İblis ve şeytanlar

İblis ve şeytanlar bölümünde, İblis'in secdeye yanaşmaması, kendisine tanınan süre, deniz üzerindeki tahtı, cin ve insan şeytanlarının tuzakları, göğe devşirilen haberler, insana eş kılınan cin ile İslam, hicret ve cihad yollarındaki pusuları hadislerle ele alınmaktadır.

İblis ve secdeye yanaşmaması

» Allah, ileride geleceği gibi, Adem'den ruhundan üflediğinde ve meleklere ona secde etmelerini emrettiğinde, İblis'in içine büyük bir kıskançlık girdi ve ona secde etmekten kaçındı: « Ben ondan hayırlıyım; beni ateşten yarattın, onu ise topraktan yarattın. » Böylece emre muhalefet etti, âlemlerin Rabbine itiraz etti, sözünde yanıldı, Rabbinin rahmetinden uzaklaştı, ibadetiyle yükseldiği makamdan düştü. Kendisi türlerinden olmaksızın meleklerden sayılmıştı; çünkü o ateşten, onlar ise nurdan yaratılmıştı. En çok muhtaç olduğu anda tabiatı ona ihanet etti ve ateş tabiatına geri döndü. « Bunun üzerine meleklerin hepsi, topyekûn secde ettiler. Yalnız İblis secde etmedi; kibirlendi ve kâfirlerden oldu. Hani meleklere: Adem'e secde edin demiştik; onlar da secde ettiler; yalnız İblis etmedi; o cinlerden idi ve Rabbinin emri dışına çıktı.

« Yoksa benim dışımda onu ve onun soyunu dostlar mı edineceksiniz? Oysa onlar sizin düşmanınızdır. Zalimler için bu ne kötü bir değişmedir. »

İblis yüksek makamdan aşağı indirildi ve gökte kalmak Onun katında kendisine haram kılındı. Alçaltılmış, horlanmış, lanetlenmiş, kovulmuş ve ateşle korkutulmuş olarak yere indirildi; kendisiyle birlikte, onu takip eden cinlerden ve insanlardan da. Buna rağmen Ademoğullarını her yoldan ve her türlü pusudan saptırmak için bütün gücüyle savaştı:

« Meleklere: "Adem'e secde edin" demiştik, İblis'ten başka hepsi secde etmiş, o ise: "çamurdan yarattığına mı secde edeceğim?" demişti. "Benden üstün kıldığını görüyor musun? Kıyamet gününe kadar beni ertelersen, and olsun ki, azı bir yana, onun soyunu kendi buyruğum altına alacağım" demişti. Allah: "Haydi git! Onlardan sana kim uyarsa bil ki, cehennem hepinizin cezası olur, hem de tam bir ceza" dedi. "Sesinle, gücünün yettiğini yerinden oynat, onlara karşı yaya ve atlılarınla haykırarak yürü, mallarına ve çocuklarına ortak ol, onlara vaadlerde bulun ama şeytan sadece onları aldatmak için vaadeder.

Doğrusu Benim mümin kullarım üzerinde senin bir hakimiyetin olamaz. Rabbin vekil olarak yeter." » Sure 17, 61-65

Sira, Adem'in (selam üzeri olsun) yaratılışı zikredildiğinde ayrıntılı olarak ele alınacaktır. Mühim olan şu ki: Cinler ateşten yaratılmıştır; Ademoğulları gibi yer, içer ve çoğalırlar. İçlerinde müminler de vardır, kâfirler de; nasıl ki Yüce Allah, cin suresinde onlar hakkında bunu haber vermiştir:

Şeytanlar ve İblis'e tanınan süre

Cinler arasındaki kâfirlere gelince: İçlerinde şeytanlar vardır ve onların ilki ve en büyüğü, insanların babası Adem'in düşmanı İblis'tir. Allah (O yücedir), onu ve soyunu Adem'in ve soyunun üzerine salıvermiştir; O'na iman edenin, peygamberlerini tasdik edenin ve onlardan gelmiş olan şeriate uyanın himayesini garanti etmiştir: « Kullarım üzerinde senin bir nüfuzun yoktur. Vekil olarak Rabbin yeter. » Ve İblis, kurduğu zannın onlar üzerinde isabet ettiğini gördü; onu müminlerden bir topluluk dışında takip ettiler: « Onun onlar üzerinde hiçbir nüfuzu yoktu; ancak ahirete iman edeni, ondan şüphe edenin içinden ayırt etmemiz içindi. Rabbin her şeyin üzerindendir. » « Ey Ademoğulları, şeytan size aldandırmasın; nasıl ki anne ve babanızı cennetten çıkardı, onlardan elbiselerini söküp ayıplarını onlara gösterdi. O ve kabilesi onları sizin göremeyeceğiniz yerden görürler. Biz, iman etmeyenleri şeytanları dostlar yapmışızdır. »

« 'Rabbin meleklere: "Ben, balçıktan, işlenebilen kara topraktan bir insan yaratacağım. Onu yapıp ruhumdan üflediğimde ona secdeye kapanın" demişti. 'Rabbin meleklere: "Ben, balçıktan, işlenebilen kara topraktan bir insan yaratacağım. Onu yapıp ruhumdan üflediğimde ona secdeye kapanın" demişti. Bunun üzerine, İblis'in dışında bütün melekler hemen secde ettiler. O, secde edenlerle beraber olmaktan çekindi. Bunun üzerine, İblis'in dışında bütün melekler hemen secde ettiler. O, secde edenlerle beraber olmaktan çekindi. Allah: "Ey İblis! Secde edenlerle beraber olmaktan seni alıkoyan nedir?" dedi.

O: "Balçıktan, işlenebilen kara topraktan yarattığın insana secde edemem" dedi. "Öyleyse defol oradan, sen artık kovulmuş birisin. Doğrusu hesap gününe kadar lanet sanadır" dedi. "Öyleyse defol oradan, sen artık kovulmuş birisin. Doğrusu hesap gününe kadar lanet sanadır" dedi. "Rabbim! Beni hiç olmazsa, tekrar dirilecekleri güne kadar ertele" dedi. Allah: "Sen, bilinen gün gelene kadar bırakılanlardansın" dedi. Allah: "Sen, bilinen gün gelene kadar bırakılanlardansın" dedi.

"Rabbim! Beni saptırdığın için, and olsun ki yeryüzünde fenalıkları onlara güzel göstereceğim; halis kıldığın kulların bir yana, onların hepsini saptıracağım" dedi. "Rabbim! Beni saptırdığın için, and olsun ki yeryüzünde fenalıkları onlara güzel göstereceğim; halis kıldığın kulların bir yana, onların hepsini saptıracağım" dedi. 'Allah şöyle dedi: "Benim gerekli kıldığım dosdoğru yol budur; kullarımın üzerinde senin bir nüfuzun olamaz. Ancak sana uyan sapıklar bunun dışındadır."

'Allah şöyle dedi: "Benim gerekli kıldığım dosdoğru yol budur; kullarımın üzerinde senin bir nüfuzun olamaz. Ancak sana uyan sapıklar bunun dışındadır." "Ve Cehennem onların hepsinin toplanacağı yerdir." O cehennemin yedi kapısı olup, her kapıdan onların girecekleri ayrılmış bir kısım vardır. » Sure 15, 28-44

Yüce Allah bu kıssayı Bakara suresinde, A'râf'ta, burada, Secde suresinde, Tâ-Hâ'da ve Sâd suresinde zikretmiştir; biz bu sureleri tefsir kitabımızda yer yer tümden ele aldık, hamd Allah'adır. Allah dilerse, Adem kıssasında onu sunacağız.

Mühim olan şudur: Allah, İblis'e bir süre tanımış ve onu kıyamet gününe kadar ertelemiştir; bu, kulları için bir imtihan ve kendisinden bir denemedir: « Onun onlar üzerinde hiçbir nüfuzu yoktu; ancak ahirete iman edeni, ondan şüphe edenin içinden ayırt etmemiz içindi. Rabbin her şeyin üzerindendir. »

« İş olup bitince, şeytan: "Doğrusu Allah size gerçeği söz vermişti. Ben de size söz verdim ama, sonra caydım; esasen sizi zorlayacak bir nüfuzum yoktu; sadece çağırdım, siz de geldiniz. O halde, beni değil kendinizi kınayın. Artık ben sizi kurtaramam, siz de beni kurtaramazsınız. Beni Allah'a ortak koşmanızı daha önce kabul etmemiştim; doğrusu zalimlere can yakan bir azap vardır" der. İnanan ve yararlı işleri yapanlar, içlerinden ırmaklar akan cennetlere konulurlar, Rablerinin izniyle orada temelli kalırlar. Oradaki dirlik temennileri: "Selam!"dır.

Allah'ın, hoş bir sözü; kökü sağlam, dalları göğe doğru olan, Rabbinin izniyle her zaman meyve veren hoş bir ağaca benzeterek nasıl misal verdiğini görmüyor musun? İnsanlar ibret alsın diye Allah onlara misal gösteriyor. » Sure 14, 22-24

Allah onu lanetlesin; İblis şu anda yaşıyor ve Kur'an'ın açık ifadesine göre kıyamete kadar kendisine süre tanınmıştır. Denizin yüzeyinde bir tahtı vardır; oraya oturur ve ordularını insanların arasına şer ve fitne salmak için gönderir: « ...şeytanın hilesi zayıftır » (Nisâ, 76). Künyesi Ebu Kürdus'tur.

İblis'in deniz üzerindeki tahtı

İbn Seyyad kıssası: Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) ona şöyle dedi: « Ne görüyorsun? » « Su üzerinde bir taht görüyorum. » Buyurdu: « Dön, seni rütbeni aşırmasın. » Bunun üzerine ona yapılan vahiy maddesinin şeytanî olduğunu, deniz üzerindeki tahtını gören İblis'ten geldiğini anladı. Bu yüzden ona: « Dön, seni rütbeni aşırmasın » buyurdu; yani o alçak, zelil ve horlanan değerini aşamayacaksın.

İblis'in tahtının deniz üzerinde olduğunun delili, imam Ahmed'in rivayet ettiği hadistir. Ebu Muğîre bize nakletti: Safvan bize nakletti: Maiz et-Temîmî bana nakletti: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: « İblis'in tahtı denizin üzerindedir; her gün oraya ordularını gönderir; onlar insanları fitneye düşürürler. Onun katında rütbece en yücesi, insanları fitneye düşirmede en büyüğü olanıdır. »

Rûh, Cabir bin Abdullah'tan (Allah ondan razı olsun) şöyle dediğini duyduğunu bize nakletti: Allah Resûlü'nü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyururken duştum: « İblis'in tahtı denizin üzerindedir; insanları fitneye düşürmek için ordularını gönderir; onun katında en büyüğü, fitneye düşirmede en büyük olandır. » Bu yol ile onu tek başına rivayet etmiştir.

Muammer bize nakletti: Hammad bize nakletti: Ali bin Zeyd bize nakletti; Ebu Nadre'den: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem), İbn Seyyad'a şöyle dedi: « Ne görüyorsun? » « Su üzerinde bir taht görüyorum. » « Deniz üzerinde, etrafında yılanlar. » « Bu, İblis'in tahtıdır. » Onu Cabir Müsned'inde böyle rivayet etmiştir. Ebu Said Müsned'inde ise şöyle demiştir: Affan bize nakletti: Hammad bin Seleme bize haber verdi: Ali bin Zeyd bize haber verdi; Ebu Nadre'den; o da Ebu Said'den: ona şöyle dedi: « Ne görüyorsun? » « Deniz üzerinde bir taht görüyorum, etrafında yılanlar. » « Doğru, bu İblis'in tahtıdır. »

İmam Ahmed bunu Maiz et-Temîmî yoluyla; imam Ahmed yine Ebu'z-Zübeyr'den; o, Cabir'den şöyle derken rivayet etmiştir: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: « Şeytan, namaz kılanların ona ibadet etmesinden ümit kesti; fakat aralarında bozgunculuk çıkarmak için elinden geleni yapıyor. » İmam Müslim de A'meş hadisiyle, Ebu Süfyan Talha bin Nâfi'den; o, Cabir'den şöyle rivayet etmiştir: Şeytan, tahtını su üzerine kurar; sonra birliklerini gönderir; katında en uzak olan, ondan ayrılan olandır: « Falanı takip ettim, beni bıraktığımda falanca falanca demişti » demiştir. Buyuruldu: « Allah'a yemin olsun, hiçbir şey yapmadın. » « Onu ancak kendi ailesini ondan ayırdığımda bıraktım.

» İşte o zaman ona yaklaştırılır ve ona bağlanılır: « Evet, sensin. » « Evet, kerem sana yaraşır. » « Ne iyisin! » Birtakım dil âlimleri bu hadisi, « evet » kelimesinin zahirî bir isim olmaksızın mümkün oluşuna delil almışlardır; bu ise nadirdir. Şeyhimiz Hafız Ebu'l-Haccac birinciyi tercih etmiş, onu daha muhtemel görmüş ve zikrettiğimiz şekilde yöneltmiştir. Allah daha iyi bilir.

İnsanlar arasındaki şeytanların tuzakları

Erkekle eşini ayırdıkları şey şudur: cin ve insan şeytanlarından alınan sihir, en üst derece birbirine dost, karşılıklı sevgiyle seven ve merhametle saran dostların ayrılmasına vesile kılınır. Bu yüzden İblis, buna sebep olan kimsenin gayretine şükreder; Allah'ın kınadığını över, Allah'ın öfkelendiğini onaylar; Allah'ın laneti onun üzerine olsun. Allah (O yücedir), her türlü şerden, sebeplerinden ve sonuçlarından koruyucu olan iki sure indirmiştir:

« De ki: "İnsanlardan ve cinlerden ve insanların gönüllerine vesvese veren o sinsi vesvesecinin şerrinden, insanların Tanrısı, insanların Hükümranı ve insanların Rabbi olan Allah'a sığınırım." De ki: "İnsanlardan ve cinlerden ve insanların gönüllerine vesvese veren o sinsi vesvesecinin şerrinden, insanların Tanrısı, insanların Hükümranı ve insanların Rabbi olan Allah'a sığınırım." De ki: "İnsanlardan ve cinlerden ve insanların gönüllerine vesvese veren o sinsi vesvesecinin şerrinden, insanların Tanrısı, insanların Hükümranı ve insanların Rabbi olan Allah'a sığınırım."

De ki: "İnsanlardan ve cinlerden ve insanların gönüllerine vesvese veren o sinsi vesvesecinin şerrinden, insanların Tanrısı, insanların Hükümranı ve insanların Rabbi olan Allah'a sığınırım." De ki: "İnsanlardan ve cinlerden ve insanların gönüllerine vesvese veren o sinsi vesvesecinin şerrinden, insanların Tanrısı, insanların Hükümranı ve insanların Rabbi olan Allah'a sığınırım." De ki: "İnsanlardan ve cinlerden ve insanların gönüllerine vesvese veren o sinsi vesvesecinin şerrinden, insanların Tanrısı, insanların Hükümranı ve insanların Rabbi olan Allah'a sığınırım." » Sure 114, 1-6

İki Sahih'te Enes'ten, Buhari'nin Sahih'inde de sabittir: Şeytan, Ademoğlu'nun içinde kan gibi dolaşır.

Muhammed bin Bahr bize nakletti: Adiy bin Ebi Ammare bize nakletti: Ziyad en-Nümeyrî bize nakletti: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: « Şeytan, Ademoğlu'nun kalbinin üzerine ağzını koyar: Allah'ı anarsa çekilir, unutursa kalbini yer. Çekilen, vesvese verendir. »

Allah'ı anmak, şeytanı kalpten kovan olduğuna göre, unutkanlık için de bir zikirdir: « Unuttuğun zaman Rabbini an » (Kehf, 24). « Bana onu hatırlamamı unutturan ancak şeytandır » (Kehf, 63). « Şeytan ona, Rabbini hatırlamayı unutturdu » (Kehf, 63). « Efendinin yanında beni an » (Yusuf, 42): saki, onu efendisine, yani sultanı olan meliğe anmayı unuttu. Bu unutma şeytanândı; Yusuf da bu yüzden birkaç yıl hapiste kaldı. « Hapisteki iki kişiden kurtulmuş olanı, nice zaman sonra Yusuf'u hatırladı » (Yusuf, 45): Yusuf'un, « Efendinin yanında beni an » sözünü hatırladı. « Nice zaman sonra », bir unutma sonrasıdır. Zikrettiğimiz gibi, unutulan kimsenin saki olması doğru olan görüştür; bunu Tefsir'de yerleşik hale getirdik. Allah daha iyi bilir.

Muhammed bin Ca'fer bize nakletti: Şu'be bize nakletti: Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) eşeği tökezledi ve ben: « Şeytan kahrolsun » dedim. Buyurdu: « Şeytan kahrolsun deme. Eğer şeytan kahrolsun dersen, o, bir ev gibi büyür ve gücümle onu yenmişim der. Eğer Allah'ın adıyla dersen, bir sinek gibi küçülür. » Ahmed bunu tek başına rivayet etmiştir ve senedi güzeldir. Ebu Bekir el-Hanefî bize nakletti: Dahhak bin Osman bize nakletti; Said el-Makburî'den: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: « Sizden biri mescidde bulunduğunda, şeytan gelir ve onu, insanın hayvanını bağlıdığı gibi bağlıdır. Uyuyakalırsa onu ipiyle büker ya da bağlar; siz bunu görürsünüz. İpiyle bükülmüş olan, öne eğik olarak Allah'ı anmadan görülür; bağlı olan ise ağzı açık, Allah'ı anmayan kimse olur.

» Ahmed bunu tek başına rivayet etmiştir. İbn Numeyr bize nakletti: Sevr, yani İbn Zeyd, bize nakletti; Mahful'den: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: « Göz sadık (hak) bir şeydir; onu şeytan ile Ademoğlu'nun hevesi takip eder. » Vâkı', Süfyan'dan, Mansur'dan, Derr bin Abdullah el-Hamdanî'den; o da Abdullah bin Şeddad'dan şöyle nakletti: Bir adam, Peygamber'e (sallallahu aleyhi ve sellem) gelerek şöyle dedi: Ey Allah'ın Resûlü, içimden öyle bir söz geçiriyorum ki, onu söylemem bana gökten düşen taştan daha ağır gelir. Buyurdu: « Sübhânellah!

Elhamdü lillâh, şeytanın hilesini ancak bir vesveseye indirendir. » Ebu Davud ve Nesai bunu, Mansur'dan ve A'meş'ten; ikisi de Derr'den rivayet etmiştir.

Yahya bin Bükeyr bize nakletti: Leys bize nakletti; Akîl'den: Urve bana haber verdi: Ebu Hureyre şöyle dedi: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: « Şeytan, sizden birine gelerek: Bunu kim yarattı? Bunu kim yarattı? der; nihayet: Rabbini kim yarattı? der. Bu noktaya vardığında, Allah'a sığınsın ve bundan vazgeçsin.

» Müslim de aynı şekilde, Leys hadisiyle ve Zührî ile Hişam bin Urve hadisiyle; ikisi de Urve'den rivayet etmiştir. « Allah'tan sakınanlar, şeytandan bir vesveseye uğradıklarında Allah'ı anarlar ve hemen gerçeği görürler » (A'râf, 201). « De ki: Rabbim! Şeytanların kışkırtmalarından Sana sığınırım » (Mü'minûn, 97). « Rabbim! Yanımda bulunmalarından da Sana sığınırım » (Mü'minûn, 98). « Şeytan seni dürtecek olursa Allah'a sığın; doğrusu O, işitendir, bilendir

» (Fussilât, 36) « Kuran okuyacağın zaman, kovulmuş şeytandan Allah'a sığın » (Nahl, 98). « Doğrusu şeytanın, inananlar ve yalnız Rablerine güvenenler üzerinde bir nüfuzu yoktur » (Nahl, 99). « O'nun nüfuzu sadece, O'nu dost edinenler ve Allah'a ortak koşanlar üzerindedir » (Nahl, 100).

İmam Ahmed ve Sünen ashabı, Ebu'l-Mütvekkil hadisiyle şöyle rivayet etmiştir: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle dua ederdi: « İşitenden, bilenden, kovulmuş şeytandan, keseceğinden, solumasından ve tükürüğünden Allah'a sığınırım. » Cübeyr bin Mut'im'den, Abdullah bin Mes'ud'dan ve Ebu Usame el-Behilî'den gelen nakillerde de benzeri gelmiştir: Kesmesi ölümdür, taarruz ise boğazlamadır; soluması kibrdir; tükürüğü ise şiirdir. İki Sahih'te sabittir ki Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem), helaya girdiğinde şöyle derdi: « Erkek ve dişinden Allah'a sığınırım »; erkek ve diş şeytanlardan sığınıyordu.

İmam Ahmed, Sureyc'ten, İsa bin Yunus'tan, Sevr'den, el-Hüseyn'den, Ömer'in ashabından olan Ebu Sa'd el-Hayr'dan şöyle rivayet etmiştir: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: « Helaya giden kimse bir şey saklansın: Eğer yalnızca bir yığın toprak bulabilirse onu kullansın; çünkü şeytan, Ademoğullarının oturdukları yerlerle oynar. Böyle yapan işini güzel yapmıştır; yapmayan ise günahkâr değildir. » Ebu Davud ve İbn Mace, Sevr bin Zeyd hadisiyle rivayet etmiştir. Osman bin Ebi Şeybe bize nakletti: Cerir bize nakletti; A'meş'ten: Süleyman bin Surad, Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) yanında birbirine söven iki adam gördü; onlardan biri şöyle diyordu: « Kovulmuş şeytandan Allah'a sığınırım. » Buyurdu: « Peygamber'in ne söylediğini duymuyor musun? » Karşılık verdi: « Ben deli değilim. » Müslim, Ebu Davud ve Nesai de aynı şekilde A'meş'ten yollarla rivayet etmiştir.

Muhammed bin Ubeyd bize nakletti: Ubeydullah bin Ömer bize nakletti; Nâfi'den: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: « Sizden hiç kimse sol eliyle yemesin ve içmesin; çünkü şeytan sol eliyle yer ve sol eliyle içer. » Bu senetle, bu rivayet iki Sahih'in şartına göredir ve Sahih'te başka bir yolla da gelmiştir. İmam Ahmed, İsmail bin Ebi Hakim hadisiyle, Urve'den, Âişe'den şöyle rivayet etmiştir: « Sol eliyle yiyen şeytanla birlikte yemiş, sol eliyle içen de şeytanla birlikte içmiş olur. »

Muhammed bin Ca'fer bize nakletti: Şu'be bize haber verdi; Peygamber'den (sallallahu aleyhi ve sellem), bir adamın ayakta su içtiğini gördüğü rivayet edilir: « Neden? » « Hayır. » « Bırak onu. » Ahmed bunu bu yolla tek başına rivayet etmiştir. Abdurrazzak bize nakletti: Ma'mer bize nakletti; Zührî'den; o da bir adamdan: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: « Ayakta içen kimse, karnında olanı bilseydi, ayakta içmezdi. » Abdurrazzak yine bize, Ma'mer'den, A'meş'ten, Ebu Salih'ten, Ebu Hureyre'den, Peygamber'den (sallallahu aleyhi ve sellem), Zührî hadisine benzer şekilde rivayet etmiştir.

Musa bize nakletti: İbn Lehîa bize nakletti: Peygamber'i (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyururken duştum: « İnsan evine girip girerken ve yerken Allah'ın adını anarsa, şeytan: Burada gece de yemek de yok der. Girerken Allah'ın adını anmadan girerse: Gece sizindir der. Yerken Allah'ın adını anmazsa: Gece de yemek de sizindir der. » Muhammed bize nakletti: Abde bize nakletti: Muhammed bize nakletti; Hişam bin Urve'den; o da babasından: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: « Güneşin ilk ışığı doğduğunda namazı bekletin, güneş yükselene kadar; güneşin ilk ışığı battığında da namazı bekletin, güneş batana kadar. Güneş doğarken ya da batarken namaz kılmayın; çünkü o, şeytanın, şeytanların iki boynuzu arasında doğar.

» Hişam böyle demiştir. Müslim ve Nesai, Hişam hadisiyle rivayet etmiştir. Abdullah bin Mesleme bize nakletti; Mâlik'ten; Abdullah bin Dinâr'dan: Allah Resûlü'nü (sallallahu aleyhi ve sellem) doğuya işaret ederken gördüm: « Fitne şuradadır, fitne şuradadır; şeytanın boynuzu buradan doğar. » Buhari onu bu yolla tek başına rivayet etmiştir.

Sünen'de: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem), güneşle gölge arasında oturmayı yasaklamış ve: Orası şeytanın oturduğu yerdir demiştir. Âlimler bunun manaları üzerinde durmuşlar; en güzel olanı şudur: Böyle bir yere oturulduğunda siluetin, görülen şeyde bozulması, kendi sureti bozulduğu için şeytanın hoşuna gider; bu da zihinlerde yerleşir: « Onların gölgeleri sanki şeytan başları gibidir » denilir. Doğru olan şudur: Onlar, tefsircilerden iddiada bulunanın iddia ettiği gibi yılan türünden değil, şeytanların ta kendileridir. Allah daha iyi bilir. Nitekim ruhlarında, görmeseler bile, şeytanların çirkinliği ile meleklerin güzel sureti yerleşiktir: « Allah'ı tenzih ederiz ama, bu insan değil ancak çok güzel bir melektir » (Yusuf, 31).

Yahya bin Ca'fer bize nakletti: Muhammed bin Abdullah el-Ensârî bize nakletti: İbn Cüreyç bize haber verdi: Atâ bana haber verdi; Cabir'den: « Gece karardığında çocuklarınızı evde tutun; çünkü o saatte şeytanlar dağılır. Gecenin bir saati geçince serbest bırakın. Kapınızı kapatin ve Allah'ın adını anın; lambanızı söndürün ve Allah'ın adını anın; tulumunuzu örtün ve Allah'ın adını anın; kabınızı örtün ve Allah'ın adını anın; üzerine bir şey koymanız bile gerekir. » Ahmed bunu, Yahya'dan, İbn Cüreyç'ten rivayet etmiştir. Çünkü şeytan kapalı bir kapıyı açmaz.

Vâkı' bize nakletti; Fitir'den; Ebu'z-Zübeyr'den: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: « Kapılarınızı kapatin, kaplarınızı örtün, tulumlarınızı bağlayın, lambalarınızı söndürün; çünkü şeytan kapalı bir kapıyı açmaz, örtüyü açmaz, bağlı tulumu çözmez. Zararlı küçük hayvan da, halkının üzerine evi yakabilir. » Kastı fareyi kastediyordu. Adem bize nakletti: Şu'be bize nakletti; Mansur'dan; Salim bin Ebi'l-Ca'd'dan; Kureyb'den: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: « Sizden biri eşine yaklaşmak istediğinde: Ey Allah'ım, şeytanı bizden uzaklaştır ve bize verdiğin şeyden de şeytanı uzaklaştır dese, kendilerinden bir çocuk doğursa, şeytan ona asla zarar vermez ve onun üzerine salıverilmez. » A'meş de, Salim'den, Kureyb'den, İbn Abbas'tan aynı şekilde bize nakletmiştir.

Onu aynı şekilde Musa bin İsmail'den, Hammam'dan, Mansur'dan, Salim'den, Kureyb'den, İbn Abbas'tan da rivayet etmiştir: « Sizden biri eşine yaklaştığında: Allah'ın adıyla, ey Allah'ım, şeytanı bizden uzaklaştır ve bize verdiğin şeyden de şeytanı uzaklaştır dese, kendilerine bir çocuk verilirse, şeytan ona asla zarar vermez. »

İsmail bize nakletti: Kardeşim bana nakletti; Süleyman'dan; Yahya bin Said'den; Said bin Müseyyeb'den: « Şeytan, sizden biri uyuduğunda enselesine üç düğüm vurur; her düğümün üzerine: Gece senin için uzundur, uyumakta kalmaya devam et diye yer. Uyanıp Allah'ı anarsa bir düğüm çözülür; abdest alırsa bir düğüm çözülür; namaz kılarsa bütün düğümleri çözülür; sabah enerjik, gönül hoş olarak kalkar. Aksi takdirde gönül bozuk, tembel olarak uyanır. » Buhari onu bu yolla tek başına rivayet etmiştir. İbrahim bin Hamze bize nakletti: İbn Ebi Hazım bana nakletti; Yazid'den, yani İbn el-Hâdî'den; Muhammed bin İbrahim'den; İsa bin Talha'dan; Ebu Hureyre'den: « Sizden biri uyanıp abdest aldığında burnuna üç kez su çeksin; çünkü şeytan, gecesini burnunun üzerinde geçirmiştir.

» Müslim bunu, Bişr bin el-Hakem'den; o, Derâverdî'den rivayet etmiştir; Nesai ise Muhammed bin Zünbûr'dan; Abdülaziz bin Ebi Hazım'dan; ikisi de Yazid bin el-Hâdî'den rivayet etmiştir. Osman bin Ebi Şeybe bize nakletti: Cerir bize nakletti; Mansur'dan; Ebu Vâil'den: Peygamber'e (sallallahu aleyhi ve sellem), gecesini sabaha kadar uyuyakalmış bir adam zikredildi. Buyurdu: « Bu, şeytanın iki kulağına işediği bir adamdır » ya da: « Kulağına işediği bir adamdır. » Müslim, Osman'dan ve İshak'tan; ikisi de Cerir'den rivayet etmiştir. Buhari de onu çıkarmıştır; Nesai ve İbn Mace ise Mansur bin el-Mütemmir hadisiyle.

Muhammed bin Yusuf bize nakletti: Evzâî bize haber verdi; Yahya bin Ebi Kesir'den; Ebu Seleme'den: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: « Ezan okunduğunda şeytan, geğirerek kaçar. Ezan bitince döner; kam getirildiğinde kaçar; kam bitince döner; nihayet adamla kalbi arasına girer ve: Şunu hatırla, bunu hatırla der; kıldığı rekâtı hatırlamasına engel olur: Üç mü kıldım, dört mü? Üç mü kıldığını, dört mü kıldığını bilemezse, sehiv secdesini yapar. » Buhari onu bu yolla tek başına rivayet etmiştir.

Esved bin Âmir bize nakletti: Ca'fer, yani el-Ahmer, bize nakletti; Atâ bin es-Sâib'den: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: « Sıraları düzeltin; çünkü şeytanlar boşluklarda durur. » Affan bize nakletti: Aban bize nakletti: Kätade bize nakletti; o şöyle derdi: « Sıralarınızı düzeltin, birbirine yaklaştırın, boyunları hizalayın. Muhammed'in canı elinde olan O'na yemin olsun ki, şeytanın sıra boşluklarından, bir serçe kuş gibi giriş çıkışını görüyorum. » Ebu Muammer bize nakletti: Abdülvaris bize nakletti: Yunus bize nakletti; Humeyd bin Hilâl'den; Ebu Salih'ten: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: « Sizden birinin önünden bir şey geçtiğinde engel olsun; o sürerse tekrar engel olsun; o da sürerse savaşsın; çünkü o ancak bir şeytandır. » Müslim ve Ebu Davud da bunu, Süleyman bin Muğîre'den, Humeyd bin Hilâl'den rivayet etmiştir.

Ebu Ahmed bize nakletti: Meserre bin Ma'bed bize nakletti: Atâ bin Yezid el-Leysî'yi namazda ayakta gördüm; önünden geçmek istedim, beni geri itti. Ebu Said el-Hudrî bana nakletti ki: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) önde namaz kıldı, o da arkasındaydı; kıraat yaptı ve kıraatine bir şey karıştı. Namazını bitirince şöyle buyurdu: « Benimle İblis'i görseniz, başparmaklarla beraber olanları, bir de kardeşim Süleyman'ın duası olmasaydı, o mescidin direğine bağlı olarak Medine çocuklarına oyuncak olacaktı. Herhangi biriniz kendisiyle kıblemizin arasından geçmekten sakınabilirse sakınsın. » Sonuna kadar, Ahmed bin Ebi Sureyc'ten, Ebu Ahmed Muhammed bin Abdullah bin ez-Zübeyr ez-Zübeyrî'den. Mahmud bize nakletti: Şebebe bize nakletti: Şu'be bize nakletti; Muhammed bin Ziyad'dan; Ebu Hureyre'den: Bir namaz kıldı ve şöyle buyurdu: « Şeytan önüme geldi ve namazımı bozmaya çalıştı; Allah onun üzerinde bana güç verdi.

» Hadisi de zikretmiştir. Müslim ve Nesai bunu Şu'be hadisiyle, uzun bir şekilde rivayet etmiştir.

« Rabbim! Beni bağışla, bana benden sonra kimsenin ulaşamayacağı bir hükümranlık ver; Sen şüphesiz, daima bağışta bulunansın » (Sâd, 35). Rûh ve Gundur yoluyla, Şu'be'den, Muhammed bin Ziyad'dan, Ebu Hureyre'den: « Dün gece bana cinlerden bir ifrit geldi » ya da benzer bir söz söyledi « namazımı bozmaya geldiğinde; Allah onun üzerinde bana güç verdi; onu mescidin direğine bağlamak istedim, sabah olunca da hepiniz ona bakasınız diye. Rabbim! Beni bağışla, bana benden sonra kimsenin ulaşamayacağı bir hükümranlık ver; Sen şüphesiz, daima bağışta bulunansın. » Rûh bunu elenmiş (mekruh) şekilde rivayet etmiştir. Müslim de Ebu İdris hadisiyle şöyle rivayet etmiştir: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) namaza durdu ve ona: « Senden Allah'a sığınırım

Allah'ın lanetiyle sana lanet ediyorum » diye üç kez duyduk. Dedik ki: Ey Allah'ın Resûlü, namazda önceden senden duymadığımız bir şey işittik ve elini uzattığını gördük. Buyurdu: « Allah'ın düşmanı İblis, yüzüme koymak için ateşten bir kor getirdi; üç kez ona Allah'a sığındım; sonra sana Allah'ın tam lanetiyle lanet ettim; o da geri çekilmedi. Onu yakalamak istedim; kardeşim Süleyman'ın duası olmasaydı, Allah'a yemin olsun, bağlı olarak uyanacak ve Medinelilerin çocuklarına oyuncak olacaktı.

» « Ey insanlar! Allah'ın verdiği söz şüphesiz gerçektir; dünya hayatı sizi aldatmasın. Allah'ın affına güvendirerek şeytan sizi ayartmasın » (Fâtır, 5); kastedilen şeytandır. « Şeytan şüphesiz sizin düşmanınızdır; siz de onu düşman tutun; o, kendi taraftarlarını, çılgın alevli cehennem yaranı olmaya çağırır » (Fâtır, 6).

Şeytan insana karşı hiçbir durumda müsamahalı değildir; her hareketinde ve durgunluğunda gücünü ve gayretini harcar. Hafız Ebu Bekir İbn Ebi'd-Dünya (Allah ona rahmet etsin), bu konuda bir kitap yazmış, ona bu ismi vermiştir; kitapta çok faydalar vardır.

Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) duasında şöyle derdi: « Ölüm anında şeytanın beni fitneye düşürmesinden Sana sığınırım. » « Ey Rabbim, izzetin ve celalin hakkına yemin ederim ki, onların ruhları bedenlerinde durdukça onları azdıracağım. » « Ve ben de izzetim ve celalim hakkına yemin ederim ki, benden bağışlanma diledikçe onları bağışlayacağım. » « Şeytan sizi fakirlikle korkutarak cimriliği ve hayasızlığı emreder; Allah ise kendisinden mağfiret ve bol nimet vadeder. Allah'ın lütfü boldur, O her şeyi bilir

» (Bakara, 268). Allah'ın vaadi haktır; şeytanın vaadi ise batıldır. Tirmizi, Nesai, İbn Hibban Sahih'inde ve İbn Ebi Hâtime Tefsir'inde, Atâ bin es-Sâib hadisiyle, Mürre el-Hamdanî'den şöyle rivayet etmiştir: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: « Şeytanın, Ademoğlu'na bir dürtüşü vardır; meleğin de bir dürtüşü vardır. Şeytanın dürtüşü, şerri vaat etmek ve hakkı yalanlamaktır. Meleğin dürtüşü ise, hayrı vaat etmek ve hakkı tasdik etmektir. Bu durumdan olan kimse bunun Allah'tan olduğunu bilsin ve Allah'a hamd etsin; öteki durumda olan da şeytandan sığınsın. » Sonra şunu okudu: « Şeytan sizi fakirlikle korkutarak cimriliği ve hayasızlığı emreder; Allah ise kendisinden mağfiret ve bol nimet vadeder. Allah'ın lütfü boldur, O her şeyi bilir

»

Bakara suresinin faziletinde daha önce zikretmiştik: Şeytan, okunduğu evden kaçar. Âyetü'l-Kürsi'nin faziletinde de zikretmiştik: Bir gecede onu okuyan kimsenin yanına şeytan, sabaha kadar yaklaşamaz. Abdullah bin Yusuf bize haber verdi: Mâlik bize haber verdi; Sümevv'den; Ebu Salih'ten: « Bir kimse günde yüz kere: Allah'tan başka ilah yoktur, O tektir, ortağı yoktur; hükümranlık O'nundur, hamd O'nadır ve O her şeye kadirdir derse, onun için on köle azat etmeye denktir; ona yüz hasene yazılır, yüz seyyihe silinir; o gün, akşama kadar şeytandan ona bir koruma olur ve o kimden daha faziletli bir iş getiren, ondan fazla getirenden başka kimse olmaz. » Müslim, Tirmizi ve İbn Mace bunu Mâlik hadisinden çıkarmıştır: senet hasen sahihtir.

Ebu'l-Yemen bize haber verdi: Şuayb bize haber verdi; Ebu'z-Zinâd'dan; el-A'rec'den: Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: « Her Ademoğlu, doğduğu anda şeytanın parmağıyla yanından dürtülür; İsa bin Meryem hariç. (Şeytan) ona dürtmek istedi ama yalnızca örtüsünü dürttü. » Buhari onu bu yolla tek başına rivayet etmiştir. Âsım bin Ali bize nakletti: İbn Ebi Zi'b bize nakletti; Said el-Makburî'den; o da babasından; Ebu Hureyre'den: « Esnemek şeytanândır; sizden biri esnediğinde gücü yettiği kadar onu tutsun, çünkü şeytan güler. » Ahmed, Ebu Davud ve Tirmizi rivayet etmiştir; Nesai, İbn Ebi Zi'b hadisini sahih görmüştür. Bir lafzında da: « Sizden biri esnediğinde gücü yettiği kadar tutsun; çünkü şeytan girer » buyrulmuştur.

Abdurrazzak bize nakletti: Süfyan bize haber verdi; Muhammed bin Aclan'dan; Said el-Makburî'den; o da babasından: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: « Allah hapşırmayı sever; esnemeyi sevmez, yahut buğz eder. Sizden biri esnediğinde hâ hâ diye sesi gelirse, şeytan onun için içeriden güler. » Tirmizi ve Nesai bunu, Muhammed bin Aclan hadisiyle rivayet etmiştir.

El-Hasan bin er-Rabi' bize nakletti: Ebu'l-Ehves bize nakletti; Aş'as'tan; o da babasından: Âişe şöyle dedi: Peygamber'e (sallallahu aleyhi ve sellem), insanın namazda gözlerinin gezinmesi hakkında sordum. Buyurdu: « Bu, şeytanın, sizden birinin namazından çaldığı bir çalmadır. » Ebu Davud ve Nesai de aynı şekilde rivayet etmiştir; Aş'as bin Ebi'ş-Şa'sa'nın nakliyle, Süleym bin Esved el-Muharibî'den; o da babasından; Mesruk'tan. Buhari ise Evzâî hadisiyle, Yahya bin Ebi Kesir'den rivayet etmiştir: Abdullah bin Ebi Kätade bana nakletti: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: « Salih rüya Allah'tandır; kâbus ise şeytandandır. Sizden biri kendisini tedirgin eden bir kâbus gördüğünde soluna tükürsün ve şeytanın şerrinden Allah'a sığınsın; ona zarar vermez.

» Abdurrazzak bize nakletti: Ma'mer bize nakletti; Hammam'dan: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: « Sizden hiç kimse, kardeşine silahla yürümesin; çünkü bilmez: Şeytan onun elinde (silahı) harekete geçirebilir ve o, ateşten bir çukura düşer. » İkisi de Abdurrazzak hadisinden çıkarmıştır. « And olsun ki, yakın göğü kandillerle donattık, onları şeytanlar için taşlamalar yaptık ve şeytanlara çılgın alev azabını hazırladık » (Mülk, 5).

Gök kapılarında taşlanan şeytanlar

« Şüphesiz Biz, yakın göğü bir süsle, yıldızlarla süsledik. Onu, inatçı her türlü şeytandan koruduk. Onlar yüce alemi asla dinleyemezler. Her yönden kovularak atılırlar. Onlara sürekli bir azap vardır. Onlar yüce alemi asla dinleyemezler. Her yönden kovularak atılırlar. Onlara sürekli bir azap vardır. Hele bir tek söz kapan olsun; delici bir alev onun peşine düşüverir. » Sure 37, 6-10

« And olsun ki, gökte burçlar meydana getirdik, onları bakanlar için donattık. Onları, kovulmuş her şeytandan koruduk. Fakat kulak hırsızlığı yapan olursa, parlak bir ateş onu kovalar. » Sure 15, 16-18

« Kuran'ı şeytanlar indirmemiştir. Bu onlara düşmez, zaten güçleri de yetmez. Doğrusu onlar vahyi dinlemekten uzak tutulmuşlardır. » Sure 26, 210-212

« "Doğrusu biz göğü yokladık; onu sert bekçiler ve kayan ateşlerle (ışınlarla) doldurulmuş bulduk." "Doğrusu biz, göğün dinleyebileceğimiz bir yerinde otururduk; ama şimdi kim dinleyecek olsa, kendisini gözleyen bir ateş (ışın) buluyor." » Sure 72, 8-9

Buhari'nin ifadesiyle (ayetler bunlardır). Leys şöyle demiştir: Halid bin Yezid bana nakletti; Said bin Ebi Hilâl'den; Ebu'l-Esved'e haber vermişti; o, Urve'den; o da Âişe'den (Allah ondan razı olsun): Melekler bulut içinde konuşurlar; bulut, yeryüzünde olacak bir iş hakkındadır. Şeytanlar bu sözü duyar ve kahinin kulağına, bir testiye su döküldüğü gibi boşaltırlar; ve ona yüz yalan katarlar. Onu Leys'ten, İblis'in tarifi içinde, askıdaki şekilde böyle rivayet etmiştir. Meleklerin tarifi içinde ise Said bin Ebi Meryem'den, Leys'ten, Ubeydullah bin Ebi Ca'fer'den, Muhammed bin Abdurrahman Ebu'l-Esved'den, Urve'den, Âişe'den benzer biçimde rivayet etmiştir; Müslim hariç, bu iki yolla tek başınadır.

Buhari başka bir yerde ve Müslim, Zührî hadisiyle, Yahya bin Urve bin ez-Zübeyr'den; o da Âişe'den (Allah ondan razı olsun) şöyle dediğini rivayet etmiştir: Bir grup insan Peygamber'e (sallallahu aleyhi ve sellem) kahinler hakkında sordu. Buyurdu: « Onlar hiçbir şeydir. » Dediler ki: Ey Allah'ın Resûlü, bazen bize doğru çıkan bir haber aktarıyorlar. Buyurdu: « Bu söz, cinlerin çalıp kolluğunun kulağına, tavuk gagalaması gibi boşalttığı hak sözüdür; ve ona yüz yalan karıştırırlar. » Bu, Buhari'nin lafzıdır.

Hümeydî bize nakletti: Süfyan bize nakletti: İkrime'yi şöyle derken duştum: Ebu Hureyre'yi şöyle derken duştum: Allah'ın Peygamberi (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: « Allah gökte bir hüküm verdiğinde, melekler kanat çırpıp O'nu tenzih ederler; O'nun sözü taş üzerine zincir gibi (onu kuşatır)dır. Korkuları kalplerinden gidince: Rabbiniz ne buyurdu? derler. Onlar: Hakkı buyurdu; O, Yücedir, Büyükdür derler. Kulak veren casus bunu işitir; kulak veren casus böyle, bazıları bazılarının üzerindedir. » Süfyan avucuyla tarif etti, sonra parmaklarını açarak: « Sözü değiştirir ve altındakine iletir; o da altındakine iletir; nihayet sihirbazın ya da kahinin diline iletir; bazen şihab onu iletmeden yakalar, bazen yakalanmadan iletir; ona yüz yalan karıştırır: Bize şu gün şöyle şöyle denmedi mi?

Gökten işitilen bu sözü de doğru sayırlar. » Buhari onu tek başına rivayet etmiştir. Müslim ise, Zührî hadisiyle, Ali bin el-Hüseyn Zeynelâbidîn'den, İbn Abbas'tan, Ensar'dan adamlardan, Peygamber'den (sallallahu aleyhi ve sellem) benzer şekilde rivayet etmiştir.

İnsanın eşi olan şeytan

« Rahman olan Allah'ı anmayı görmezlikten gelene, yanından ayrılmayacak bir şeytanı arkadaş veririz. Şüphesiz onlar bunları yoldan alıkorlar, bunlar da doğru yola eriştiklerini sanırlar. Sonunda Bize gelince arkadaşına: "Keşke benimle senin aranda doğu ile batı arasındaki kadar uzaklık olsaydı, sen ne kötü arkadaş imişsin!" der. Nedametin bugün size hiç faydası dokunmaz; zira haksızlık etmiştiniz, şimdi azabda ortaksınız.

Sonunda Bize gelince arkadaşına: "Keşke benimle senin aranda doğu ile batı arasındaki kadar uzaklık olsaydı, sen ne kötü arkadaş imişsin!" der. Nedametin bugün size hiç faydası dokunmaz; zira haksızlık etmiştiniz, şimdi azabda ortaksınız. » Sure 43, 36-39

« Onların yanına bir takım yardakçılar koyarız da geçmişlerini geleceklerini onlara güzel gösterirler. Verilen söz, gerek cinlerden ve gerekse insanlardan, gelip geçmiş ümmetler içinde, onların aleyhine gerçekleşmiştir. Doğrusu onlar hüsranda idiler. » Sure 41, 25

« Arkadaşı: Rabbimiz! Ben onu azdırmadım; o zaten derin bir sapıklık içindeydi, der. Allah: Benim katımda çekişmeyin; size bunu önceden bildirmiştim. Benim katımda söz değişmez; Ben kullara asla zulmetmem, der » (Kâf, 28-29).

« Aldatmak için birbirlerine cazip sözler fısıldayan cin ve insan şeytanlarını her peygambere düşman yaptık. Bu şeytanlar ahirete inanmayanların kalblerinin o sözlere yönelmesi, ondan hoşnut olması ve kendilerinin işledikleri suçları işlemeleri için böyle yaparlar. Rabbin dileseydi bunu yapamazlardı, sen onları iftiraları ile başbaşa bırak;

Aldatmak için birbirlerine cazip sözler fısıldayan cin ve insan şeytanlarını her peygambere düşman yaptık. Bu şeytanlar ahirete inanmayanların kalblerinin o sözlere yönelmesi, ondan hoşnut olması ve kendilerinin işledikleri suçları işlemeleri için böyle yaparlar. Rabbin dileseydi bunu yapamazlardı, sen onları iftiraları ile başbaşa bırak; » Sure 6, 112-113

Meleklerin tarifi zaviyesinde daha önce zikrettik: Ahmed ve Müslim'in, Mansur yoluyla, Salim bin Ebi'l-Ca'd'dan; o da babası Rafi'den rivayet ettiği: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: « Sizden hiç kimse yoktur ki ona bir cin eşi ve bir melek eşi verilmiş olmasın. » « Sen mi ey Allah'ın Resûlü? » « Ben de; ama Allah ona karşı bana yardım etti, o da bana ancak hayır emrediyor. »

Osman bin Ebi Şeybe bize nakletti: Cerir bize nakletti; Kabus'tan; o da babası Hüseyn bin Cundüb'den; ki o, Ebu Zebyan el-Cenbî'dir: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: « Sizden hiç kimse yoktur ki ona bir şeytan eşi verilmiş olmasın. » « Sen mi ey Allah'ın Resûlü? » « Evet; ama Allah ona karşı bana yardım etti, o da teslim oldu. » Ahmed onu tek başına rivayet etmiştir ve Sahih şartına göredir.

Harun bize nakletti: Abdullah bin Vehb bize haber verdi: Ebu Sa'hr bana haber verdi; Yezid bin Kuseyt'ten: Urve bin ez-Zübeyr'in ona, Âişe'nin de ona şöyle anlattığını nakletti: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) bir gece ondan çıktı ve o, ona kıskançlık duydu. Döndü ve yaptığını gördü. Dedi ki: Ey Allah'ın Resûlü, benim şeytanım var mı? Buyurdu: Evet.

Dedi ki: Peki her insanın mı? Buyurdu: Evet. Dedi ki: Peki senin mi ey Allah'ın Resûlü? Buyurdu: Evet; ama Allah ona karşı bana yardım etti, o da teslim oldu.

Müslim de aynı şekilde, Harun'dan (ki o, İbn Said el-Aylî'dir), kendi senediyle, benzer biçimde rivayet etmiştir.

Kuteybe bin Said bize nakletti: İbn Lehîa bize nakletti; Musa bin Verdan'dan: Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: « Mümin, şeytanını boyunduruk altına alır; tıpkı sizden birinin yolculukta devesini boyunduruk altına alması gibi. » Ahmed onu bu yolla tek başına rivayet etmiştir. Yani onun perçeminden tutar, ona galip gelir ve ona hâkim olur; kaçan ve sonra yenilen deveyle yapılan gibidir. (İblis) şöyle demiştir: « Beni azdırdığın için, and olsun ki, Senin doğru yolun üzerinde onlara karşı duracağım; sonra önlerinden, ardlarından, sağ ve sollarından onlara sokulacağım; çoğunu Sana şükreder bulamayacaksın » (A'râf, 16-17).

Haşim bin el-Kasım bize nakletti: Ebu Akîl (ki o, Abdullah bin Akîl es-Sakafî'dir) bize nakletti: Musa bin Müseyyeb bize nakletti; Salim bin Ebi'l-Ca'd'dan: Allah Resûlü'nü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle derken duştum: « Şeytan, Ademoğlu için pusularını kurdu; İslam yolunun üstüne pusu kurdu: Müslüman olacak mısın, dinini ve atalarının dinini bırakarak? Adam ona karşı geldi ve İslam'a girdi. Sonra hicret yolunun üstüne pusu kurdu: Hicret edecek misin, yerini ve göğünü bırakarak? Hicret eden, yarış atı gibinden başka değildir.

Adam ona karşı geldi ve hicret etti. Sonra cihad yolunun üstüne pusu kurdu: Savaşacak mısın, öldürülerek? Eşin yeniden evlenir, mallar paylaştırılır? Adam ona karşı geldi ve cihad etti; onlardan bunu yapanın Allah üzerine bir hakkı vardır: Öldürülürse Allah üzerine bir hakkı vardır ki onu cennete koysun; boğulursa Allah üzerine bir hakkı vardır ki onu cennete koysun; hayvanı boynunu kırarsa Allah üzerine bir hakkı vardır ki onu cennete koysun. »

Vâkı' bize nakletti: Übade bin Müslim el-Fazarî bize nakletti: Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem), sabah ve akşam şu duaları bırakmazdı: « Ey Allah'ım, dünyada ve ahirette afiyetten Senden isterim. Ey Allah'ım, dinimde, dünyamda, ailemde ve malımda afiyetle Senden mağfiret isterim. Ey Allah'ım, ayıplarımı ör, korkularımı emniyete al. Ey Allah'ım, önümden, arkamdan, sağımdan, soldan ve üstümden beni koru; izzetin hakkına sığınıyorum, altıma batmaktan. » Kastı, yere batmaktır. Ebu Davud, Nesai, İbn Mace, İbn Hibban ve Hakim bunu Übade bin Müslim hadisiyle rivayet etmiştir: senet olarak sahihtir.