arasına oturmayı yasakladı ve şöyle dedi: bu, şeytanın oturduğu yerdir. Bu konuda bazı mânalar zikretmişlerdir; en iyisi şudur: böyle bir yere oturulduğunda, siluetin bozulması, görenin gözünde şeytanın hoşuna gider; çünkü onun kendi sureti bozuktur: ve bu akıllarda yer etmiştir: « Onların gölgeleri, sanki şeytanların başlarıdır »: doğru olan, şeytan olanların kendileridir; bunun bir tür yılan olması değil; bunu iddia eden müfessirlerden kim iddia ettiyse onun iddiası gibi: ve Allah daha iyi bilir. Çünkü ruhların içine şeytanların çirkinliği ve meleklerin güzel sureti yerleştirilmiştir; onları görmeseler bile: « Allah sübhânedir: bu bir insan değildir: bu, ancak asil bir melektir » (Yusuf, 31).
Yahya b. Câfer bize anlattı: Muhammed b. Abdillâh el-Ensârî bize anlattı: İbn Cüreyc bize haber verdi: Attâ bana haber verdi, Câbir'den: « Gece kapkaranlık olunca çocuklarınızı evlere alın: çünkü o saatte şeytanlar dağılır; gecenin bir saati geçince serbest bırakın. Kapınızı kapatın ve Allah'ın adını anın; kandilinizi söndürün ve Allah'ın adını anın; tulumunuzu kaplayın ve Allah'ın adını anın; kabınızı kapatın ve Allah'ın adını anın; üstüne bir şey koysanız bile. » Ahmed bunu, Yahya'dan, İbn Cüreyc'ten rivayet etti. Çünkü şeytan kapalı bir kapıyı açmaz.
Vekî' bize anlattı, Fitr'den, Ebûz-Zübeyr'den: Allah'ın Resûlü (s.a.v.) şöyle buyurdu: « Kapılarınızı kapatın, kaplarınızı örtün, tulumlarınızı bağlayın, kandillerinizi söndürün: çünkü şeytan kapalı bir kapıyı açmaz, kapağı kaldırmaz, tulumu çözmez: ve küçük zararlı, evin sakinleri üzerine evi yakabilir. » Kastedilen fareyi demektedir. Âdem bize anlattı: Şu'be bize anlattı, Mansûr'dan, Sâlim b. Ebî'l-Ce'd'den, Kureyb'den: Allah'ın Resûlü (s.a.v.) şöyle buyurdu: « Sizden birisi, hanımına yanaşmak istediğinde: Allah'ım, şeytanı bizden uzaklaştır ve bize verdiğin rızıktan şeytanı uzaklaştır, dese: onlardan bir çocuk verilirse, şeytan ona asla zarar vermez ve onun üzerine salınmaz. » Ve el-A'meş bize anlattı, Sâlim'den, Kureyb'den, İbn Abbâs'tan, benzeri.
Bunu ayrıca Musa b. İsmâil'den, Hammâm'dan, Mansûr'dan, Sâlim'den, Kureyb'den, İbn Abbâs'tan rivayet etti: « Sen gelince, sizden biri hanımına yanaştığında: Bismillah, Allah'ım, şeytanı bizden uzaklaştır ve bize verdiğin rızıktan şeytanı uzaklaştır, dese: onlara bir çocuk verilirse, şeytan ona asla zarar vermez. »
İsmâil bize anlattı: kardeşim bana anlattı, Süleyman'dan, Yahya b. Saîd'den, Saîd b. Müseyyeb'den: « Şeytan, sizden birinin uyuduğunda ensesine üç düğüm atar: her düğümün üzerine kendi yerinde vurur: Gece uzun olacak sana, uyu. Uyanır ve Allah'ı anarsa bir düğüm çözülür; abdest alırsa bir düğüm çözülür; namaz kılarsa bütün düğümleri çözülür: böylece gayretli, ruhca iyi olarak kalkar; değilse ruhca kötü, tembel olarak kalkar. » Buhari bunu bu yoldan tek başına rivayet etti. İbrahim b. Hamza bize anlattı: İbn Ebî Hâzım bana anlattı, Yezîd'den, yani İbn el-Hâdî'den, Muhammed b. İbrahim'den, Îsâ b. Talha'dan, Ebû Hureyre'den: « Sizden biri uykusundan uyanıp abdest aldığında burnuna üç kez su çeksin: çünkü şeytan geceyi burnunda geçirmiştir.
» Müslim bunu, Bişr b. el-Hakem'den, ed-Dârâverdî'den; Nesâî ise Muhammed b. Zünbûr'den, Abdülazîz b. Ebî Hâzım'dan rivayet etti: ikisi de Yezîd b. el-Hâdî'dendir. Osman b. Ebî Şeybe bize anlattı: Cerîr bize anlattı, Mansûr'dan, Ebû Vâil'den: Peygamber'e (s.a.v.), geceyi sabaha kadar uyuyarak geçiren bir adam zikredildi: « Bu, şeytanın iki kulağına işediği adamdır » ya da: « kulağına. » Müslim bunu, Osman ve İshak'tan rivayet etti: ikisi de Cerîr'dendir. Buhari de bunu çıkardı; ve Nesâî ve İbn Mâce, Mansûr b. el-Mu'temir hadisinden.
Muhammed b. Yûsuf bize anlattı: el-Evzâî bize haber verdi, Yahya b. Ebî Kesîr'den, Ebû Seleme'den: Allah'ın Resûlü (s.a.v.) şöyle buyurdu: « Ezan okunduğunda şeytan geğirerek kaçar: ezan bitince döner; kâmet yapılınca kaçar: kâmet bitince döner; ta ki adam ile kalbi arasına girer: Şunu hatırla, şunu hatırla: kaç rekat kıldım? üç mü dört mü? Üç mü dört mü kıldığını bilmezse sehiv secdelerini yapar. » Buhari bunu bu yoldan tek başına rivayet etti.
Esved b. Âmir bize anlattı: Câfer, yani el-Ahmer, bize anlattı, Attâ b. es-Sâib'den: Allah'ın Resûlü (s.a.v.) şöyle buyurdu: « Sıraları düzeltin: çünkü şeytanlar aralıklara yerleşir. » Affân bize anlattı: Abân bize anlattı: Katâde bize anlattı: şöyle derdi: « Sıralarınızı düzeltin, birbirinize yaklaştırın, boyunları hizalayın; Muhammed'in canı elinde olan O'na yemin olsun ki, şeytanın sıra aralıklarından içeri girdiğini görüyorum; o, küçük kuş gibidir. » Ebû Ma'mer bize anlattı: Abdülvâris bize anlattı: Yûnus bize anlattı, Humeyd b. Hilâl'den, Ebû Sâlih'ten: Allah'ın Resûlü (s.a.v.) şöyle buyurdu: « Sizden birinin önünden bir şey geçerse onu engellesin; reddederse yine engellesin; reddederse onunla savaşsın: çünkü o ancak şeytandır. » Müslim ve Ebû Dâvûd da bunu, Süleyman b. el-Muğîre hadisinden, Humeyd b. Hilâl'den rivayet etti.
Ebû Ahmed bize anlattı: Meserre b. Ma'bed bize anlattı: Attâ b. Yezîd el-Leysî'nin namazda ayakta dururken gördüm: önünden geçmek istedim: beni itti. Ebû Saîd el-Hudrî bana haber verdi ki Allah'ın Resûlü (s.a.v.) imamlık etti ve o arkasındaydı: kıraat etti ve kıraat karıştı: namazını bitirdiğinde şöyle dedi: « Beni ve İblis'i görsaydınız: başparmaklar ve ardından gelenler; ve kardeşim Süleyman'ın duası olmasaydı, mescidin bir direğine bağlı, Medine çocuklarının oyuncak olduğu hâlde kalkardı: kiminizin onunla kıble arasında geçmekten sakınabileceği olursa geçsin. » Ve sonuna kadar, Ahmed b. Ebî Sureyc'ten, Ebû Ahmed Muhammed b. Abdillâh b. ez-Zübeyr ez-Zübeyrî'dendir. Mahmûd bize anlattı: Şebâbe bize anlattı: Şu'be bize anlattı, Muhammed b. Ziyâd'dan, Ebû Hureyre'den: bir namaz kıldı ve şöyle dedi: « Şeytan bana musallat oldu ve namazımı bozmak istedi: Allah bana ona karşı kudret verdi.
» Ve hadisi zikretti: Müslim ve Nesâî bunu Şu'be hadisinden uzun şekilde rivayet etti.
« Rabbim, beni bağışla ve benden sonra kimsenin layık olamayacağı bir mülk ver; sen çok bağışlayansın. » (Sâd, 35) Rûh ve Gunder yoluyla, Şu'be'den, Muhammed b. Ziyâd'dan, Ebû Hureyre'den: « Dün gece cinlerden bir ifrit üstüme atlayarak geldi » ya da benzer bir söz « namazımı kesmek için: Allah bana ona karşı kudret verdi: onu mescidin bir direğine bağlamak istedim, ta ki hepiniz kalkıp da hepiniz ona baksınız: Rabbim, beni bağışla ve benden sonra kimsenin layık olamayacağı bir mülk ver; sen çok bağışlayansın. » Rûh onu hakir görerek geri çevirdi. Müslim, Ebû İdrîs hadisinden rivayet etti: Allah'ın Resûlü (s.a.v.) namaza kalktı ve şöyle dediğini duyduk: « Sana Allah'a sığınırım.
Allah'ın lanetiyle sana lanet ederim » üç kez. Dedik ki: ey Allah'ın Resûlü, namazda daha önce senden duymadığımız bir şey duydum ve elini uzattığını gördüm. « Allah'ın düşmanı İblis, yüzüme koymak için ateşten bir közle geldi: üç kez Allah'a sığındım; sonra Allah'ın tam lanetiyle sana lanet ettim: gecikmedi. Sonra onu yakalamak istedim: ve Allah aşkına, kardeşimiz Süleyman'ın duası olmasaydı, bağlı, Medinelilerin çocuklarının oyuncak olduğu hâlde kalkardı.
» « Ey insanlar! Allah'ın vadi gerçektir; öyleyse dünya hayatı sizi aldatmasın; o da sizi Allah'ın katında o aldatan aldatmasın » (Fâtır, 5): kastedilen şeytandır. « Şüphesiz şeytan sizin için bir düşmandır: o halde onu düşman tutun. O, ancak kendi yandaşlarını çağırır ki onlar Ateşin arkadaşları olsunlar. » (Fâtır, 6)
Şeytan insanı boş bırakmaz: insanın bütün hallerinde, kımıldayışlarında ve durmalarında orada gücünü ve kuvvetini harcar: hafız Ebû Bekr İbn Ebî'd-Dünyâ (Allah ona rahmet etsin) bunun üzerine bir kitap yazmıştır ki konuyla ilgili adını vermiştir: onda pek çok fayda vardır.
Allah'ın Resûlü (s.a.v.) duasında şöyle derdi: « Ölümlü anımda şeytanın beni kösteklemesinden sana sığınırım. » « Rabbim, izzetin ve celalin hürmetine, ruhları bedenlerinde olduğu sürece onları saptırmaktan vazgeçmeyeceğim. » « Ve benim izzetim ve celalim hürmetine, benden af diledikleri sürece onları affetmekten vazgeçmeyeceğim. » « Şeytan size fakirlik vaat ediyor ve size kötülüğü emrediyor; Allah ise size katından bir bağışlanma ve bir lütuf vaat ediyor: Allah vasi'dir, bilendir.
» (Bakara, 268) Allah'ın vaadi gerçeğin ta kendisidir ve şeytanın vaadi batıldır. Tirmizi, Nesâî, İbn Hibbân Sahih'inde ve İbn Ebî Hâtim Tefsir'inde, Attâ b. es-Sâib hadisinden, Mürre el-Hamdanî'den rivayet etti: Allah'ın Resûlü (s.a.v.) şöyle buyurdu: « Şeytanın Âdemoğluna bir itkisi vardır ve meleğin bir itkisi vardır: şeytanın itkisi kötülük vaadi ve gerçeği yalanlamaktır; meleğin itkisi iyilik vaadi ve gerçeği tasdik etmektir. Bunu bulan, bunun Allah'tan olduğunu bilsin: Allah'a hamd etsin; diğerini bulan, şeytandan sığınsın. » Ve okudu: « Şeytan size fakirlik vaat ediyor ve size kötülüğü emrediyor; Allah ise size katından bir bağışlanma ve bir lütuf vaat ediyor: Allah vasi'dir, bilendir.
»
Daha önce Bakara suresinin fazileti zımnında, şeytanın, onun okunduğu evden kaçtığını zikretmiştik; ve Ayet el-Kürsi'nin faziletinde, onu bir gecede okuyanın, sabaha kadar şeytanın ona yaklaşmayacağını zikretmiştik. Abdillâh b. Yûsuf bize haber verdi: Mâlik bize haber verdi, Sümeyy'den, Ebû Sâlih'ten: « Kim günde yüz kez şöyle derse: Allah'tan başka ilah yoktur; O tektir, ortağı yoktur; mülk O'nundur, hamd O'nadır; O her şeye kâdirdir: bu ona on köle azat etmeye bedeldir; yüz hasene yazılır; yüz seyyie silinir; bu, onu o gün akşama kadar şeytandan koruyan bir siperdir; ve getirdiğinden daha iyisini getiren olmaz; ondan fazlasını yapandan başka. » Müslim, Tirmizi ve İbn Mâce bunu Mâlik hadisinden çıkardı: hasen sahîh.
Ebû'l-Yemân bize haber verdi: Şu'eyb bize haber verdi, Ebûz-Zinâd'dan, el-A'rac'a dayanarak: Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurdu: « Her Âdemoğlu doğduğu anda şeytan tarafından parmağıyla yanından dürtülür; İsa b. Meryem'in dışında: onu dürtmek istedi ve yalnızca örtüyü dürdü. » Buhari bunu bu yoldan tek başına rivayet etti. Âsim b. Ali bize anlattı: İbn Ebî Zi'b bize anlattı, Saîd el-Makburî'den, babasına dayanarak, Ebû Hureyre'den: « Esneme şeytandandır: sizden biri esnerse gücü yettiğince onu tutsun; çünkü şeytan güler. » Ahmed, Ebû Dâvûd ve Tirmizi bunu rivayet etti; Nesâî, İbn Ebî Zi'b hadisinden onu sahîh gördü. Ve bir ifadede: « Sizden biri esnerse gücü yettiğince onu tutsun: çünkü şeytan içeri girer. »
Abdurrezzâk bize anlattı: Süfyan bize haber verdi, Muhammed b. Aclân'dan, Saîd el-Makburî'den, babasına dayanarak: Allah'ın Resûlü (s.a.v.) şöyle buyurdu: « Allah hapşırmayı sever ve esnemeyi sevmez, ya da esnemeden hoşlanmaz: sizden biri esnediğinde: ha ha: bu, onun içinde gülüp geçen şeytandır. » Tirmizi ve Nesâî bunu Muhammed b. Aclân hadisinden rivayet etti.
el-Hasan b. er-Rabî' bize anlattı: Ebû'l-Ehves bize anlattı, Eş'as'tan, babasına dayanarak: Âişe şöyle dedi: Peygambere (s.a.v.) namazda adamın dalgın bakışını sordum: « Bu, şeytanın sizden birinin namazından çaldığı bir çalma işidir. » Ebû Dâvûd ve Nesâî benzerini rivayet etti; Eş'as b. Ebî eş-Şa'thâ'nın, Süleym b. Esved el-Müharibî'nin rivayetinden, babasına dayanarak, Mesrûk'tan. Buhari, el-Evzâî hadisinden, Yahya b. Ebî Kesîr'den rivayet etti: Abdillâh b. Ebî Katâde bana anlattı: Allah'ın Resûlü (s.a.v.) şöyle buyurdu: « İyi rüya Allah'tandır; ve kâbus şeytandandır: sizden biri onu üzücü bir rüya görürse soluna tükürsün ve şerrinden Allah'a sığınsın: sana zararı dokunmaz.
» Abdurrezzâk bize anlattı: Ma'mer bize anlattı, Hammâm'dan: Allah'ın Resûlü (s.a.v.) şöyle buyurdu: « Sizden hiçbir kimse kardeşine bir silahla yürümesin: çünkü bilmez: şeytan onun elinde işletebilir ve o, Ateşin bir çukuruna düşer. » İkisi bunu Abdurrezzâk hadisinden çıkardı. « Biz göğün en yakınını kandillerle süs verdik ve onları taşlanmış şeytanlara karşı çığırtmalar kıldık ve onlar için Ateşin azabını hazırladık. » (Mülk, 5)
« Şüphesiz Biz, yakın göğü bir süsle, yıldızlarla süsledik. Onu, inatçı her türlü şeytandan koruduk. Onlar yüce alemi asla dinleyemezler. Her yönden kovularak atılırlar. Onlara sürekli bir azap vardır. Onlar yüce alemi asla dinleyemezler. Her yönden kovularak atılırlar. Onlara sürekli bir azap vardır. Hele bir tek söz kapan olsun; delici bir alev onun peşine düşüverir. » Sure 37, 6-10
« And olsun ki, gökte burçlar meydana getirdik, onları bakanlar için donattık. Onları, kovulmuş her şeytandan koruduk. Fakat kulak hırsızlığı yapan olursa, parlak bir ateş onu kovalar. » Sure 15, 16-18
« Kuran'ı şeytanlar indirmemiştir. Bu onlara düşmez, zaten güçleri de yetmez. Doğrusu onlar vahyi dinlemekten uzak tutulmuşlardır. » Sure 26, 210-212
« "Doğrusu biz göğü yokladık; onu sert bekçiler ve kayan ateşlerle (ışınlarla) doldurulmuş bulduk." "Doğrusu biz, göğün dinleyebileceğimiz bir yerinde otururduk; ama şimdi kim dinleyecek olsa, kendisini gözleyen bir ateş (ışın) buluyor." » Sure 72, 8-9
Buhari şöyle demiştir. Ve Leys şöyle demiştir: Hâlid b. Yezîd bana anlattı, Saîd b. Ebî Hilâl'den; Ebû'l-Esved ona haber verdi, Urve'den, Âişe'den: melekler bulutlarda konuşur; ve bulutlar, yeryüzünde olacak bir iş hakkında olan bulutlardır: şeytanlar kelamı duyar ve onu kâhin kulağına, bir testiye konulduğu gibi koyar: ve ona yüz yalan katarlar. Leys'ten, İblis'in tasviri zımnında, onu muallek olarak böyle rivayet etmiştir. Ve onu meleklerin tasviri zımnında, Saîd b. Ebî Maryam'dan, Leys'ten, Ubeydullah b. Ebî Câfer'den, Muhammed b. Abdurrahman Ebû'l-Esved'den, Urve'den, Âişe'den benzer şekilde rivayet etti: bu iki yolla Müslim'siz tek başınadır.
Buhari başka bir yerde rivayet etti; Müslim de, ez-Zuhrî hadisinden, Yahya b. Urve b. ez-Zübeyr'den: Âişe şöyle demiştir: insanlar Peygambere (s.a.v.) kâhinleri sordu: « Onlar bir şey değildir » dedi. Dediler ki: ey Allah'ın Resûlü, bazen bize doğru çıkan bir şey anlatıyorlar. Dedi ki: « Bu söz, doğru bir kelimedir ki cin onu çalar ve onu testi gibi müvellâsının kulağına doldurur: tavuk gıdaklaması gibi: ve ona yüz yalan karıştırırlar. » Buhari'nin ifadesi budur.
el-Hümeydî bize anlattı: Süfyan bize anlattı: İkrime'den duydum, şöyle demiştir: Ebû Hureyre'den duydum, şöyle demiştir: Allah'ın peygamberi (s.a.v.) şöyle buyurdu: « Allah gökte bir hüküm verdiğinde, melekler tesbih ederek kanatlarını çırpırlar; Onun kelamına göre; o kelam taş üzerinde zincir gibidir: korku kalplerinden kalktığında derler ki: Rabbiniz ne söyledi? Derler ki: hak; ve O, Yücedir, Büyüktür. Duyan casus onu duyar: ve dinleyen casus budur: birbirlerinin üstündedirler. » Süfyan avucuyla tarif etti; sonra parmaklarını aralayarak açtı: « kelamı bozar ve onu altındakine geçirir; sonra öbürü onu altındakine geçirir; ta ki onu büyücünün ya da kâhinin diline geçirinceye kadar: bazen şihab, onu geçirmezden önce onu yakalar; bazen yakalanmadan önce geçirir: o zaman ona yüz yalan karıştırır: bize filan gün şunu bunu demediler mi? Ve bu gökten duyulan kelamı doğru tutarlar. » Buhari bunu tek başına rivayet etti. Müslim ise, ez-Zuhrî hadisinden, Ali b. Hüseyin Zeynelâbidîn'den, İbn Abbâs'tan, Ensârdan adamlardan, Peygambere (s.a.v.) dayanarak, benzer şekilde rivayet etti.
« Rahman olan Allah'ı anmayı görmezlikten gelene, yanından ayrılmayacak bir şeytanı arkadaş veririz. Şüphesiz onlar bunları yoldan alıkorlar, bunlar da doğru yola eriştiklerini sanırlar. Sonunda Bize gelince arkadaşına: "Keşke benimle senin aranda doğu ile batı arasındaki kadar uzaklık olsaydı, sen ne kötü arkadaş imişsin!" der. Nedametin bugün size hiç faydası dokunmaz; zira haksızlık etmiştiniz, şimdi azabda ortaksınız.
Sonunda Bize gelince arkadaşına: "Keşke benimle senin aranda doğu ile batı arasındaki kadar uzaklık olsaydı, sen ne kötü arkadaş imişsin!" der. Nedametin bugün size hiç faydası dokunmaz; zira haksızlık etmiştiniz, şimdi azabda ortaksınız. » Sure 43, 36-39
« Onların yanına bir takım yardakçılar koyarız da geçmişlerini geleceklerini onlara güzel gösterirler. Verilen söz, gerek cinlerden ve gerekse insanlardan, gelip geçmiş ümmetler içinde, onların aleyhine gerçekleşmiştir. Doğrusu onlar hüsranda idiler. » Sure 41, 25
« Onun arkadaşı der ki: Rabbim, ben onu sapıtmadım; o, çok uzak bir sapkınlıktaydı. Buyurur ki: Huzurumda tartışmayın; ben size daha önce tehditte bulunmuştum: huzurumda söz değişmez; ve ben kullara asla zulmetmem. » (Kâf, 28-29)
« Aldatmak için birbirlerine cazip sözler fısıldayan cin ve insan şeytanlarını her peygambere düşman yaptık. Bu şeytanlar ahirete inanmayanların kalblerinin o sözlere yönelmesi, ondan hoşnut olması ve kendilerinin işledikleri suçları işlemeleri için böyle yaparlar. Rabbin dileseydi bunu yapamazlardı, sen onları iftiraları ile başbaşa bırak;
Aldatmak için birbirlerine cazip sözler fısıldayan cin ve insan şeytanlarını her peygambere düşman yaptık. Bu şeytanlar ahirete inanmayanların kalblerinin o sözlere yönelmesi, ondan hoşnut olması ve kendilerinin işledikleri suçları işlemeleri için böyle yaparlar. Rabbin dileseydi bunu yapamazlardı, sen onları iftiraları ile başbaşa bırak; » Sure 6, 112-113
Ahmed ve Müslim'in, Mansûr vasıtasıyla, Sâlim b. Ebî'l-Ce'd'den, babasına dayanarak, adı Râfi' olan babadan, rivayet ettiğini, meleklerin tasviri zımnında zikretmiştik: Allah'ın Resûlü (s.a.v.) şöyle buyurdu: « Sizden hiçbir kimse yoktur ki kendisine cinlerden bir arkadaşı ve meleklerden bir arkadaşı takdir edilmiş olmasın. » « Peki sen mi, ey Allah'ın Resûlü? » « Evet ben de: ama Allah onu bana yenilgiye uğrattı; o bana ancak iyilik emreder. »
Osman b. Ebî Şeybe bize anlattı: Cerîr bize anlattı, Kâbûs'tan, babasına dayanarak, adı Hüseyin b. Cündüb olan; o da Ebû Zubyân el-Cenbî'dir: Allah'ın Resûlü (s.a.v.) şöyle buyurdu: « Sizden hiçbir kimse yoktur ki kendisine şeytanlardan bir arkadaşı takdir edilmiş olmasın. » « Peki sen mi, ey Allah'ın Resûlü? » « Evet: ama Allah onu bana yenilgiye uğrattı; o da itaat etti. » Ahmed bunu tek başına rivayet etti; ve Sahih şartına uygundur.
Hârûn bize anlattı: Abdillâh b. Vehb bize haber verdi: Ebû Sehr bana haber verdi, Yezîd b. Kuseyt'ten: onun anlattığına göre Urve b. ez-Zübeyr ona anlattı; Âişe ona anlattı ki Allah'ın Resûlü (s.a.v.) bir gece ondan çıktı ve o ona haset etti. Döndü ve yaptığının ne olduğunu gördü. Dedi ki: ey Allah'ın Resûlü, benim bir şeytanım var mı? Buyurdu: var.
Dedi ki: peki bütün insanların? Buyurdu: evet. Dedi ki: peki sen, ey Allah'ın Resûlü? Buyurdu: evet: ama Allah onu bana yenilgiye uğrattı; itaat ettirdi.
Böylece Müslim bunu, Hârûn'dan, o, İbn Saîd el-Aylî'dir, kendi senediyle, benzer şekilde rivayet etti.
Kutayba b. Saîd bize anlattı: İbn Lehe'a bize anlattı, Musa b. Verdân'dan: Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurdu: « İman eden, şeytanını boyun eğdirir; tıpkı sizden birinin yolculukta develini boyun eğdirmesi gibi. » Ahmed bunu bu yoldan tek başına rivayet etti. Yani: onun örgüsünü tutar, ona hükmeder ve onu boyun eğdirir; kaçan sonra yenilgiye uğratılan deveye yapıldığı gibi. Buyurdu: « Beni azdırmana karşılık, onlar için senin dosdoğru yolunu süsleyeceğim; sonra onların önlerinden, arkalarından, sağlarından ve soldarından mutlaka sokulacağım: Sen onların çoğunu şükreden bulmayacaksın. » (A'râf, 16-17)
Hâşim b. el-Kâsım bize anlattı: Ebû Akîl, o, Abdillâh b. Akîl es-Sekafî'dir, bize anlattı: Musa b. Müseyyeb bize anlattı, Sâlim b. Ebî'l-Ce'd'den: Allah'ın Resûlünden (s.a.v.) duydum, şöyle buyuruyordu: « Şeytan, Âdemoğluna pusularını dikmiştir: İslam yoluna dikmiştir: müslüman olacak mısın, dinini ve atalarının dinini bırakarak? Ona isyan etti ve İslam'a döndü. Sonra hicret yoluna dikmiştir: hicret edecek misin, yerini ve göğünü bırakarak? Hicret eden yalnızca yarış halindeki aygır gibidir.
Ona isyan etti ve hicret etti. Sonra cihad yoluna dikmiştir: öldürülürken savaşacak mısın; hanımın yeniden evlenecek ve mallar paylaşılacak? Ona isyan etti ve cihad etti: onlardan bunu yapanın Allah üzerinde Cennete koyulması hakkı vardır: öldürülürse Allah üzerinde Cennete koyulması hakkı vardır; boğulursa Allah üzerinde Cennete koyulması hakkı vardır; ve hayvanı onun ensesini kırarsa Allah üzerinde Cennete koyulması hakkı vardır. »
Vekî' bize anlattı: Ubâde b. Müslim el-Fazârî bize anlattı: Allah'ın Resûlü (s.a.v.) sabah ve akşam şu duaları bırakmazdı: « Allah'ım, dünyada ve ahirette afiyetini senden isterim. Allah'ım, dinimde, dünyamda, ailemde ve malımda mağfiret ve afiyetini senden isterim. Allah'ım, kusurlarımı ört, endişelerimi güvene çevir. Allah'ım, önümden, arkamdan, sağım, solum ve üstümdekilerden beni koru; ve azametinle altıma düşmekten sana sığınırım. » Yutulmak kastedilmektedir. Ebû Dâvûd, Nesâî, İbn Mâce, İbn Hibbân ve el-Hâkim bunu Ubâde b. Müslim hadisinden rivayet etti: senetçe sahîh.