Peygamber Davud

Davud (aleyhisselâm), Talut'un ölümünden sonra İsrailoğulları üzerinde hükümran olan ve Allah'ın kendisine hükümranlığı ile peygamberliği birlikte verdiği bir peygamberdi. Allah ona demiri yumuşattı; zırh gömlekleri yapmayı öğrendi ve her gün bir gömlek yapıp ellerinin emeğinden yerdi. Dağlar ve kuşlar onunla birlikte tespih ederdi; ona kimseye verilmemiş güzel bir ses ve Zebur verildi. İki davacı kıssası ve Sâd sûresindeki secde, tevbesinin ve adaletinin nişanelerindendir. Bu kıssa, Kur'an âyetleri, Buhari, Müslim ve Ahmed rivayetleriyle anlatılır.

Davud'un kıssası

Davud bin İşa bin Üveyd bin Beaz bin Selamun bin Nahşun bin Avînadâb bin İrâm bin Hasrûn bin Feres bin Yahuda bin Yakub bin İshak bin İbrahim el-Halil'dir: Allah'ın kulu, O'nun peygamberi ve Beytü'l-Makdîs toprağındaki halifesidir.

Muhammed bin İshak, bilgin kimselerden, Vehb bin Münebbih'ten şöyle nakletmiştir: Davud (aleyhisselâm) kısa boylu, mavi gözlü, az saçlı, kalbi temiz ve samimi bir kimseydi. İbn Asâkir'in nakline göre, Calut'un ölümüyle kendisine devlet verilmesi, Ümmü Hâkim'in köşkünün yanında, Merc es-Suffâr civarında oldu. İsrailoğulları onu sevdiler; ona ve kendileri üzerindeki hükümranlığına yöneldiler; Talut'un işinde olan oldu ve hükümranlık Davud'a geçti. Allah ona hükümranlık ve peygamberliği, dünyanın ve ahiretin iki nimetini birden verdi: hükümranlık bir kavimde, peygamberlik başka bir kavimde idi ve ikisi de Davud'da birleşti. Yüce Allah'ın buyurduğu gibi: «Davud Calut'u öldürdü de Allah ona hükümranlık ve hikmet verdi ve ona dilediği şeyi öğretti.

Allah insanları birbirleriyle savmasaydı, yeryüzü bozulup gitmişti. Fakat Allah âlemlere bol nimet sahibidir» (Bakara, 251); yani meliklerin insanlar üzerinde hâkim olarak tayin edilmemesi halinde, insanların güçlü olanları zayıflarını yerdi. Bu yüzden bazı eserlerde şöyle geldi: «Melik, Allah'ın yeryüzündeki gölgesidir»; emîrü'l-mü'minîn Osman bin Affan da: «Allah, Kur'an ile alıkoyamadığını melik ile alıkoyar» demiştir.

İbn Cerîr, Tarih'inde, Calut'un Talut'a meydan okuyup «sen bana karşı çık ya da ben sana karşı çıkarım» dediği zaman, Talut'un insanları gönüllülüğe çağırdığını ve Davud'un gönüllü olarak çıkıp Calut'u öldürdüğünü zikretmiştir. Vehb bin Münebbih şöyle dedi: İnsanlar Davud'a yöneldi; öyle ki Talut artık anılmaz oldu; Talut'u azlettiler ve Davud'u kendilerine melik yaptılar. Şöyle denmiştir: Bu, Şemvil'in emri üzerine oldu; hatta bazıları, savaştan önce onu melik tayin etti, demiştir. İbn Cerîr şöyle dedi: Çoğunluğun tuttuğu görüş, onun hükümranlığı ancak Calut'u öldürdükten sonra aldığıdır: Allah daha iyi bilir. İbn Asâkir, Saîd bin Abdülazîz'den şöyle nakletmiştir: Calut'u Ümmü Hâkim'in köşkü civarında öldürdü ve oradaki nehir, âyette zikredilen nehirdir: Allah daha iyi bilir.

Eriyen demir ve zırh gömlekleri

Yüce Allah şöyle buyurmuştur: «Andolsun, Davud'a katımızdan bir lutuf verdik: Ey dağlar! Onunla birlikte tekbir getirin. Siz ey kuşlar da (getirin)! Ve ona demiri yumuşattık. Ona: Geniş zırhlar yap ve dokumayı yerince ölç ve (o şekilde) yap, dedik. Hayır iş yapın. Şüphesiz ben, yaptıklarınızı hakkıyla görenim» (Sebe', 10-11).

Yüce Allah şöyle buyurmuştur: «Dağları, onunla birlikte akşamda ve sabahda tespih eden ve toplu halde duran kuşları da (onun için) yumuşattık. Hepsi de (ona itaat edip) O'na dönücü idiler. Zırh gömleklerinin yapımını da onlara öğrettik: onlar için, savaşlarınızda sizi koruyacak şekilde. Şükredenler sizler misiniz?» (Enbiyâ, 79-80). Allah onu, savaşanları düşmanlardan korumak için demirden zırh gömlekleri yapımında muvaffak kıldı ve yapımında ve yapılış tarzında ona hidâyet verdi; sonra şöyle buyurdu: «dokumayı yerince ölç»; yani çiviyi fazla batırma, yoksa (demiri) çatlatır; fazla gevşek bırakma, yoksa kırılır.

Bu, Mücâhid'in, Katâde'nin, Hâkim'in, İkrime'nin ve başkalarının söylediğidir. Hasan-ı Basrî, Katâde ve A'meş şöyle dediler: Allah demiri onun elinde öyle yumuşatmıştı ki, ateşe ve çekice ihtiyaç duymadan onu elle iplik gibi eğirirdi. Katâde şöyle dedi: Halkalar halinde zırh gömleği yapan ilk kişiydi; çünkü ondan önce zırhlar plakalarla yapılırdı. İbn Şehdâb şöyle dedi: Her gün bir zırh gömleği yapar ve altı bin dirheme satardı.

Sahih hadiste şöyle sabittir: «Bir adamın yediği yemeklerin en hayırlısı, kendi emeğinden olanıdır; Allah'ın peygamberi Davud da kendi ellerinin emeğinden yerdi.»

Davud'un namazı ve orucu

Yüce Allah şöyle buyurmuştur: «Kulumuz Davud'u da an. O, (ibadette) çok güçlü ve Allah'a çok yönelen bir kuldur. Biz dağları onunla birlikte akşam ve sabah tespih ediyorlardı. Toplanmış kuşlar da (tespih ediyordu). Hepsi de O'na dönücü idiler. Onun hükümranlığını kuvvetlendirdik ve ona hikmet ve apaçık bir söz verdik» (Sâd, 17-20). İbn Abbas ve Mücâhid şöyle dediler: Güç, itaatteki kudrettir; yani ibadette ve salih amelde kuvvet sahibidir. Katâde şöyle dedi: İbadetinde kuvvet ve İslam'da anlayış verildi. Bize nakledildiğine göre geceleri ayakta durur ve (ömrünün) yarısı kadar oruç tutardı.

İki Sahih'te, Allah Resûlü'nün (s.a.v.) şöyle dediği sabittir:

«Allah katında en sevilen namaz, Davud'un namazıdır ve Allah katında en sevilen orucun da Davud'un orucudur: gecenin yarısında uyur, üçte birinde kalkar, altıda birinde uyurdu; bir gün oruç tutar, bir gün iftar ederdi; düşmanla karşılaştığında da kaçmazdı.»

Rivayet eden: Buhari ve Müslim

Davud'un güzel sesi ve Zebur

«Dağları, onunla birlikte akşam ve sabah tespih ediyorlardı. Toplanmış kuşlar da (tespih ediyordu). Hepsi de O'na dönücü idiler» sözü, «Ey dağlar! Onunla birlikte tekbir getirin. Siz ey kuşlar da (getirin)!» buyurduğu gibidir; yani onunla birlikte tespih edin demektir. Bunu İbn Abbas, Mücâhid ve bu âyetin tefsirinde birkaç kişi daha söylemiştir. «Akşam ve sabah»: günün sonu ve başlangıcı. Nitekim Yüce Allah ona, kimseye vermediği muhteşem bir ses lütfetti: O, Kitab'ının tilâvetini güzel sesle okuyacak olsa kuşlar havada duraklar, okuyuşunu tekrar eder ve onun tespihiyle tespih ederdi; dağlar da aynı şekilde ona karşılık verir ve ona katılırdı: sabah ve akşam tespih ettiğinde onunla birlikte tespih ederlerdi; Allah'ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun.

Evzâî şöyle dedi: Abdullah bin Âmir bize nakletti: Davud'a, kimsenin hiç almadığı güzel bir ses verildi; öyle ki kuşlar ve vahşi hayvanlar etrafında döner, susuzluktan ve açlıktan ölene kadar; hatta nehirler dururdu. Vehb bin Münebbih şöyle dedi: Onun sesini duyan, sanki oynuyormuş gibi kanat çırpmadan edemezdi; Zebur'u, kimsenin kulağının hiçbir benzerini duymadığı bir sesle okurdu; öyle ki cinler, insanlar, kuşlar ve hayvanlar sesinin etrafında toplanırdı; içlerinden bir kısmı açlıktan helâk olana kadar.

Ebu Avâne el-İsfarâyinî şöyle dedi: Ebu Bekir İbn Ebî Dünya bize nakletti; Muhammed bin Mensûr et-Tûsî bize nakletti; Sübeyh Ebu Turab'ı dinledim. Ebu Avâne şöyle dedi: Ebu'l-Abbas el-Murrî bize nakletti; Muhammed bin Sâlih el-Adevî bize nakletti; Seyyâr, yani bin Hâtim, bize nakletti; Ca'fer'den, Mâlik'ten, şöyle dediğine göre: Davud (aleyhisselâm) Zebur'un tilâvetine başladığında, bakire kızların (bağırsakları) yarılırdı. Bu, garibtir. Abdurrezzâk, İbn Cüreyc'ten şöyle nakletmiştir: Atâ'ya güzel sesle okuma hakkında soru sordum; o da: bunda sakınca ne var? Übeyd bin Ümeyr'in şöyle dediğini duydum: Davud (aleyhisselâm) çalgıyı alır, çalar ve üzerine okurdu; çalgı ona sesini geri verirdi; bununla ağlamak ve ağlatmak istiyordu.

İmam Ahmed şöyle dedi: Abdurrezzâk bize nakletti; Ma'mer bize nakletti; ez-Zuhrî'den, Urve'den, Âişe'den, şöyle dediğine göre: Allah Resûlü (s.a.v.), Ebu Musa el-Eş'arî'nin tilâvet sırasındaki sesini işitti ve: «Ebu Musa, Davud hanedanının zeburlarından bir pay almıştır» dedi. Bu, iki şeyhin şartıyla sabittir, fakat onlar bu yoldan nakletmemişlerdir. Ahmed şöyle dedi: Hasan bize nakletti; Hammâd bin Seleme bize nakletti; Muhammed bin Amr'dan, Ebu Seleme'den, Ebu Hüreyre'den: Allah Resûlü (s.a.v.): «Ebu Musa, Davud'un zeburlarından bir pay almıştır» buyurdu. Ve Ebu'n-Nehdî'den bize ulaştığına göre o şöyle dedi: Barbutu ve mizmârı dinledim; Ebu Musa el-Eş'arî'nin sesinden daha güzel bir ses duymadım.

Ve o latif sesin yanında, Kitab'ı olan Zebur'un hızlı tilâveti de vardı; nitekim İmam Ahmed şöyle dedi: Abdurrezzâk bize nakletti; Ma'mer bize nakletti; Hammâm'dan, Ebu Hüreyre'den: Allah Resûlü (s.a.v.): «Davud'un tilâveti kolaylaştırılmıştı: bineğine eyer vurulmasını emreder, eyer vurulmadan tilâveti bitirirdi; ellerinin emeğinden başka bir şey de yemezdi» buyurdu. Buhari, Abdullah bin Muhammed'den, Abdurrezzâk'tan, bu lafızlarla yalnız o rivayet etmiştir: «Davud'un tilâveti kolaylaştırılmıştı: hayvanlarına eyer vurulmasını emreder, eyer vurulmadan önce okurdu; ellerinin emeğinden başka bir şey de yemezdi.» Sonra Buhari şöyle dedi: Musa bin Ukbe nakletti; Safvân'dan, yani bin Süleym'den, Atâ bin Yesâr'dan, Ebu Hüreyre'den, Peygamber'den (s.a.v.).

İbn Asâkir de bu hadisi, Davud'un (aleyhisselâm) siyerinde, Tarih'inde birden fazla yolla rivayet etmiştir: İbrahim bin Tahmân'dan, Musa bin Ukbe'den; ve Ebu Âsım yoluyla, Ebu Bekir es-Sabrî'den, Safvân bin Süleym'den.

Burada zikredilen tilâvet, Allah'ın ona indirdiği ve ona vahyettiği Zebur'dur. Hayvanlarının zikri ise daha makul şekilde korunmuş olan rivayettir: çünkü o, tebaası bulunan bir melikti; hayvanlara eyer vurulduğu sürede Zebur'u okurdu; bu da hızlı bir iştir: (aynı zamanda) huzurla, derin ve güzel bir sesle, tevâzu tarzında; Allah'ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: «Davud'a da Zebur'u verdik» (İsrâ, 55); Zebur, bilinen bir Kitap'tır. Tefsirimizde, Ahmed ve başkalarının rivayet ettiği, onun Ramazan ayında indirildiğine dair hadisi zikretmiştik; onda nasihatler ve inceleyen kişi için bilinen hikmetler vardır.

Hüküm ve iki davacının davası

«Onun hükümranlığını kuvvetlendirdik ve ona hikmet ve apaçık bir söz verdik» sözüne gelince: ona muazzam bir hükümranlık ve derin bir hüküm verdik demektir. İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim, İbn Abbas'tan şöyle nakletmiştir: İki adam, Davud'un (aleyhisselâm) huzurunda bir inek hakkında davalaştı; birisi, diğerinin onu kendisinden aldığını iddia etti; suçlanan bunu inkâr etti. Davud, işlerini geceye bıraktı; gece olunca Allah ona davacıyı öldürmesini vahyetti. Sabah olunca Davud ona dedi ki: Allah bana seni öldürmeyi vahyetti; seni mutlaka öldüreceğim; iddia ettiğin şey hakkında ne dersin?

(Davacı) dedi ki: Allah'a yemin olsun ya Allah'ın peygamberi, iddiamda doğruluk sahibiyim; fakat daha önce babasını aldatmış ve onu öldürmüştüm. Davud öldürülmesini emretti ve öldürüldü. Bunun üzerine Davud'un işi, İsrailoğulları nezdinde çok büyüdü ve ona büyük bir teslimiyetle boyun eğdiler. İbn Abbas şöyle dedi: «hükümranlığını kuvvetlendirdik» sözü budur; «ve ona hikmet verdik» sözü ise peygamberliktir.

«Apaçık bir söz»e gelince: Şurayh, eş-Şa'bî, Katâde, Ebu Abdurrahman es-Sülemî ve başkaları şöyle dediler: bu, şahitlik ve yeminlerdir; yani davacı lehine delil, inkâr edene karşı yemin. Mücâhid ve es-Südî şöyle dediler: hükmün isabeti ve onun anlaşılmasıdır. Mücâhid şöyle dedi: sözde ve hükümde netliktir; İbn Cerîr bunu seçmiştir. Ve bu, Ebu Musa'dan nakledilene aykırı değildir; o, «sonra» diye başlayan lafızdır.

Vehb bin Münebbih şöyle dedi: İsrailoğulları arasında kötülükler ve yalancı şahitlikler çoğalınca, Davud'a hüküm kesmesi için bir zincir verildi: gökten Beytü'l-Makdîs'in kayasına kadar geriliydi ve altındandı. İki adam bir hak konusunda davalaştığında, haklı olan kimse ona ulaşırdı, diğeri ulaşıamazdı. Zincir, bir adamın bir inciyi başka birine emanet etmesine kadar böyle kaldı; emanet alan onu inkâr etti. (Emanet eden) bir asma alıp içine inciyi koydu. İkisi zincirin önüne gelince davacı ona uzandı; sonra diğerine «elinden al» denince elini asmaya uzattı; davacı asmayı ona verdi; incinin içinde olduğu halde; ve şöyle dedi: «Ey Allah! Sen bilirsin ki ben onu ona verdim.» Sonra zinciri tuttu ve ona ulaştı. İş, İsrailoğulları'na karışık göründü; zincir çok geçmeden kaldırıldı ve aralarından kayboldu. Bu anlamda birden fazla müfessir zikretmiştir; İshak bin Bişr de aynı anlamda, İdris bin Sinan'dan, Vehb'den nakletmiştir.

Yüce Allah şöyle buyurmuştur: «Davacı iki kişinin davası sana geldi mi? Hani onlar mihrabın duvarının üzerinden (Davud'a) çıkmışlardı. (Davud'un yanına) girdiklerinde Davud onlardan korkmuştu. Onlar: Korkma, biz iki davacıyız; birimiz diğerine haksızlıkta bulunmuştur. Aramızda hak ile hükmet, fazla da konma ve bize doğru yolu göster, dediler. Şu, kardeşimdir; onun doksan dokuz koyunu var, benimki ise tek bir koyun. Yine de onu benim korumama ver, dedi ve söz konusunda da beni mağlup etti.

(Davud) dedi ki: «Andolsun, sana haksızlık etti; koyunun (satın alıp) koyunlarına katmak için istedi. Ortakların çoğu da birbirlerinin (haklarına) tecavüz eder; iman edip salih amel işleyenler hariç. Onlar da çok azdır.» (Davud), bunun kendisini imtihan ettiğimizi fark etti; Rabb'ından af diledi, secdeye kapandı ve (Allah'a) döndü. Onu bununla bağışladık; ona katımızda yakınlık ve güzel bir dönüş vardır» (Sâd, 21-25). Salaf ve halef müfessirlerinden çok kişi burada rivayetler ve nakiller zikretmiştir; bunların çoğu İsrailî rivayetlerdir ve bazıları da mutlaka uydurmadır; biz onları kitabımızda bilerek zikretmekten kaçındık ve azîm Kur'an'daki kıssanın tek anlatımıyla iktifa ettik.

Allah, dilediğini doğru yola eriştirir.

Sâd sûresinin secdesi ve af

İmamlar, Sâd sûresindeki secde hakkında ihtilaf etmiştir: o, vacip secdelerden midir, yoksa yalnızca şükür secdesi mi, vacip secdelerden sayılmaz mı? İki görüş vardır.

Buhari şöyle dedi: Muhammed bin Abdullah bize nakletti; Muhammed bin Übeyd et-Tenâfisî bize nakletti; el-Avvâm'dan: Sâd sûresinin secdesini Mücâhid'e sordum; o da: İbn Abbas'a sordum: hangi âyette secde ettin? dedi. O da: «Onun soyundan Davud, Süleyman... İşte bunlar, Allah'ın hidâyet ettikleridir; sen de onların hidâyetinde yapış» (En'âm, 84-90) okumuyor musun? dedi. Davud, Peygamber'inin (s.a.v.) uymakla emrolunduğu kimselerdendi; Davud orada secde etti ve Allah Resûlü (s.a.v.) de orada secde etti.

İmam Ahmed şöyle dedi: İsmail, yani bin Üleyye, bize nakletti; Eyyüb'den, İkrime'den, İbn Abbas'tan, Sâd sûresindeki secde hakkında şöyle dediğine göre: o, vacip secdelerden değildir ve ben Allah Resûlü'nün (s.a.v.) orada secde ettiğini gördüm. Buhari, Ebu Davud, Tirmizi ve Nesâî, Eyyüb'ün hadisinden bu şekilde rivayet etmiştir; Tirmizi: hasen sahih, demiştir.

Nesâî şöyle dedi: İbrahim bin el-Hasan el-Miksamî bize haber verdi; Haccâc bin Muhammed bize nakletti; Ömer bin Darr'dan, babasından, Saîd bin Cübeyr'den, İbn Abbas'tan: Peygamber (s.a.v.), Sâd sûresinde secde etti ve şöyle dedi: Davud orada tevbe ile secde etti, biz de orada şükür ile secde ederiz. Ahmed yalnız o rivayet etmiştir; ravileri sikadır.

Ebu Davud şöyle dedi: Ahmed bin Sâlih bize nakletti; İbn Vehb bize nakletti; Amr bin el-Hâris bize haber verdi; Saîd bin Ebî Hilâl'den, İyâd bin Abdullah bin Sa'd bin Ebî Serh'den, Ebu Saîd el-Hudrî'den, şöyle dediğine göre: Allah Resûlü (s.a.v.), minberde Sâd sûresini okudu; secde âyetine gelince indi ve secde etti, insanlar da onunla birlikte secde ettiler. Başka bir gün onu okudu; secde âyetine gelince insanlar secde etmekte tereddüt ettiler; o da: «Bu, yalnızca bir peygamberin tevbesidir; fakat sizi tereddüt ederken gördüm, o zaman indim ve secde ettim» dedi. Ebu Davud yalnız o rivayet etmiştir ve isnadı sahih şartı üzeredir.

İmam Ahmed şöyle dedi: Affân bize nakletti; Yezîd bin Züray' bize nakletti; Humeyd bize nakletti; Bekr, yani bin Ömer, ve Ebu's-Sıddîk en-Necî haber vermişlerdir ki: Ebu Saîd el-Hudrî, Sâd sûresini yazarken bir rüyada gördü; secde âyetine geldiğinde mürekkep hokkasının, kalemin ve önünde olan her şeyin secde ettiğini gördü. Bunu Peygamber'e (s.a.v.) anlattı; Peygamber de bundan sonra orada secde etmeyi bırakmadı. Ahmed yalnız o rivayet etmiştir.

Tirmizi ve İbn Mâce, Muhammed bin Yezîd bin Hunays'ın hadisinden, Hasan bin Muhammed bin Übeydullah bin Ebî Yezîd'den rivayet etmiştir: İbn Cüreyc bana şöyle dedi: Büyükbabam Übeydullah bin Ebî Yezîd bize nakletti; İbn Abbas'tan: Bir adam Peygamber'e (s.a.v.) geldi ve şöyle dedi: Allah'ın Resûlü, bir rüyada bir ağacın arkasında namaz kıldığımı gördüm; secde âyetini okudum ve secde ettim; ağaç da benim secdemle secde etti ve secde ederken onun şöyle dediğini duydum: «Ey Allah! Beni onunla katında sevab yazı, onu katında bir hazîne kıl, onunla benden bir günahı sil ve onu benden kabul et; kulun Davud'dan kabul ettiğin gibi.» İbn Abbas şöyle dedi: Peygamber'in (s.a.v.) ayağa kalktığını, secde âyetini okuduğunu, sonra secde ettiğini ve secde ederken adamın ağacın sözünden naklettiği sözü söylediğini gördüm. Tirmizi şöyle dedi: garibtir; bu yoldan başka bilmiyoruz.

Bazı müfessirler, onun (aleyhisselâm) kırk gün secde halinde kaldığını zikretmiştir; Mücâhid, Hasan ve başkaları bunu söylemiştir. Bu konuda Peygamber'e isnad edilen bir hadis gelmiştir, fakat o, Yezîd er-Rakâşî'nin rivayetinden olup rivayetinde zayıf ve terkedilmiş bir kimdedir.

Yüce Allah şöyle buyurmuştur: «Onu bununla bağışladık; ona katımızda yakınlık ve güzel bir dönüş vardır» (Sâd, 25); yani kıyâmet günü ona, Allah'ın onunla yaklaştıracağı ve kendi kudsiyet makamına yaklaştıracağı bir yakınlık olacaktır; nitekim hadiste sabittir: «Âdil hâkimler, nurdan minberler üzerinde Rahman'ın sağında olurlar; ve O'nun iki eli de sağdır: hükümünde, ailesinde ve sorumlu olduğu şeyde âdil davrananlar.»

İmam Ahmed, Müsned'inde şöyle dedi: Yahya bin Adem bize nakletti; Fudayl bize nakletti; Atıyye'den, Ebu Saîd el-Hudrî'den: Allah Resûlü (s.a.v.): «Allah'ın kıyâmet günü en çok sevdiği ve meclisinde kendisine en yakın olan insanlar: âdil imamdır; Allah'ın kıyâmet günü en çok nefret ettiği ve azâbta en şiddetli olan insanlar: zâlim imamdır» buyurdu. Tirmizi de Fudayl bin Merzûk el-Agarr'ın hadisinden bu şekilde rivayet etmiştir ve: Peygamber'e isnad edilmiş haliyle ancak bu yoldan bilinir, demiştir. İbn Ebî Hâtim şöyle dedi: Ebu Zür'a bize nakletti; Abdullah bin Ebî Ziyâd bize nakletti; Seyyâr bize nakletti; Ca'fer bin Süleyman bize nakletti: Mâlik bin Dînâr'ı, «ona katımızda yakınlık ve güzel bir dönüş vardır» sözü hakkında şöyle derken dinledim: Davud (aleyhisselâm) kıyâmet günü arşın ayağının yanında dikilecek ve Allah ona şöyle diyecek: «Ey Davud! Bugün bu güzel ve latif sesinle, dünyada beni tespih ettiğin gibi beni tespih et.»

(Davud) : «O nasıl olsun; halbu ki o benim (gözlerimden) alındı» diyecek. (Allah) : «Bugün onu sana iade ediyorum» diyecek. Davud da, (cennet) bahçeleri halkının bahtiyarlıklarını taşıracak bir sesle ses verecek.

Davud'un adaleti, şükrü ve hikmeti

«Ey Davud! Biz seni yeryüzünde bir halife kıldık; sen de insanlar arasında hak ile hükmet ve hevâya uyma, sonra onu seni Allah'ın yolundan saptırmasın. Şüphesiz Allah'ın yolundan sapanlar, hesap gününü unuttuklarından dolayı can yakan bir azaba uğrayacaklar» (Sâd, 26): bu, Yüce Allah'ın Davud'a yönelik hitabıdır; anlamı, iş sahiplerine ve insanların hâkimlerine yönelir: onlara, Allah'tan inen hakkın takibini ve adaleti emreder; görüşlerden ve hevâdan başka bir şeyi değil; ve başka türlü davranan ve başka türlü hükmeden herkese yönelik tehdittir. Davud (aleyhisselâm) o devirde adalette, ibadet çokluğunda ve nev'i şunun taatlerinde en önde örnekti; öyle ki ev halkından kimsenin gecenin bir saati ve gündüzün uçlarından bir vakti ibadetsiz geçmezdi; gece ve gündüz; nitekim Yüce Allah'ın buyurduğu gibi: «İş yapın, Davud ailesi, şükür olarak; kullarımın azı şükredendir» (Sebe', 13).

Ebu Bekir İbn Ebî Dünya şöyle dedi: İsmail bin İbrahim bin Bassâm bize nakletti; Sâlih el-Murrî bize nakletti; Ebu İmrân el-Cevnî'den, Ebu'l-Celd'den, şöyle dediğine göre: Davud'un (aleyhisselâm) mes'elesinde şunu okudum: O şöyle dedi: «Ey Rabbim! Sana nasıl şükredeceğim; halbu ki Sana şükretmek, ancak Senin lutfunla mümkündür?» Ona vahy geldi: «Ey Davud! Biliyor musun, senin elinde olan nimetler bendendir?» O: «Evet, ey Rabbim» dedi. (Allah) : «Ben, sen bundan böyle katımda razı olduğum kimsesin» buyurdu.

Beyhakî şöyle dedi: Ebu Abdullah el-Hâfız bize haber verdi; Ebu Bekir bin Belevhî bize haber verdi; Muhammed bin Yûnus el-Kureşî bize nakletti; Ravh bin Übâde bize nakletti; Abdullah bin Lahi'a bize nakletti; İbn Şihâb'dan, şöyle dediğine göre: Davud şöyle dedi: «Allah'a hamd, O'nun yüzünün kereminin ve azametinin câzibesine yakışan şekilde.» Allah ona vahyetti: «Ey Davud! Bekçileri yordun.» Ve Ebu Bekir İbn Ebî Dünya da aynı lafızlarla, Ali bin el-Ca'd'dan, es-Sevrî'den nakletmiştir.

Abdullah bin Mübârek, Zühd Kitabı'nda şöyle dedi: Süfyân es-Sevrî bize haber verdi; bir adamdan, Vehb bin Münebbih'ten, şöyle dediğine göre: Davud hanedanının hikmetinde şöyle denmiştir: «Zekî adamın üzerinde vacip olan, dört saatte gaflet etmemesidir: Rabb'iyle halvet ettiği bir saat; nefsinini hesaba çektiği bir saat; kardeşlerinin kendisini kusurlarından haberdar ettiği ve kendisiyle ilgili hakkı kendisine söylediği meclise gittiği bir saat; ve nefsinini meşrû ve güzel olanın zevklerinde serbest bıraktığı bir saat; çünkü bu saat, diğer saatlere bir destektir ve kalpler için bir dinlenmedir. Zekî adamın üzerinde vacip olan, zamanını bilmesi, dilini tutması ve işini gözetmesidir; ve zekî adamın üzerinde vacip olan, ancak üç şey için yola çıkmasıdır: dönüşü için bir azık, geçiminin tamiri ve haram olmayan güzellikte bir zevk.

» Ebu Bekir İbn Ebî Dünya da bunu, Ebu Bekir bin Ebî Hayseme'den, İbn Mahdî'den, Süfyân'dan, Ebu'l-Agarr'dan, Vehb bin Münebbih'ten nakletmiştir; onu ayrıca Ali bin el-Ca'd'dan, Ömer bin el-Heysem er-Rakâşî'den, Ebu'l-Agarr'dan, Vehb bin Münebbih'ten nakletmiştir. Bu Ebu'l-Agarr, İbn Mübârek'in rivayetinde ismini gizlediği kimdedir. İbn Asâkir bunu böyle söylemiştir. Abdurrezzâk şöyle dedi: Bişr bin Rafi' bize haber verdi; San'â halkından, kendisine Ebu Abdullah denilen bir ihtiyar bize nakletti: Vehb bin Münebbih'i dinledim; aynı lafızları zikretti.

Hâfız İbn Asâkir, Davud'un (aleyhisselâm) siyerinde birçok güzel şey rivayet etmiştir. Bunlardan: «Yetim için merhametli bir baba gibi ol; ve bil ki hasat ettiğin, ektiğin kadardır.» Peygamber'e isnad edilmiş garip bir yolla şunu rivayet etmiştir: Davud şöyle dedi: «Kötü işler eken ey kişi! Onların dikenlerini ve hışmını biçeceksin.» Davud'dan (aleyhisselâm): «İnsanların meclisinde ahmak vâiz, ölü bir kimse başında türkü söyleyene benzer.» Yine şöyle demiştir: «Zenginlikten sonra yoksulluk ne çirkindir; ondan da çirkin olan: hidâyetten sonra dalâlettir.» Şöyle demiştir: «İnsanların meclisinde senin zikredilmesini sevmediğin şeyi gözet; ve yalnız kaldığında onu yapma.» Şöyle demiştir: «Kardeşine yerine getirmeyeceğin söz verme; çünkü o, seninle onun arasında düşmanlık doğurur.»

Muhammed bin Sa'd şöyle dedi: Muhammed bin Ömer el-Vâkıdî bize haber verdi; Hişâm bin Sa'd bize nakletti; Ömer'den, Gifâre'nin azatlısından, şöyle dediğine göre: Yahudiler, Allah Resûlü'nü (s.a.v.) kadınlarla evlenirken görünce şöyle dediler: Bakın, yemekten doymayana! Allah'a yemin ki hedefi ancak kadınlardır. Kadın çokluğunda ona haset ettiler ve onu bundan dolayı kınamaya koyuldular: eğer peygamber olsaydı, kadınlara meyletmezdi. Bunlarda en şiddetli olan Huyey bin Ahtab'dı. Allah onları tekzîb etti ve onlara Allah'ın lutfunu ve peygamberine genişliği haber verdi; Allah'ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun: «Yoksa onlar, Allah'ın kendi lutfundan insanlara verdiği şeyi mi haset ediyorlar?

Biz, İbrahim hanedanına Kitap'ı ve hikmeti verdik ve onlara büyük bir hükümranlık verdik» (Nisâ, 54); insanlar ile kasd edilen, Allah Resûlü'dür (s.a.v.). İbrahim hanedanına Kitap ve hikmet verildi ve büyük bir hükümranlık: bu, Allah'ın Süleyman bin Davud'a verdiği şeydir. Süleyman'ın bin kadını vardı: yedi yüz soylu eş ve üç yüz cariye. Davud'un (aleyhisselâm) ise yüz kadını vardı; bunların arasında Uriya'nın karısı, Süleyman bin Davud'un annesi vardı; onu nikâhına imtihandan sonra aldı: bu, Muhammed'in (s.a.v.) sahip olduğundan fazladır.

Kelbî, benzer lafızları zikretmiştir: Davud'un (aleyhisselâm) yüz kadını vardı; Süleyman'ın ise bin kadını vardı, bunların arasında üç yüz cariye vardı.

Davud'un ve peygamberlerin orucu

Hâfız, Tarih'inde, Sadaka ed-Dımaşkî'nin siyerinde nakletmiştir; o, İbn Abbas'tan, el-Ferec el-Himsî yoluyla, Ebu Hüreyre el-Himsî'den, Sadaka ed-Dımaşkî'den: Bir adam, İbn Abbas'a oruç hakkında soru sordu; o da: Sana göğsümde sakladığım bir hadis aktaracağım. Davud'un orucunu sana haber vereyim mi? O, geceleyin ayakta duran, yiğit ve oruç tutan bir kimseydi; düşmanla karşılaştığında kaçmazdı ve bir gün oruç tutup bir gün iftar ederdi. Allah Resûlü (s.a.v.) şöyle buyurdu: «En faziletli oruç, Davud'un orucudur.

» Zebur'u yetmiş sesle, makamlara ayırarak okurdu; gecede öyle bir rekâtı vardı ki, onda nefsini ağlatırdı; onun ağlamasıyla her şey ağlardı; gamlı ve ateşli (hasta) olanlar da sesinden mutlu olurlardı. Oğlu Süleyman'ın orucunu sana haber vereyim mi? O, ayın ilk üç gününü, ortadaki üç günü ve son üç günü oruç tutardı: ayı oruçla açardı, ortasını oruçla geçirirdi ve onu oruçla mühümlerdi. Temiz bakire kızın oğlu İsa bin Meryem'in orucunu sana haber vereyim mi?

O sürekli oruç tutardı; arpa yerdi ve kıldan (dokunmuş) elbise giyerdi; bulduğunu yerdi ve eksiği istemezdi; çocuklarından hiçbiri ölmezdi ve hiçbir ev harap olmazdı; gece onu nerede yakalarsa, iki dizinin üstüne çöker ve sabaha kadar namaz içinde dururdu; ok atıcıydı ve nişan aldığı av kendisinden kaçmazdı; İsrailoğulları'nın meclislerinin yanından geçer ve ihtiyaçlarını hallederdi. Annesi Meryem bint İmrân'ın orucunu sana haber vereyim mi? O, bir gün oruç tutup iki gün iftar ederdi. Ümmî Arap peygamberi Muhammed'in (s.a.v.) orucunu sana haber vereyim mi?

O, her ay üç gün oruç tutardı ve şöyle derdi: «İşte budur, ömürlük oruç.»

İmam Ahmed de benzer lafızları nakletmiştir: Ebu'n-Nadr'dan, Ferec bin Fedâle'den, Ebu Harîm'den, Sadaka'dan, İbn Abbas'tan, Peygamber'e isnad edilmiş olarak; Davud'un orucu hakkında.

Ömrünün süresi ve ölümü

Ömrünün süresinin ve ölümünün nasıl olduğunun zikri (aleyhisselâm). Daha önce, Adem'in yaratılışı hadislerinde geçmişti: Allah, Adem'in soyunu belinden çıkardığında, aralarında peygamberleri (aleyhimüsselâm) gördü ve içlerinde müjdeli bir adam gördü. (Adem) : «Ey Rabbim, şu kim?» dedi. (Allah) : «Oğlun Davud'dur» buyurdu. (Adem) : «Ey Rabbim, onun ömrünün süresi nedir?» dedi.

(Allah) : «Altmış yıl» buyurdu. (Adem) : «Ey Rabbim, süresini artır» dedi. (Allah) : «Hayır, senden katmam şartıyla» buyurdu. Adem'in süresi bin yıl idi ve ona kırk yıl katıldı.

Adem'in süresi bitince ölüm melekü ona geldi; o da: «Ömrümden bana kırk yıl kaldı» dedi. Adem, oğlun Davud'a verdiği şeyi unutmuştu; Allah, Adem'in süresini bin yıl, Davud'un süresini de yüz yıl olarak tamamladı. Ahmed, İbn Abbas'tan rivayet etmiştir; Tirmizi de rivayet etmiş ve Ebu Hüreyre'den sahihlemiştir; İbn Huzeyme ve İbn Hibbân sahihlemiştir; Hâkim de: Müslim'in şartı üzeredir, demiştir. Onun yolları ve lafızları daha önce Adem'in kıssasında zikredilmişti.

İbn Cerîr şöyle dedi: Kitap ehlinin bazıları, Davud'un süresinin yetmiş yedi yıl olduğunu iddia etmektedir: bu, onlardan reddettiğimiz bir hatadır. Onlar: hükümranlığının süresi kırk yıl oldu, diyorlar; bu rivayet kabul edilebilir; çünkü onu tekzîb eden veya onu gerektiren bir şeyimiz yoktur.

Onun ölümüne (aleyhisselâm) gelince: İmam Ahmed, Müsned'inde şöyle dedi: Kutaybe bize nakletti; Yakub bin Abdurrahman bin Muhammed bize nakletti; Amr bin Ebî Amr'dan, el-Muttalib'den, Ebu Hüreyre'den: Allah Resûlü (s.a.v.) şöyle buyurdu:

«Peygamber Davud, şiddetli bir kıskançtı: çıktığında kapılar kapatılır ve dönünceye kadar ailesinin yanına kimse girmezdi. Bir gün çıktı ve ev kapatıldı; karısı eve bakıyordu ve bir de adam evin ortasında ayakta duruyordu. Karısı, evde bulunanlara: Ev kapatılmışken bu adam nereden girdi? dedi. Vallahi, Davud bizim hakkımızda mahcup edilecektir.

Davud geldi; bir de adam evin ortasında ayakta duruyordu. Davud ona: «Sen kimsin?» dedi. (Adam) : «Ben, meliklerden korkmayan ve beni (bir şeyden) men eden olmayan kişiyim» dedi. Davud: «Sen, Allah'a yemin olsun ki, ölüm meleküsün; Allah'ın kaderiyle hoş geldin» dedi.

Davud yerinde kaldı ve ruhu (bedeninden) alındı; işi tamamlanmıştı ve güneş üzerine doğdu. Süleyman kuşlara: «Davud'a gölge verin» dedi. Kuşlar ona, yer ikisinin üzerine kararmış gibi gölge verinceye kadar gölge verdiler. Onlara: «Kanat kanada geri çekilin» dedi.

»

Rivayet eden: Ahmed

Ebu Hüreyre şöyle dedi: Allah Resûlü (s.a.v.) bize kuşun ne yaptığını gösterdi: Allah Resûlü (s.a.v.) eliyle (kanatları) kapattı; ve o gün uzun kanatlı atmacalar, gölge taşımada üstün oldular. Ahmed yalnız o rivayet etmiştir ve isnadı güzel ve sağlamdır: ravileri sikadır. «Uzun kanatlı atmacaların gölge taşımada üstün olmalarının» anlamı: bunlar uzun ve yüksek kanatlı atmacalardır; tekili medrahîdir ve el-Cevherî şöyle demiştir: uzun kanatlı atmacadır. es-Südî, Ebu Mâlik'ten ve İbn Abbas'tan nakletmiştir: Davud (aleyhisselâm) ani bir ölümle öldü; sabût (cumartesi) istirahatini gözetirdi ve kuşlar ona gölge veriyordu.

es-Südî ayrıca, Ebu Mâlik'ten ve Saîd bin Cübeyr'den şöyle dedi: Davud (aleyhisselâm), sabût gününde ani bir ölümle öldü. İshak bin Bişr nakletmiştir; Saîd bin Ebî Arûbe'den, Katâde'den, Hasan'dan: Davud (aleyhisselâm), yüz yaşında, çarşamba gününde ani bir ölümle öldü. Ebu's-Sekân el-Hacârî şöyle dedi: İbrahim el-Halîl ani bir ölümle öldü; Davud ani bir ölümle öldü ve oğlu Süleyman da ani bir ölümle öldü; Allah'ın salâtı ve selâmı hepsinin üzerine olsun. İbn Asâkir bunu rivayet etmiştir.

İçlerinden bir kısmından şöyle nakledilmiştir: Ölüm melekü, o, namaz mihrabından inerken ona geldi ve ona: «İn bana ya da ben sana çıkarım» dedi. O: «Ey Allah'ın peygamberi, yıllar, aylar, eserler ve rızıklar devrini doldurdu» dedi. O, o basamaklardan bir basamağın üzerinde secdeye kapandı ve secde halinde (ruhu) alındı.

İshak bin Bişr şöyle dedi: Vâfir bin Süleyman bize haber verdi; Ebu Süleyman el-Filistînî'den, Vehb bin Münebbih'ten, şöyle dediğine göre: İnsanlar, Davud'un (aleyhisselâm) cenazesi için geldi ve yazın bir gününde güneşte oturdular. O gün, külahlarını giymiş kırk bin râhip, diğer insanlar sayılmaksızın, cenaze takibinde bulundu; Musa ve Hârûn'dan sonra İsrailoğulları'nda, Davud için kendileri için daha büyük bir hüzün duymuş olmadıkları bir kimse ölmemişti. Sıcak onları sardı; başlarına gelen sıcaktan dolayı, Süleyman'a (aleyhisselâm) kendileri için acele etmesi için seslendiler. Süleyman çıktı; kuşları seslendirdi, onlar icabet ettiler; onlara emir verdi ve insanlara gölge verdiler.

Yan yan, birbirlerine dokunacak kadar sıkıştılar; rüzgar da sükût edinceye kadar; ve insanlar sıkışmaktan helâk olacak kadar. Süleyman'a (aleyhisselâm), sıkışmış halde seslendiler. Süleyman çıktı; kuşları seslendirdi: «İnsanlara güneş tarafında gölge verin ve rüzgar tarafından ayrılın.» Onlar da böyle yaptılar: insanlar gölgede kaldı ve rüzgar üzerlerine esiyordu. Bu, Süleyman'ın hükümranlığından gördükleri ilk şeydir.

Ebu Ya'lâ şöyle dedi: Ebu Hammâm el-Velîd bin Şücâ' bize nakletti; el-Velîd bin Müslim bize nakletti; el-Heysem bin Humeyd'den, el-Vâdî bin Atâ'dan, Nasr bin Alkame'den, Cübeyr bin Nüfeyr'den, Ebu'd-Derdâ'dan: Allah Resûlü (s.a.v.) şöyle buyurdu: «Allah, Davud'u, arkadaşları imtihan edilmedikleri ve değişmedikleri halde, onların ortasından aldı; Mesih'in arkadaşları ise, onun sünneti ve hidâyeti üzerinde iki yüz yıl kaldılar.» Bu, garip bir hadistir ve Peygamber'e isnadı incelenmesi gereken bir husustur; el-Vâdî bin Atâ, hadiste zayıftı: Allah daha iyi bilir.