Meleklerin yaratılışı ve özellikleri

Melekler burada, onun emriyle amel eden « ikram edilmiş kullar » ve gece gündüz hiç ara vermeden « tespih edenler » olarak nitelenir. Kıssa, kudreti Lut kavminin şehirlerini yerinden söken Cebrail'i, üfürüşüyle dirilişi haber veren İsrafil'i ve surunu, ruhları kabzeden ölüm meleğini ve yardımcılarını, kabir sualiyle görevli Münker ve Nekir'i ve geleneğin İsrailiyyat saydığı Babil'deki Harut ile Marut kıssasını sunar. Arş'ın taşıyıcıları ve kerûbîler dahil meleklerin dereceleri ile onların günah işlemesinin imkânsızlığı meselesi de ele alınır.

Allah, kendisinden başka ilah olmadığına şahitlik etmiştir; melekler ve ilim sahibi olanlar da adaleti gözeterek böyle şahitlik etmişlerdir: kendisinden başka ilah yoktur, Güçlü'dür, Hikmet sahibi'dir. Hayır, Allah sana indirdiği şeyle şahitlik etmiştir: onu kendi ilmiyle indirmiştir: ve melekler de şahitlik etmiştir. Ve dediler ki: Rahman kendisine oğul edinmiştir: hâşâ; o ancak ikram gören kullardır: hiçbir sözde ona öncülük etmezler: ve onun emriyle amel ederler. Önlerinde ve arkalarında olanı bilir: ve onlar, Allah'ın kendisinden hoşnut olduğu kimseden başkası için şefaat etmezler: ve ondan korkusundan titrerler.

Her kim onlar hakkında « ben, ondan başka bir ilahım » derse: biz onu Cehennem ile cezalandırırız: zalimleri işte böyle cezalandırırız. Gökyüzleri onların üstünde çatlamaya yüz tutmuştur: melekler Rablerinin hamdini söylerken ve yerde bulunanlar için bağışlanma dilerken: Allah'ın bağışlayıcı ve merhamet eden olmadığı nerede? Arş'ı taşıyanlar ve onun çevresindekiler, Rablerinin hamdini söyler, ona iman eder ve iman edenler için bağışlanma dilerler: Rabbimiz, her şeyi rahmetinle ve ilminle kuşatmışsın: tövbe edenleri ve senin yolunu izleyenleri bağışla: ve onları Cehennem azabından koru: Rabbimiz, onları kendilerine vadettiğin Adn cennetlerine koy: ve onların babalarından, eşlerinden ve soylarından salih olanları da: sen güçlüsün, hikmet sahibisin. (Sure 40, 7-9)

Eğer onlar kibirlenirse: Rabbinin yanında olanlar onu gece gündüz hiç yorulmadan tespih eder. Ve onun yanında bulunanlar, ona kulluk etmekten rıza göstermezler ve bundan bıkıp usanmazlar: onu gece gündüz hiç ara vermeden tespih ederler. Ve bizden hiçbir kimse bilinen bir makam olmadan değildir: ve biz sıra sıra dizilmişleriz: ve biz tespih edenleriz. Ve biz, Rabbinin emri olmadan inemeyiz: önümüzde ne varsa, arkamızda ne varsa ve bunların arasında olan her şey ona aittir: ve Rabbin unutmaz.

Ve sizin üzerinizde koruyucular vardır: ikram edilmiş yazıcılar: sizin yaptıklarınızı bilirler. Ve Rabbinin ordularını ondan başkası bilmez. Ve melekler tüm kapılardan onların yanına girerler: sabrınız sebebiyle selam size: ahiretin ne güzel bir karşılığıdır! Göklerin ve yerin yaratıcısı Allah'a hamd olsun: melekleri kanatlı elçiler yapmıştır: iki, üç, dört kanatlı: yaratmada dilediğini artırır: Allah her şeye güç yetirir.

Ve göklerin bulutlar gibi yarılacağı ve meleklerin büyük bir inişle indirileceği günde: o gün mülk, Rahman'ındır: hak ettiği şekilde: ve o gün kâfirler için çetin bir gündür. (Sure 25, 25-26)

Ve bizim karşımıza çıkmayı ummayanlar derler ki: neden melekler bize indirilmedi ya da neden Rabbimizi görmeliydik? And olsun ki kendilerinde kibirlendiler: ve büyük bir taşkınlıkla azgınlık gösterdiler. Melekleri görecekleri gün: o gün suçlular için hiçbir müjde yoktur: ve derler ki: geri dönüş yasak, uzak uzak. (Sure 25, 21-22) Ve: (Sure 2, 97-98) kim Allah'a, onun meleklerine, onun elçilerine, Cebrail'e ve Mikail'e düşman olursa: şüphesiz Allah da kâfirlere düşmandır.

Ey iman edenler: kendinizi ve ailelerinizi yakıtı insanlar ve taşlar olan bir ateşten koruyun: onun üstünde sert ve güçlü melekler vardır: onlara Allah'ın emrettiğine itaat etmezler: ve emredildiklerini yaparlar. (Sure 66, 6) Ve meleklerin zikrinde gelen ayetler çok sayıdadır: Yüce Allah onları, ibadetteki güçleri, yaratılışları, güzel görünümleri ve biçimlerinin azametiyle nitelendirmiştir: « Lut'un kavmine elçilerimiz geldiğinde o, onlar sebebiyle üzüldü ve onlar için sıkıntıya düştü: ve: bu çetin bir gün, dedi. Kavmi ona koşarak geldi: ve onlar önceden de kötülükler yapıyorlardı. » (Sure 29, 33) Ayetler.

Meleklerin insan şeklinde görünümleri ve meskenleri

Tefsirde birden fazla alimin belirttiği şeyi biz de belirtmiş bulunuyoruz: meleklerin onlara, güzel gençler şeklinde göründüklerini: bir imtihan ve deneme olarak: ta ki Lut'un kavmine karşı hüccet tamamlanınca ve Allah onları güçlü ve kudretli bir tutuşla yakalayınca. Cebrail de Peygamber'e (s.a.v.) çok değişik şekillerde gelmiştir: kimi zaman Dihye ibn Halife el-Kelbi şeklinde: kimi zaman bir bedevi şeklinde: kimi zaman da Allah'ın onu yarattığı asıl şekliyle: altı yüz kanatla: her iki kanat arasındaki mesafe, doğu ile batı arasındaki mesafe kadardır: Peygamber bu tarifiyle onu iki kez görmüştür: bir kez gökten yeryüzüne inerken: ve bir kez de Sedretü'l-Munteha'nın yanında, onun yanında da cennetin barınağı bulunur: « Onu güçlü olan öğretti: kudret sahibi: ortaya çıktı: en yüksek ufkun üzerindeyken: sonra yaklaştı: ve aşağı indi. »

» (Sure 53, 5-9) Yani Cebrail: bunu birden fazla sahabiden nakletmiştik: İbn Mes'ud, Ebu Hureyre, Ebu Zer ve Ayşe'den. « O, iki yay mesafesi kadar ya da daha yakındı: sonra kuluna vahyetmesi gerekeni vahyetti. » Yani: Allah'ın kulu Muhammed'e (s.a.v.): ve onu Sedretü'l-Munteha'da başka bir inişte de açıkça gördü: ve bunların hepsi Cebrail'dir.

Necm suresinde geçen gece yolculuğu hadislerinde daha önce değinildiği üzere, Sedretü'l-Munteha yedinci göktedir: yani kökü altıncı göktedir: ve dalları yedincidedir: « Sedre ağacını örten şey onu örter. » Onu Rabbinin nuru bürüdü: onu altından bir kelebek bürüdü: onu sayısız ve sınırsız çok renkler bürüdü: onu kuzgunlar gibi melekler bürüdü: onu Allah'tan bir emir bürüdü: kimse onu tarif edemez: yani güzelliğini ve parlaklığını: ve bu ifadelerden hiçbiri diğerini dışlamaz: çünkü bunların hepsinin tek bir halde gerçekleşmesi mümkündür. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: « Sonra Sedretü'l-Munteha bana yükseltildi: ve işte meyveleri, Hacer'in küpleri gibiydi. » Hacer'in küpleri gibi: « ve yaprakları fil kulakları gibiydi: ve kökünden iki gizli nehir çıkar: ve iki görünür nehir: gizli olanlar cennettedirler: görünür olanlar ise Nil ve Fırat'tır.

» Yeryüzünün yaratılışı ve onun içerdiği denizler ile nehirlerin zikrinde söze daha önce değinilmişti. « Sonra Beytü'l-Ma'mur bana yükseltildi: ve işte: ona her gün yetmiş bin melek girer: sonra sürelerinin sonunda bir daha ona dönmezler. » Ve İbrahim Halil'in (s.a.v.) Beytü'l-Ma'mur'a yaslanmış halde onu bulduğunu zikretti. Bu uygunluğun sebebine değinmiştik: yedinci gökteki Beytü'l-Ma'mur, yeryüzündeki Kabe'ye bir karşılıktır: ve Süfyan es-Sevrî, Şu'be ve Ebu'l-Ehves, Simak ibn Harb'den, Halid ibn Ar'ara'dan şunu naklettiler: İbn el-Kevva', Ali ibn Ebi Talib'e sordu: gökte, ad-Düra adında bir mescittir: ve o, Kabe'nin karşısında, onun üstündedir: gökteki kutsallığı, yeryüzündeki Beyt'in kutsallığı gibidir: her gün yetmiş bin melek orada namaz kılar: ve bir daha asla dönmezler.

Ve Ali ibn Rabia ile Ebu't-Tufeyl de Ali'den benzerini nakletmiştir. Hasan ibn Aleveyh el-Kattan bize haber verdi: İsmail ibn İsa el-Attar bize nakletti: İshak ibn Bişr Ebu Huzeyfe bize nakletti: İbn Cüreyc bize, Safvan ibn Süleym'den, Kureyb'den nakletti: Allah'ın elçisi (s.a.v.) şöyle dedi: « Gökteki Beytü'l-Ma'mur'a ad-Düra denilir: ve o, karşısındaki Beytü'l-Haram gibidir: eğer düşerse üzerine düşer: ona her gün yetmiş bin melek girer: sonra onu bir daha asla görmüyorlar: ve gökte Mekke'nin kutsallığı ölçüsünde bir kutsallığı vardır »: yani yeryüzünde. Ve Avfî, İbn Abbas, Mücahid, İkrime, Rabi' ibn Enes, es-Süddî ve bir başkası da böyle söylemiştir. Bize ulaştığına göre, Allah'ın elçisi (s.a.v.) bir gün ashabına şöyle demiştir: « Beytü'l-Ma'mur'un ne olduğunu biliyor musunuz?

» « Allah ve onun elçisi bilir. » O şöyle dedi: « O, gökte Kabe'nin karşısında bir mescittir: eğer düşerse üzerine düşer: ona her gün yetmiş bin melek namaz kılar: çıkınca sürelerinin sonunda bir daha dönmezler. » Ve Dahhak, onu, Allah'ın lanet ettiği İblis'in kabilesinden olan hinn adında bir melek kabilesinin mesken tuttuğunu iddia etmiştir: onların onun hizmetçileri ve kulları olduğunu söylüyordu: ve Allah daha iyi bilir.

Her gökte, meleklerinin içinde ibadetle mesken tuttukları bir beyt vardır: ve onlar sırayla ve nöbetleşe oraya akın ederler: tıpkı yeryüzünün insanlarının eski beyti her yıl hacc ile mesken tutmaları: her an ziyaret etmeleri: ve her an tıyaf ve namazda bulunmaları gibi.

Ebu Ubeyd, Mücahid'in hadisinde şunu nakletmiştir: « Kutsal bir kutsaldır »: karşılığı: yani ölçüsü: yedi gök ve yedi yer için: ve o, on dört beytin on dördüncüsüdür: her gökte bir beyt: ve her yerde bir beyt: eğer hepsi düşseydi, her biri karşılığının üzerine düşerdi: karşılığı: yani kendisine bakan: ve bu kısa bir rivayettir. Ebu Muaviye bize nakletti: el-A'meş bize nakletti: « Kutsal bir kutsaldır, yedi gökte: yeryüzündeki ölçüsüyle: ve Beytü'l-Makdis, yedi gökte bir kutsal yerdir: yeryüzündeki ölçüsüyle. »

« Göğü yükselten, bize bir beyt inşa etti: direkleri daha sağlam ve daha yüksek olan. » Ve en aşağı gökteki beytin adı: kudret beytidir: ve içindeki meleklerin başındaki meleğin adı İsmail'dir: bu esasa göre, Beytü'l-Ma'mur'a her gün giren yetmiş bin melek: yani: sürelerinin bitiminde sıraları gelmeden yedinci gök yalnızca onların sakinleri olurdu: « ve Rabbinin ordularını ondan başkası bilmez. »

« Ben sizin görmediğinizi görüyorum: ve sizin duymadığınızı duyuyorum: gök inledi: ve inlemeye hakkı vardır: içinde dört parmak genişliğinde bir yer yoktur ki üstünde secde eden bir melek bulunmasın: bilseydiniz benim bildiklerimi: az güler: ve çok ağlardınız: ve döşeklerde kadınların tadını çıkarmazdınız: ve dağlara çıkıp Allah'a yakarırdınız. Ve Allah'a yemin ederim ki, kesilmesini istediğim bir ağaç olmayı isterdim. »

Tirmizi, Müverrik yoluyla nakletmiştir: hasen garip

Hüseyin ibn Arafe el-Mısırlı bize nakletti: Urve ibn Mervan er-Rakki bize nakletti: Ubeydullah ibn Amr bize nakletti, Abdülkerim ibn Malik'ten, Ata ibn Ebi Rabah'tan: Allah'ın elçisi (s.a.v.) şöyle demiştir: « Yedi gökte bir ayak yeri, ne bir karış ne de bir avuç içi kadar bir yer yoktur ki içinde ayakta duran bir melek: ya da secde eden bir melek: ya da diz çökmüş bir melek bulunmasın: ve kıyamet günü geldiğinde hepsi şöyle diyecektir: Biz sana layık olduğun şekilde kulluk etmedik: ama sana hiçbir şeyi de ortak koşmadık.

» Bu iki hadis, yedi gökte meleklerin işgal etmediği bir yer olmadığını göstermektedir: ve onlar ibadette saf tutmaktadırlar: kimisi daima ayaktadır: kimisi daima diz çökmüştür: kimisi daima secdededir: kimisi de başka sıralardadır: Allah daha iyi bilir: ve onlar ibadetlerinde: tespihlerinde: zikirlerinde: ve Allah'ın onlara emrettiği amellerde daimîdirler: « Bizden hiçbir kimse bilinen bir makam olmadan değildir: ve biz sıra sıra dizilmişleriz: ve biz tespih edenleriz. » (Sure 37, 164-166) « Melekler Rablerinin yanında dizilip duruyor diye siz dizilmeyeceksiniz misiniz? » Dediler: « Peki Rablerinin yanında nasıl dizilirler? » « İlk safları tamamlarlar: ve safta birbirlerine kenetlenirler.

» Ve şöyle dedi: « Üç hususta insanlara bizden üstün kılındık: yeryüzü bize mescit kılındı: ve toprağı bize temizlik aracı kılındı: ve saflarımız meleklerin safları gibi kılındı. » Ve böylece kıyamet gününde Rablerin huzurunda (o yüce) saf saf gelirler: « Ve Rabbin geldi: ve melekler saf saf dizildiler. » (Sure 89, 22) « Ve kıyamet gününde Rablerinin huzurunda (o yüce) saf tutacaklardır: ruhun ve meleklerin saf tuttuğu günde: hiçbir söz söylemezler: yalnız Rahman'ın izin verdiği ve doğruyu söyleyen kimseden başkası. » (Sure 78, 38) Ve burada « ruh » ile kastedilen: Adem oğullarıdır: İbn Abbas, Hasan ve Katade böyle söylemişlerdir.

Şekil olarak Adem oğullarına benzeyen bir tür melekler: İbn Abbas, Mücahid, Ebu Salih ve el-A'meş böyle söylemişlerdir. Cebrail: Şa'bi, Said ibn Cübeyr ve Dahhak böyle söylemişlerdir. Ruh adında bir melek: tüm yaratılmışların ölçüsünde: İbn Abbas'tan: « ruhun saf tuttuğu gün » sözü hakkında: o, yaratılışıyla meleklerin en büyüklerindendir. Muhammed ibn Halef el-Eskekani bize nakletti: Revvad ibn Cerrah bize nakletti, Ebu Hamza'dan, Şa'bi'den, Alkame'den: « Ruh dördüncü göktedir: göklerden ve dağlardan daha büyüktür: ve meleklerdendir: her gün on iki bin tespih yapar: Allah her tespihten melekler arasından bir melek yaratır: kıyamet gününde o melek tek başına saf tutup ona gelir.

» Ve bu çok gariptir.

Cebrail, kudreti azametli olan melek

Muhammed ibn Abdullah ibn Abdülhakim el-Mısırlı bize nakletti: Vehbullah ibn Rızık Ebu Hureyre bize nakletti: Bişr ibn Bekr bize nakletti: el-Evzai bize nakletti: Ata' bana nakletti: Allah'ın elçisini (s.a.v.) şöyle derken işittim: « Allah'ın bir meleği var: ona: gökleri ve yerleri tek bir lokmada al, denilse: bunu yapar: sen nerede olursan ol tespih sana layıksın. » Ve bu da çok garip bir hadistir: ve mürsel olabilir. Ve Arş'ın taşıyıcılarının nitelendirmesinde şunu değinmiştik: « Allah'ın meleklerinden bir melek hakkında size konuşmama izin verildi: Arş'ın taşıyıcılarından: onun kulak memesinden omzuna kadar olan kısım, yedi yüz yıllık bir yoldur. » Ebu Davud ve İbn Ebi Hatim nakletmiştir: ve ifadesi şöyledir: azametli bir iş.

Azametli bir iş: Yüce Allah şöyle buyurmuştur: « Onu güçlü olan öğretti. » Onun kudretinin gücünden o, Lut kavminin şehirlerini kaldırdı: onlar yedi şehirdi: içindeki milletlerle birlikte: ve bunlar dört yüz bin kişiye yakındı: ve onların sahip olduğu hayvanlar ve canlılarla: ve bu şehirlerin topraklarıyla, çiftlikleriyle, yerleşim yerleriyle ve diğer her şeyle birlikte: tüm bunları kanadının ucuyla kaldırdı: ta ki onları göğün seviyesine çıkarana kadar: ta ki melekler köpeklerinin havlamasını ve horozlarının ötüşünü işitene kadar: sonra onları ters çevirdi: üstlerini altlarına getirdi. « güçlü olan » işte odur.

« Kudret sahibi »: yani: güzel yapılı, parlak ve güzel görünümü olan: « o, kudretli ve makam sahibi bir elçinin getirdiği sözdür » (Sure 81, 19): Cebrail: Allah katından elçi: « güzel görünümüyle » (Sure 53, 13): « kudret sahibi, kudretli bir melek: Arş'ın Rabbi katında: itibar sahibi olarak » (Sure 53, 5-6): Allah katında, şerefli Arş'ın yanında yüksek ve yüce bir makamı ve rütbesi vardır: « orada kendisine itaat edilir: ve güvenilirdir » (Sure 81, 21): büyük güven sahibidir: ve bu yüzden Allah ile peygamberleri (s.a.v.) arasında elçi olmuştur: kendilerine vahyi getirendir: içinde gerçek haberlerin ve adil hükümlerin bulunduğu vahyi: ve Allah'ın elçisine (s.a.v.) gelmiş: ve anlattığımız gibi çok değişik şekillerde ona inmiştir: ve Allah'ın onu yarattığı şekliyle onu iki kez görmüştür: altı yüz kanatla: Buhari'nin, Talık ibn Gannam'dan, Zeyd'den naklettiği gibi: « Zirr'e sordum »: « o, iki yay mesafesi kadar ya da daha yakındı: sonra kuluna vahyetmesi gerekeni vahyetti.

» Abdullah, yani İbn Mes'ud, bize nakletti: Muhammed'in (s.a.v.) Cebrail'i gördüğünü: altı yüz kanadıyla.

Yahya ibn Adem bize nakletti: Şarik bize nakletti, Cami' ibn Ebi Raşid'den, Ebu Vail'den: Allah'ın elçisi (s.a.v.) Cebrail'i kendi şekliyle gördü: ve onun altı yüz kanadı vardı: her kanat ufkunu kaplıyordu: kanadından Allah'ın daha iyi bildiği inciler ve yakutlardan süsler dökülüyordu: Hassan ibn Musa bize nakletti: Hammad ibn Seleme bize nakletti, Asim ibn Bahdele'den, Zirr ibn Hubeyle'den: « ve onu Sedretü'l-Munteha'da başka bir inişte de açıkça gördü » (Sure 53, 13). Allah'ın elçisi (s.a.v.) şöyle dedi: « Cebrail'i gördüm: altı yüz kanadıyla: kanatlarının tüylerinden inciler ve yakutlar dökülüyordu. » Zeyd ibn el-Hubab bize nakletti: el-Hüseyin bize nakletti: İbn Mes'ud'un şöyle dediğini işittim: Allah'ın elçisi (s.a.v.) şöyle dedi: « Cebrail'i Sedretü'l-Munteha'da gördüm: altı yüz kanadıyla.

» Kanatlar hakkında Asim'e sordum: bana haber vermeyi reddetti: ve ashabından bazıları bana haber verdiler ki kanat: doğu ile batı arasındaki mesafedir: ve bunların senetleri sağlam ve güçlüdür: bunları yalnız Ahmed nakletmiştir.

Zeyd ibn el-Hubab bize nakletti: el-Hüseyin bana nakletti: Hüseyin bana nakletti: Allah'ın elçisi (s.a.v.) şöyle dedi: « Cebrail bana yeşil bir elbise içinde geldi: üstünde asılı inciler vardı. » Senedi sahihtir. İbn Bazi' el-Bağdadi bize nakletti: İshak ibn Mansur bize nakletti: İsrail bize nakletti, Ebu İshak'tan, Abdurrahman ibn Yezid'den, Abdullah'tan: « Kalp, gördüğünde yalan söylemedi » (Sure 53, 11): Allah'ın elçisi (s.a.v.) Cebrail'i gördü: iki kanat cübbesi vardı: gökle yer arasını dolduruyordu: sağlam ve güçlü senet.

İki Sahih'te, Şa'bi'nin hadisinden şu vardır: Ayşe'nin yanındaydım: dedim ki: Allah şöyle demiyor mu: « ve onu en yüksek ufkun üzerinde açıkça gördü » (Sure 81, 23): « ve onu Sedretü'l-Munteha'da başka bir inişte de açıkça gördü » (Sure 53, 13): ben bu ümmetin onun hakkında Allah'ın elçisine (s.a.v.) soru soran ilk kişisiyim: o şöyle dedi: « O Cebrail'di: Allah'ın onu yarattığı şekliyle onu yalnızca iki kez gördü: onu gökten yeryüzüne inerken gördü: yaratılışının azametiyle gökle yer arasını doldurarak. »

Ebu Nuaym bize nakletti: Ömer ibn Zerr bize nakletti: ve Yahya ibn Ca'fer bana nakletti: Vaki' bize nakletti, Ömer ibn Zerr'den, babasından, Said ibn Cübeyr'den: Allah'ın elçisi (s.a.v.) Cebrail'e şöyle dedi: « Bize daha sık gelmiyor musun? » Bunun üzerine indi: « Ve biz, Rabbinin emri olmadan inmeyiz: önümüzde ne varsa, arkamızda ne varsa ve bunların arasında olan her şey ona aittir

ve arkamızda ne varsa. » (Sure 19, 64) Ayet. Ve Buhari nakletti, Zühri'nin hadisinden, Ubeydullah ibn Abdullah'tan: Allah'ın elçisi (s.a.v.) insanların iyilik yapmada en cömertiydi: ve Ramazan'da Cebrail onunla karşılaştığında en cömerti: ve Cebrail onunla Ramazan'ın her gecesinde karşılaşırdı: ve ona Kur'an'ı birlikte çalıştırırdı: Allah'ın elçisi (s.a.v.) bu yüzden, gönderilmiş rüzgârdan daha cömert olmuştur.

Kutaybe bize nakletti: el-Leyş bize nakletti, İbn Şihab'dan: Urve ibn Zübeyr'in namazı biraz geciktirdiğini: kendisine şöyle denildiğini: Cebrail indi: ve Allah'ın elçisinin (s.a.v.) önünde namaz kıldı: ve Peygamber şöyle dedi: « Ne söylediğini biliyor musun, ey Urve: Cebrail indi: ve bana imamlık yaptı: ben onunla namaz kıldım: sonra yine onunla namaz kıldım: sonra yine onunla namaz kıldım: sonra yine onunla namaz kıldım: sonra yine onunla namaz kıldım. » Beş namazı parmaklarıyla saydı. Ve Bişir ibn Ebi Mas'ud'un şöyle dediğini işittim: Ebu Mas'ud'un şöyle dediğini işittim: Allah'ın elçisini (s.a.v.) şöyle derken işittim: « Cebrail indi: bana imamlık yaptı: ve ben onunla namaz kıldım: sonra yine onunla namaz kıldım: sonra yine onunla namaz kıldım: sonra yine onunla namaz kıldım: sonra yine onunla namaz kıldım. » Beş namazı parmaklarıyla saydı.

İsrafil ve sur

İsrafil'in nitelendirmesine gelince: o, Arş'ın taşıyıcılarındandır: korkunun üfürüşü: baygınlığın üfürüşü: dirilişin üfürüşü: bu kitabın kendi yerinde, Allah'ın gücü, kudreti ve güzel yardımıyla delili geleceği gibi. Onun bir suru vardır ve ona üfler: surun her biri, gökle yer arasındaki kadar geniştir: ve o surda, Allah ona dirilme için üflenmesini emrettiğinde kulların ruhlarının yerleri vardır: üflediğinde: ruhlar dışarı kıpırdayarak çıkar: « kudretim ve azametimle: her ruh, dünyada içinde bulunduğu bedene mutlaka dönecektir. » Ruhlar mezarlarındaki bedenlere girerler: tıpkı suyun bitkiye sızması gibi içlerine sızarlar: ve bedenler dirilir: ve mezarlar yarılır: toplama yerine dehşetle koşarak dışarı çıkarlar: tıpkı detayının kendi yerinde geleceği gibi.

« Ben ona nasıl ihsan ederim »: ve suru üfleyecek olan, suru ağzına götürdü: ve alnını eğdi: ve kendisine izin verilmesini bekliyor: « Ey Allah'ın elçisi, ne diyeceğiz? » « Şöyle deyin: Allah bize yeter: ve o ne güzel vekildir: Allah'a tevekkül ederiz. » Ahmed ve Tirmizi nakletmiştir, Atiyye el-Avfi'nin hadisinden, Ebu Said el-Hudri'den.

Ebu Muaviye bize nakletti: el-A'meş bize nakletti, Sa'd et-Tai'den, Atiyye el-Avfi'den: Allah'ın elçisi (s.a.v.) suru üfleyecek olanı zikretti: ve şöyle dedi: « Sağında Cebrail: ve solunda Mikail (s.a.v.) bulunur. » Muhammed ibn Abdullah el-Hadrami bize nakletti: Muhammed ibn Ömer ibn Ebi Leylâ bize nakletti: babam bize nakletti, İbn Ebi Leylâ'dan, el-Hakam'dan, Miksam'dan: Allah'ın elçisi (s.a.v.) bir bölgede dururken, yanında Cebrail de vardı: göğün ufkunun yarıldığını gördüm: İsrafil yeryüzüne yaklaşarak geldi: ve sallanarak: ve bir meleğin Peygamberin (s.a.v.) önünde durduğunu gördüm: « Ey Muhammed, Allah sana peygamber olan kul ya da peygamber olan hükümdar arasında seçme emri veriyor. » Cebrail bana eliyle tevazu işareti yaptı: ve böylece bir danışmanım olduğunu anladım: « peygamber olan kul.

» « Ey Cebrail, bunu sana sormak istiyordum: ve senin halinden sorduğumla meşgul olmama neden olan şeyleri gördüm: ve bu kimdir, ey Cebrail? » « O İsrafil'dir (s.a.v.): Allah onu yarattığı günde, kendi önünde yaratmıştır: ayakları dizili: bakışını kaldırmaz: onunla Rabbim arasında yetmiş nur vardır: onlardan hiçbir nur, ona yaklaşırsa onun önünde yanar: bir levha: Allah gökte ya da yerde bir iş için izin verdiğinde: bu levha yükselir: ve o alnına vurur: bakar: ve eğer o benim işimse: beni ona emreder: ve eğer Mikail'in işiyse: Mikail'i ona emreder: ve eğer ölüm meleğinin işiyse: ölüm meleğini ona emreder. » « Ey Cebrail, sen neyin sorumlususun? » « Rüzgâr ve orduların.

» « Peki Mikail neyin? » « Bitkiler ve yağmurun. » « Peki ölüm meleği neyin? » « Ruhların kabzının.

» « Onun dirilişten başka bir şey için inmeyeceğini hiç düşünmemiştim: ve senin benden gördüğün şey: yalnızca kıyametin kopmasından duyulan korkudur. » Bu, bu senetle çok garip bir hadistir.

Ve Müslim'in Sahih'inde: Allah'ın elçisi (s.a.v.), gece namaza kalktığında şöyle dua ederdi: « Ey Allah, Cebrail'in, Mikail'in ve İsrafil'in Rabbi: göklerin ve yerin yaratıcısı: görünmeyeni ve görüneni bilen: kulların ayrılığa düştükleri şeylerde onların arasında hüküm veren: izninle, hak olan ayrılığa düştükleri hususta beni hidayete erdir: sen dilediğini dosdoğru bir yola erdirirsin. »

Denilmiştir: İsrafil, baygınlıktan sonra Allah'ın dirilteceği ilk varlıktır: sura üflemek için. İsrafil, secde eden ilk melek olmuştur: bu ödül olarak ona korunmuş levhanın sorumluluğu verilmiştir: bunu Ebu'l-Kasım es-Suheyli kitabında nakletmiştir. « kim Allah'a, onun meleklerine, onun elçilerine, Cebrail'e ve Mikail'e düşman olursa » (Sure 2, 98): Allah onları meleklerle bağlamıştır, ikisinin şerefine binaen: Cebrail, zikri geçmiş büyük bir melektir: Mikail'e gelince: o yağmurdan ve bitkilerden sorumludur: ve Rabbinin yanında bir makamı vardır: ve o, yakınlaştırılmış meleklerin şereflilerindendir.

Ebu'l-Yemen bize nakletti: İbn Ayyaş bize nakletti, el-Mualla oğullarının azadlısı Humeyd ibn Ubeyd'i işittiğini söyleyerek: Sabit el-Bünani'nin, Enes ibn Malik'ten şunu anlattığını işittim: Cebrail'e şöyle dedi: « Neden Mikail'i hiç gülerken görmedim? » « Mikail, ateş yaratıldığından beri hiç gülmedi.

» Ve bu melekler, Kur'an'da zikirleri açık geçen meleklerdir: « Ey Allah, Cebrail'in, Mikail'in ve İsrafil'in Rabbi »: Cebrail, elçilere hidayetle iner: ümmetlere aktarmak için: ve Mikail, yağmurdan ve bitkilerden sorumludur: bu dünyada rızıkların çıkmasına vesile olan şeylerden: ve onun, Rabbinin (o yüce) emriyle kendilerine emrettiği şeyi yapan yardımcıları vardır: rüzgârları ve bulutları, Rabb'in (o yüce) dilediği şekilde yönetirler: ve bize ulaştığına göre, gökten düşen bir damla yoktur ki yanında, onu yeryüzündeki yerine ölçen bir melek bulunmasın: ve İsrafil, kabirlerden çıkış için sura üflemekle sorumludur: ve kıyamet gününün ve göçün varlığı için: ta ki şükreden kazansın: ve nankör karşılığını bulsun: o kişiye: günahı bağışlanır: ve ameli övülür: ve bu kişiye: ameli savrulan toz gibi olur: ve şöyle yakarır: yazıklar olsun: ve büyük bir zarar!

Cebrail (s.a.v.): indirdiği şeyle varacağı yer: hidayettir: Mikail, sorumlu olduğu şeyle varacağı yer: rızıktır: İsrafil, sorumlu olduğu şeyle varacağı yer: destek ve karşılıktır: ölüm meleğine gelince: o, Kur'an'da açıkça adlandırılmamıştır: sahih hadislerde de: ve onun adlandırılması bazı aserlerde Azrail olarak gelmiştir: ve Allah daha iyi bilir.

Ölüm meleği ve yardımcıları

« De ki: "Size vekil kılınan ölüm meleği canınızı alacak, sonra Rabbinize döndürüleceksiniz." » Sure 32, 11

Ve onun yardımcıları vardır: kulun ruhunu topluluğundan çıkarırlar: ta ki boğaza ulaşsın: o zaman ölüm meleği onu kendi eliyle yakalar: onu aldığında: bir göz kırpma süresi kadar bile onu elinde bırakmazlar: onu onun elinden almadan: ve ona uygun kefenlere sararlar: « Allah, iman edenleri, dünyada da ahirette de sapasağlam kelimeyle sabit kılar » (Sure 14, 27): sonra onunla birlikte yükselirler: eğer o salih ise: ona göğün kapıları açılır: değilse: kapıları önünde kapatılır: ve o, yeryüzüne geri çevrilir: « O, kullarını yenen işte galip olandır: ve üzerinize koruyucular gönderir: ta ki sizden birine ölüm geldiğinde: elçilerimiz onu canlandırır: ve hiçbir şeyden noksan bırakmazlar: sonra onlar, gerçek mevlaları olan Allah'a döndürülürler: haberdar: hükmün ona ait olmadığı nerede: ve o, hesabın en hızlısıdır. » (Sure 6, 61-62)

Ve İbn Abbas ile Mücahid'den: ölüm meleğinin önünde yeryüzü bir sofra gibidir: dilediği yerden oradan alır. Ve değinmiştik: ölüm melekleri, insana ameline göre gelir: eğer iman eden ise: beyaz yüzlü: beyaz elbiseli: hoş ruhlu melekler ona gelir: ve eğer kâfir ise: bunun tersi olur: biz büyük Allah'ın bundan korumasını dileriz.

Babam bize nakletti: Yahya ibn Ebu Yahya el-Mukri bize nakletti: Ca'fer ibn Muhammed'in şöyle dediğini işittim: babamın şöyle dediğini işittim: Allah'ın elçisi (s.a.v.), ölüm meleğine Ensar'dan bir adamın başında baktı: « Ey ölüm meleği: arkadaşımana karşı yumuşak ol: çünkü o iman edendir. » « Ey Muhammed: bir ruhun güzelleşmesine ve bir bakışın sevincine vesile ol: çünkü ben her iman edenle bir arkadaşım: ve bil ki yeryüzünde harabeye dönmüş bir ev yok: ne kuru toprakta ne denizde bir kıl yoktur ki ben onları her gün beş kez dolaşmış olmayayım: hatta onların gençlerini ve yaşlılarını kendilerinden daha iyi tanırım: ve Allah'a yemin ederim, ey Muhammed: bir sivrisineğin ruhunu kabzemek istesem: buna gücüm yetmez: ta ki Allah kabzının emir sahibi olana kadar.

» « Onlara namaz vakitlerinde dolaştığın bana ulaştı: ölüm geldiğinde: eğer o namaza riayet edenlerden ise: melek ona yaklaşır: ve ondan şeytanı uzaklaştırır: Allah'tan başka ilah yoktur: Muhammed Allah'ın elçisidir: bu büyük bir halde. » Bu, senedi tam olmayan bir hadistir: ve içinde tetkik gereken bir şey vardır: ve değinmiştik, sur hadisinde, Medineli İsmail ibn Rafi' yoluyla: berber: Muhammed ibn Ziyad'dan: Muhammed ibn Ka'b el-Kurdî'den: Ebu Hureyre'den, Allah'ın elçisinden (s.a.v.): hadisin uzun haliyle: ve Allah İsrafil'e baygınlığın üfürüşünü emreder: o baygınlığın üfürüşünü üfler: gök ehli: ve yer ehli bayılırlar: Allah'ın dilediği kimseler hariç: onlar yok edildiğinde: ölüm meleği Aziz'e (o yüce) gelir: « Ey Rabbim: göklerin ve yerin insanları öldü: senin dilediğin kimseler hariç. » « Kim kaldı?

» « Ey Rabbim: sen kaldın: sen ölmeyen dirisin: ve Arş'ının taşıyıcıları kaldı: ve Cebrail ile Mikail kaldı. » « Cebrail ve Mikail ölsün. » « Ey Rabbim: Cebrail ve Mikail öldü. » « Sus: ben Arş'ımın altındaki her şeye ölümü yazdım.

» Bunun üzerine onlar ölürler: sonra ölüm meleği Aziz'e (o yüce) gelir: « Ey Rabbim: Cebrail ve Mikail öldü. » Allah söyler: ve o daha iyi bilir: « ona denilir: kalan kimseyle: kim kaldı? » « Sen kaldın: sen ölmeyen dirisin: ve Arş'ının taşıyıcıları kaldı: ve ben kaldım. » « Arş'ımın taşıyıcıları ölsün.

» Bunun üzerine onlar ölürler: ve Allah Arş'a emreder: surlar İsrafil'den alınır: « Ey Rabbim: Arş'ının taşıyıcıları öldü. » Allah söyler: ve o daha iyi bilir: « ve insan der: sen kaldın, ölmeyen dirisin: ve Arş'ının taşıyıcıları kaldı: ve ben kaldım. » « Sen kaldın: sen ölmeyen dirisin. » « Sen benim kullarımdan bir kulsun: seni gördüğüm şey için yaratmıştım: öl artık.

» Bunun üzerine o ölür: geriye yalnızca Allah, Bir olan, hükümran olan, tek olan ve ihtiyaç giderici olduğunda kalmaz: o, doğurmamıştır: ve doğurulmamıştır: ve hiçbir şey ona denk değildir: o, ilk olduğu gibi son olmuştur.

Ve hadisin tamamını uzun haliyle değinmiştir: Taberani, İbn Cerir ve Beyhaki nakletmiştir: ve hafız Ebu Musa el-Medini kitabında nakletmiştir: ve onda garip bir ziyade vardır: Allah ona der: « Öl.

»

Harut ve Marut, Babil'de

Harut ve Marut: selefin büyük bir kısmının söylediğine göre: ve onların kıssaları ve durumlarının anlatıldığı çok sayıda aser gelmiştir: ki bunların çoğu İsrailiyyat'tır. Ve Ahmed imam, İbn Ömer'den Peygambere (s.a.v.) dayandırılmış bir hadis nakletmiştir: ve İbn Hibban onu Sahih'inde sahih saymıştır: ve onun sahihliği bana göre tetkik gerektirmektedir: ve en doğrusu, İbn Ömer'e mürsel olması: ve onun, Ka'b el-Ahbar'dan aldığı şeylerden olmasıdır: tıpkı delilinin geleceği gibi: ve Allah daha iyi bilir: Zühre yıldızının, onlara insanların en güzellerinden bir kadın şeklinde göründüğü.

Ve Ali'den ve İbn Abbas'tan: Zühre bir kadınmış: ve ondan anlatılan şey kendisinden istenince: o, en büyük ismi kendilerine öğretmedikçe bunu reddetmiş: bunun üzerine göğe yükselmiş: ve bir yıldız olmuş: ve Hâkim, Mustadrak'ta İbn Abbas'tan nakletmiştir: ve o zamanda, kadınlar arasındaki güzelliği, Zühre'nin diğer yıldızlar arasındaki güzelliği gibi olan bir kadın vardı: ve bu ifade, Zühre hakkında gelen şeylerin en iyisidir: onların durumu ve kıssaları, İdris zamanında: Süleyman ibn Davud zamanında idi: tıpkı Tefsir'de sabit kıldığımız gibi.

Kısacası: bu, Ka'b el-Ahbar'a dayanan İsraili bir haberdir: Abdürrezzak Tefsir'inde nakletmiştir, es-Sevrî'den, Musa ibn Ukbe'den, Selim'den, İbn Ömer'den, Ka'b el-Ahbar'dan, kıssayı: ve bu senet en doğrusudur: ve erkekleri bakımından en sağlamıdır: ve Allah daha iyi bilir.

Denilmiştir: « Ve Babıl'da iki meleğe Harut ve Marut'a indirilen şeyin » (Sure 2, 102) sözü ile kastedilen: iki cin kabilesidir: İbn Hazm böyle söylemiştir: ve bu garip ve ifadeye uzaktır: ve Dahhak onları, eski (ünlüsüyle), Pers halkından iki mulid olarak saymıştır: Dahhak böyle söylemiştir: onlar gökten iki meleklerdir: ama onlar için Allah'ın kaderinde, durumlarının anlatılan şeyi önceden takdir edilmiştir: bu haber böyle sabit olursa: o meleklerdendir: ama doğru olan cinlerdendir: tıpkı sabit kılnmasının geleceği gibi.

Münker ve Nekir, kabir melekleri

Münker ve Nekir (s.a.v.): ve ikisinin zikri, kabir sorgusu hadislerinde yayılmıştır: « Allah, iman edenleri, dünyada da ahirette de sapasağlam kelimeyle sabit kılar: ve Allah zalimleri saptırır: ve Allah dilediğini yapar. » (Sure 14, 27) Ve ikisi kabrin iki imtihan edicisidir: ölüye mezarında Rabbi hakkında: dinine: peygamberi hakkında soru sormakla görevlidirler: ve ikisi, salih olanı da fâsık olanı da imtihan ederler: ve ikisi koyu mavi: ürkütücü: ve dişleri çıkık: ve rahatsız edici biçimleri: ve korkutucu sesleri olan iki varlıktır: Allah bizi kabir azabından korusun: ve bizi sapasağlam kelimeyle sabit kılsın: amin.

Abdullah ibn Yusuf bize nakletti: İbn Vehb bize nakletti: Yunus bana nakletti: Peygamberin (s.a.v.) eşi Ayşe'nin, ona Peygambere (s.a.v.) şöyle dediğini naklettiği: sana Uhud gününden daha zor bir gün geldi mi? O şöyle dedi: « Senin kavminden bazı şeylere maruz kaldım: ve onlardan maruz kaldıklarımın en zor olanı Akabe günüydü: İbn Abd Yalil ibn Abd Külal'i kendime tutmuşken: o, benim istediğim şeye cevap vermedi: ben de üzüntülü, yüzümde, yola çıktım: kendime ancak Karna's-Sâlib'de geldiğimde döndüm: başımı kaldırdım: ve işte beni bürüyen bir bulut: baktım: ve işte onun içinde Cebrail (s.a.v.): bana seslendi ve dedi: Allah, kavminin sana söylediği sözü ve sana cevap olarak geri çevirdiklerini işitti: ve sana dağların meleğini gönderdi: onlar hakkında dilediğini ona emretmen için.

Bana dağların meleği seslendi: ve bana selam verdi: « Ey Muhammed: Cebrail, onlar hakkında dilediğin her şeyi ona emretmen için beni sana gönderdi: dersen onların iki dağını onların üzerine deviririm. » Peygamber (s.a.v.) şöyle dedi: « Ama ben, Allah'ın onların sulbünden, Allah'a hiçbir şeyi ortak koşmadan yalnız Allah'a kulluk eden birini çıkaracağını umuyorum. » Ve Müslim, İbn Vehb'in hadisinden benzerini nakletmiştir.

Meleklerin saf ve görevleri

Bölüm: Allah'ın onlara takdir ettiği şeylere gelince: onların dereceleri vardır: kimisi Arş'ın taşıyıcılarıdır: bunların zikri geçti: ve kimisi Arş'ın çevresindeki kerûbîlerdir: ve onlar, Arş'ın taşıyıcılarıyla birlikte meleklerin en şereflileridir: « Mesih, Allah'ın kulu olmaktan ve yakınlaştırılmış meleklerden bunu iltifat etmez » (Sure 4, 172): ve kimisi Cebrail ile Mikail'dir (s.a.v.): ve Allah onlardan, iman edenler için gaybın ötesinde bağışlanma dilediklerini zikretmiştir: « Arş'ı taşıyanlar: ve onun çevresindekiler: Rablerinin hamdini söylerler: ona iman ederler: ve iman edenler için bağışlanma dilerler: Rabbimiz: her şeyi rahmetinle ve ilminle kuşatmışsın: tövbe edenleri ve senin yolunu izleyenleri bağışla: ve onları Cehennem azabından koru: Rabbimiz: ve onları kendilerine vadettiğin Adn cennetlerine koy: ve onların babalarından, eşlerinden ve soylarından salih olanları da: sen güçlüsün, hikmet sahibisin: ve onları kötülüklerden koru: ve o gün senin kötülüklerden koruduğun kimseye rahmet etmişsindir: ve bu büyük bir kazançtır.

» (Sure 40, 7-9)

Ve onların sıfatları bu tertemiz sıfat olduğuna göre: kul, gaybın ötesinde kardeşi için dua ettiğinde: melek şöyle der: « Amin: ve sana da benzer. »

Ve kimisi yedi göğün sakinleridir: gece gündüz, sabah akşam sabırlı bir ibadetle onları mesken tutarlar: geceyi ve gündüzü hiç ara vermeden tespih ederler (Sure 21, 20): kimisi daima diz çökmüş: ve kimisi daima ayakta: ve kimisi daima secdededir: ve kimisi grup grup Beytü'l-Ma'mur'a nöbetleşe gider: her gün yetmiş bin: sürelerinin sonunda bir daha dönmezler: ve kimisi cennetlerden sorumlu: ve ehline bol bağış hazırlığından: ve sakinlerine ikram tertibinden sorumludur: elbiselerden: ve altın işçiliğinden: ve konutlardan: ve yemeklerden: ve içeceklerden: ve hiçbir gözün görmediği: hiçbir kulağın duymadığı: hiçbir insan kalbine gelmeyen bunlardan başka şeylerden.

Cennetin bekçisi: Rıdvan: bazı hadislerde açıkça adlandırılmıştır: ve kimisi ateşin sorumlularıdır: ve onlar sert bekçilerdir: ve emirleri on dokuzdur: ve hazinedarı: Malik: ve tüm bekçiliğin başkanı odur: « Ve ateştekiler, Cehennem'in bekçilerine şöyle diyecek: Rabbinize dua edin: azabından bizim için bir günü hafifletsin. » Ayet. « Ve şöyle seslenecekler: ey Malik: Rabbin işimizi bitirsin. O da der: sizde kalacaksınız: biz size hak ile geldik: ama çoğunuz haktan yana burun buruna kaçıranlardınız.

» (Sure 43, 77) « Onun üstünde sert melekler vardır: güçlü: onlara Allah'ın emrettiğine itaat etmezler: ve emredildiklerini yaparlar. » (Sure 66, 6) « Onun üstünde on dokuz vardır. Ve biz ateşin yöneticilerini yalnızca melekler yapmışızdır: ve biz sayılarını ancak kâfirler için bir imtihan kıldık: ta ki kendilerine kitap verilenler iyice anlasınlar: ve iman edenlerin imanı artsın: ve kendilerine kitap verilenler ve iman edenler şüpheye düşmesinler: ve kalplerinde hastalık bulunanlar ve kâfirler şöyle desinler: Allah bu misalle neyi murat etti? Böylece Allah dilediğini saptırır: ve dilediğini hidayete erdirir: ve Rabbinin ordularını ondan başkası bilmez.

» (Sure 74, 30-31)

« İçinizden sözü gizleyenle yaybilen, gizlenenle gezen, geceleyin gizlenip gündüzleyin yürüyen sizin için bir olmuştur. Onun önünden ve arkasından koruyucuları vardır: onu Allah'ın emriyle gözetirler. » (Sure 13, 10-11) Ayetler.

İbn Abbas'tan: onun önünden ve arkasından koruyucuları vardır: onu Allah'ın emriyle gözetirler: ve bunlar meleklerdir: ve İkrime, İbn Abbas'tan şöyle demiştir: « onu Allah'ın emriyle gözetirler »: melekler onu önünden ve arkasından gözetirler: Allah'ın kaderi geldiğinde: onu bırakırlar: hiçbir kul yoktur ki uyku halinde: ve uyanık halinde: cinlerden: insanlardan: ve haşerelerden ona bir koruyucu melek tayin edilmemiş olsun: senin arkandan: bir şey hariç: Allah ona izin verir: ve o ona ulaşır. « İnsanlardan hiçbir kimse yoktur ki yanında onu savunan bir melek bulunmasın: ta ki ona takdir edileni ona teslim edene kadar. » Ali'ye bir adam geldi: ve dedi: Murad oğullarından bir grup seni öldürmek istiyor: o şöyle dedi: « Her insanın yanında iki melek vardır: ona takdir edilmeyen şeyden korurlar: takdir geldiğinde: onunla kendileri arasına çekilirler: ölüm, korunmuş bir kaledir. »

Ve kimisi kulların amellerini sağdan ve soldan kaydetmekle sorumludur: « Sağında ve solunda oturmuş iki melek: o hiçbir söz söylemez ki yanında hazır bir gözcü bulunmasın. » (Sure 50, 17-18) « Ve sizin üzerinizde koruyucular vardır: ikram edilmiş: yazıcılar: sizin yaptıklarınızı bilirler. » (Sure 82, 10-12)

Babam bize nakletti: Ali ibn Muhammed et-Tenafisi bize nakletti: Veki' bize nakletti: Süfyan ve Mi'sar bize nakletti, Alkame ibn Murtaz'dan: Allah'ın elçisi (s.a.v.) şöyle dedi: « İkram edilmiş, şerefli yazıcılar ne güzel: size yalnızca iki halden birinde bırakırlar: büyük hades ve tuvalet yerleri: sizden biri temizlendiğinde: bir duvarın gövdesiyle saklansın: ya da deve arkasında saklansın: ya da kardeşi onu örtsün.

» Bu, bu senetle senedi tam olmayan bir rivayettir: ve Bezzar onu Musnad'ında mevsul kılmıştır: Hafs ibn Süleyman, okuyucu yoluyla: ve içinde şöyle bir söz vardır: Alkame'nin sözü: Mücahid'den: Allah'ın elçisi (s.a.v.) şöyle dedi: « Allah size çıplaklığı haram kıldı: o halde sizinle birlikte bulunan Allah'ın meleklerinden utanın: ikram edilmiş, şerefli yazıcılar: size yalnızca üç halden birinde bırakırlar: tuvalet yerleri: büyük hades: ve yıkanma: sizden biri çıplak olarak temizlendiğinde: elbisesiyle örtsün: ya da bir duvarın gövdesiyle: ya da devesiyle. » Ve onların ikram edilmiş olmasının anlamı: onlardan utanmak: yazdıkları çirkin fiilleri onlara açmaktır: çünkü Allah onları hem yaratılışlarında hem ahlaklarında şerefli yaratmıştır: ve cömertlikleri sebebiyle: Sahihlerde: Sünenlerde: ve Musnadlarda birden fazla sahabiden nakledilen hadiste sabit olmuştur: o şöyle demiştir: « Melekler, içinde bir resim: ya da köpek: ya da büyük hades halinde bir kimse bulunan eve girmezler.

» Ve bir rivayette, Asim ibn Damra'dan, Ali'den: ne de idrar: ve Rafi'nin rivayetinde, Ebu Said'den, mevsul olarak: « Melekler, içinde bir resim: ya da bir heykel bulunan eve girmez. » Ve Mücahid'in rivayetinde, Ebu Hureyre'den, mevsul olarak: « Melekler, içinde bir köpek: ya da bir heykel bulunan eve girmez. » Ve Dakvane Ebu Salih es-Semman'ın rivayetinde: Allah'ın elçisi (s.a.v.) şöyle dedi: « Melekler, içinde bir köpek: ya da bir çan bulunan bir topluluğa refakat etmez. » « Melekler, içinde bir çan bulunan bir topluluğa refakat etmez.

»

Ve Bezzar şöyle dedi: İshak ibn Süleyman el-Bağdadi, el-Felusi olarak meşhur, bize nakletti: Beyan ibn Humran bize nakletti: Sellam bize nakletti, Mansur ibn Zadane'den, Muhammed ibn Sirin'den: Allah'ın elçisi (s.a.v.) şöyle dedi: « Allah'ın melekleri Adem oğullarını tanır: ve amellerini bilirler: bir kulu Allah'a itaat eden bir amel işlerken gördüklerinde: onu kendi aralarında zikreder ve adını söylerler: bu gece falanca kurtuldu: bu gece falanca kurtarıldı: ve bir kulu Allah'a isyan eden bir amel işlerken gördüklerinde: onu kendi aralarında zikreder ve adını söylerler: bu gece falanca helak oldu. » Sellam: onun Sellam el-Medini olduğunu düşünüyorum: ve o hadiste zayıftır.

Ebu'l-Yemen bize nakletti: Şu'ayb bize nakletti: Ebu'z-Zinad bize nakletti, el-A'rac'dan: Allah'ın elçisi (s.a.v.) şöyle dedi: « Melekler nöbetleşir: bir kısmı geceden: ve bir kısmı gündüzden: ve sabah namazında: ve ikindi namazında bir araya gelirler: sonra yanınızda geceyi geçirenler ona yükselir: ve o, onlara sorar: kullarımı nasıl bıraktınız? Onlar derler ki: biz onları namaz kılarlarken bıraktık: ve onları namaz kılarlarken bulduk. » Bu ifade, bu bağlamı ile âlemlerin yaratılışı kitabında bulunmaktadır: ve bu ifadeyi bu senetle Müslim hariç yalnızca o nakletmiştir: ve ikisi de Sahihlerin başında Malik'in, Ebu'z-Zinad'ın hadisinden onu süzüp almışlardır.

Ziyad ibn Eyyub bize nakletti: Müşebbir ibn İsmail el-Halebi bize nakletti: Tammam ibn Naci bize nakletti, el-Hasan'dan: yani el-Basri'den: Allah'ın elçisi (s.a.v.) şöyle dedi: « Allah'a (o yüce) bir günde kaydettikleri şeyi yükselten ve yaprağın başında ve sonunda bir bağışlanma talebi gören iki koruyucu yoktur: Allah'ın Yüce onun kulunun yaprağın iki ucu arasındaki şeyi bağışladığımı söylemesine. » Tammam ibn Naci yalnız o nakletmiştir: ve İbn Ma'in onu sahih saymıştır: ve Buhari, Ebu Hatim, Ebu Zür'a, Nesai ve İbn Adi onu zayıflatmıştır: ve İbn Hibban onu uydurma olduğunu söylemiştir: ve Ahmed imam şöyle demiştir: onun halinin gerçekliğini bilmiyorum.

Gayenin şu olduğu tamamlanmıştır: her insanda iki koruyucu vardır: iki melek: biri önünde: ve biri arkasında: onu Allah'ın emriyle, Allah'ın (o yüce) emriyle gözetirler: ve iki yazıcı melek: sağında ve solunda: ve sağdaki yazıcı, soldaki yazıcıya üstündür: o, iyiliklerini yazar: ve soldaki yazıcı, kötülüklerini yazar: solda bulunan yazmak istediğinde: « Onu bekle: belki tövbe eder: ya da bağışlanma diler. » Ve o bir iyilik yaptığında: sağdaki onu hiç duraksamadan: soldaki sahibinden beklemeden yazar. « Sağında ve solunda oturmuş iki melek: o hiçbir söz söylemez ki yanında hazır bir gözcü bulunmasın. » (Sure 50, 17-18)

Esved ibn Amir bize nakletti: Süfyan bize nakletti: Mansur bize nakletti, Selim ibn Ebi'l-Ca'd'den, babasından: Allah'ın elçisi (s.a.v.) şöyle dedi: « İçinizden hiçbir kimse yoktur ki ona bir cin yoldaşı tayin edilmemiş olsun: ve bir melek yoldaşı. » « Ya sen, ey Allah'ın elçisi? » O şöyle dedi: « Ve ben de: ama Allah bana ona karşı yardım etti: o bana yalnızca iyilik emreder. » Müslim yalnız o, Mansur'un hadisinden onu süzüp almıştır. Meleklerden bu yoldaşın, insanın koruma yoldaşından başka biri olması mümkündür: o yalnızca ona gözetici tayin edilmiştir: onu Rabbinin izniyle iyilik yoluna: ve dosdoğru yola erdirmek: ve yönlendirmek için: tıpkı ona şeytanların yoldaşının tayin edilmiş olması gibi: o, hiçbir çabayı zarar ve saptırmada boşa koymaz: ve muhafazada olan: Allah'ın (o yüce) muhafaza ettiği kimse: ve destek Allah katından istenir.

Ahmed ibn Yunus bize nakletti: İbrahim ibn Sa'd bize nakletti: İbn Şihab bize nakletti, Ebu Seleme ibn Abdurrahman'dan, ve el-Ağar'dan: Allah'ın elçisi (s.a.v.) şöyle dedi: « Cuma günü geldiğinde: mescidin her kapısında melekler vardır: ilk geleni yazıcılar: sonra ilk geleni: imam oturduğunda: yapraklarını dürerler: ve zikri dinlemeye gelirler. » Ve böylece yalnız o bu senetle nakletmiştir: ve o, iki Sahih'te başka bir senetle vardır: « ve sabah okunuşunda: çünkü sabah okunuşu tanıklık edilmiştir » (Sure 17, 78). Esbat bize nakletti: el-A'meş bize nakletti, İbrahim'den, İbn Mes'ud'dan, Peygamberden (s.a.v.): ve el-A'meş bize nakletti, Ebu Salih'ten, Ebu Hureyre'den, sözünden: « Ve sabah okunuşunda: çünkü sabah okunuşu tanıklık edilmiştir »: ona tanıklık edenler: gece melekleri: ve gündüz melekleridir: ve Tirmizi, Nesai ve İbn Mace onu Esbat'ın hadisinden nakletmiştir: hasen sahih: ben dedim ki: o mürseldir.

Abdullah ibn Muhammed bize nakletti: Abdürrezzak bize nakletti: Ma'mer bize haber verdi, Zühri'den, Ebu Seleme'den: ve Said ibn el-Müseyyeb'den, Ebu Hureyre'den: o şöyle dedi: « Namazın cemaat namazı üzerindeki fazileti yirmi beş derecedir: ve gece melekleri: ve gündüz melekleri sabah namazında bir araya gelirler. » « İsterseniz okuyun: ve sabah okunuşunda: çünkü sabah okunuşu tanıklık edilmiştir. » Müsedded bize nakletti: Ebu Avane bize nakletti, el-A'meş'ten, Ebu Hazim'den: Allah'ın elçisi (s.a.v.) şöyle dedi: « Adam eşini döşeğine çağırdığında: ve o reddettiğinde: ve o geceye ona karşı öfkeli geçirdiğinde: melekler onu sabaha kadar lânetler. » Şu'be, Ebu Hamza, İbn Davud ve Ebu Muaviye, el-A'meş'ten ona uydu.

O şöyle dedi: « İmam amin dediğinde: siz de amin deyin: çünkü amini meleklerin aminiyle çakışan kimsenin önceden geçmiş günahları bağışlanır. » İsmail bize bu ifadeyle nakletti: « İmam amin dediğinde: melekler gökte amin derler: amini meleklerin aminiyle çakışan kimsenin önceden geçmiş günahları bağışlanır. » İsmail bize nakletti: Malik bana nakletti, Sümay'den, Ebu Salih'ten: o şöyle dedi: « İmam: Allah duyan işitti dediğinde: siz de: ey Allah, Rabbimiz, ve sana hamd olsun deyin: çünkü sözü meleklerin sözüyle çakışan kimsenin önceden geçmiş günahları bağışlanır. » Ve İbn Mace hariç topluluk onu nakletmiştir, Malik'in, Sümay'ın, Ebu Salih'in, Ebu Hureyre'nin hadisinden.

Ebu Muaviye bize nakletti: el-A'meş bize nakletti, Ebu Salih'ten, Ebu Hureyre'den: Allah'ın elçisi (s.a.v.) şöyle dedi: « Allah'ın yeryüzünde yolculuk yapan melekleri var: kulların kayıtları üzerine iyilikle: onlar şöyle derler: ihtiyaçlarınıza gelin. » « Benim kullarım nasıl bir iş yapıyor? » « Onlar seni hamd ederek: tesbih ederek: zikrederek bırakıyorlar. » « Ve beni gördüler mi?

» Onlar derler: « Hayır. » « Ve görseydilerdi nasıl olurdu? » « Seni görselerdi: hamdde: tesbihde: ve zikirde daha yoğun olurdu. » O der: « Ve onlar nasıl bir şey istiyor?

» « Cenneti istiyorlar. » « Ve onu gördüler mi? » « Hayır. » « Ve görselerdi nasıl olurdu?

» « Onu görselerdi: ona yönelik açlıkta daha yoğun olurdu: ve istekte daha yoğun olurdu. » O der: « Ve onlar neyden korunmak istiyor? » « Ateşten. » « Ve onu gördüler mi?

» « Hayır. » « Ve görselerdi nasıl olurdu? » « Onu görselerdi: ondan kaçmada daha yoğun: ve korkmada daha yoğun olurdu. » O der: « Onları bağışladığıma sizleri şahit tutuyorum.

» Onlar derler: « İçlerinde şöyle bir adam var: namaz için gelmedi: yalnızca bir ihtiyaç için geldi. » « Onlar kimsedir: onlarla birlikte olan yoldaşın onlarla beraberliği zedelenmez. »

Ve böylece Buhari, Kutaybe'den, Cerir ibn Abdülhamid'den, el-A'meş'ten nakletmiştir. Şu'be, el-A'meş'ten nakletmiştir: onu mevsul olarak nakletmeden: ve Suheyb, babasından mevsul nakletmiştir: ve Ahmed, Affan'dan, Vüheyb'den, Suheyb'den, babasından, Ebu Hureyre'den, Peygamberden (s.a.v.) benzerini nakletmiştir: tıpkı Buhari'nin Suheyb'den muallek olarak zikrettiği gibi: ve Müslim, Muhammed ibn Hatim'den, Bahz ibn Esad'dan, Vüheyb'den nakletmiştir. Ve Ahmed imam da onu, Gundur'dan, Şu'be'den, Süleyman'dan: o el-A'meş'tir: Ebu Salih'ten, Ebu Hureyre'den, Peygamberden (s.a.v.) nakletmiştir: muallek olarak, benzer: tıpkı Buhari'nin işaret ettiği gibi.

Ebu Muaviye bize nakletti: el-A'meş bize nakletti: ve İbn Numeyr bize haber verdi: el-A'meş bize haber verdi, Ebu Salih'ten: Allah'ın elçisi (s.a.v.) şöyle dedi: « Kim, bir iman edene dünyanın sıkıntılarından bir sıkıntıyı açarsa: Allah ona kıyamet gününün sıkıntılarından bir sıkıntıyı açar: ve kim bir Müslümanı örterse: Allah onu dünyada da ahirette de örter: ve kim sıkıntıda olana kolaylık gösterirse: Allah ona dünyada da ahirette de kolaylık gösterir: ve Allah kulun desteğinde vardır: ta ki kul kardeşinin desteğinde olduğu sürece: ve kim bir yola bilim aramak için girerse: Allah ona ona doğru bir cennet yolunu kolaylaştırır: ve Allah'ın evlerinden bir evde bir topluluk toplanmaz: Allah'ın kitabını okuyarak: ve onu kendi aralarında çalışarak: onlara sükûnet inmeden: ve onları rahmet sarmadan: ve onları melekler kuşatmadan: ve Allah onları katında bulunanlar arasında zikretmeden: ve kimin ameli ona yetmediyse: nesebi onu hızlandırmaz.

» Ve böylece Müslim, Ebu Muaviye'nin hadisinden nakletmiştir.

Abdürrezzak bize nakletti: Ma'mer bize nakletti, Ebu İshak'tan, el-Ağar Ebu Müslim'den, Ebu Hureyre'den: ve Ebu Said'den: o şöyle dedi: « Allah'ı (o yüce) zikreden bir topluluk toplanmaz: onları melekler kuşatmadan: ve onları rahmet sarmadan: ve onlara sükûnet inmeden: ve Allah onları katında bulunanlar arasında zikretmeden. » Ve böylece İsrail: ve Süfyan es-Sevrî: ve Şu'be, Ebu İshak'tan benzerini nakletmiştir: ve Müslim, Şu'be'nin hadisinden nakletmiştir: ve Tirmizi, es-Sevrî'nin hadisinden: hasen sahih: ve İbn Mace onu, Ebu Bekr ibn Ebi Şeybe'den, Yahya ibn Adem'den, Ammar ibn Rüzeyk'den, Ebu İshak'tan mevsul olarak nakletmiştir, benzer: ve bu mânâda çok hadis vardır.

Ve Ahmed imamın Musnad'ında ve Sünenlerde: « Melekler, bilim arayan için kanatlarını yayarlar: onun yaptığından hoşnut olarak. » Onun için tevazu gösterirler: tıpkı Yüce Allah'ın dediği gibi: « Rahmetten dolayı onlara tevazu kanadını indir » (Sure 17, 24): « ve sana uyan iman edenler için kanadını indir » (Sure 26, 215): Veki' bize nakletti, Süfyan'dan, Abdullah ibn es-Saib'den, Zadane'den: Allah'ın yeryüzünde yolculuk yapan melekleri var: ümmetimin selamını bana aktarıyorlar: ve böylece Nesai, Süfyan es-Sevrî'nin hadisinden nakletmiştir: ve Süleyman el-A'meş'ten: ikisi de Abdullah ibn es-Saib'den. Abdürrezzak bize nakletti: Ma'mer bize nakletti, Zühri'den, Urve'den: Allah'ın elçisi (s.a.v.) şöyle dedi: « Melekler nurdan yaratılmıştır: cin, dumansız bir ateşten yaratılmıştır: ve Adem, size anlatılmış olan şeyden yaratılmıştır. » Ve Müslim onu, Muhammed ibn Rafi' den: ve Abd ibn Humeyd'den nakletmiştir: ikisi de Abdürrezzak'tan.

Ve benzeri nakledilen hadis, meleğin kula göğsüne bir itekleme yapması: ve şeytanın göğsüne bir itekleme yapmasıdır: meleğin iteklemesi iyiliğin müjdelemesi: ve gerçeğin tasdikidir: şeytanınki ise: kötülükle müjdeleme: ve gerçeğin yalanlanmasıdır: kul sabah kalktığında: şeytan ve melek ona yaklaşır: « İyilikten başla. » « Kötülükten başla. » Allah'ı zikredip ona hamd ettiğinde: melek onu üstlenir: ve ondan şeytanı kovar: akşama kadar: « İyilikle bitir: kötülükyle bitir. » Günü iyilikle bitirirse: melek onu üstlenir: kalkana kadar: ve ondan şeytanı kovar: « Allah'ın adıyla: Allah'a tevekkül ederim: ve ne güç ne kuvvet vardır ancak Allah ile. » « Sen hidayete erdirilmişsin: ve rızıklanmışsın: ve korunmuşsun. » Sonra şeytan ondan sonuna kadar geri çekilir: ve meleklerin zikrinde hadisler çok sayıdadır: ve Yüce Allah'ın kolaylaştırdığı şeyi değinmiş bulunuyoruz: hamd ona aittir.

Melekler ve günahın imkânsızlığı

Bölüm: meseleye gelince: o çoğu zaman kelamcıların kitaplarında bulunur: ve bu konudaki ayrılık, Mu'tezile ile: ve onlara uyanlarla: bir kimsenin Ömer ibn Abdülaziz'in meclisine katıldığı: ve yanında bir grubun bulunduğu: « Allah katında Adem oğullarının şereflisinden daha şerefli kimse yoktur: İman eden ve salih amel yapan: işte bunlar yaratılmışların en iyileridir. » (Sure 98, 7) Ve bunu Ümeyye ibn Amr ibn Said de izlemiştir: « Allah katında onun meleklerinden daha şerefli kimse yoktur: onlar, iki yurdundan kullarıdır: ve peygamberlerine elçileridir. » « Rabbin size bu ağacı yasakladı ancak siz melekler olmayasınız: ya da ebedi olanlardan olmayasınız diye. » (Sure 7, 20) « Sen ne dersin, ey Ebu Hamza?

» « Allah, Adem'i şereflendirmiştir: onu kendi eliyle yaratmıştır: ona kendi ruhundan üflemiştir: melekleri ona secde ettirmiştir: soylarını peygamberler ve elçiler yapmıştır: ve meleklerin onu ziyaret etmesi vardır. » Öyleyse o, hükümde Ömer ibn Abdülaziz'e uymuştur: ve delilini başka bir delille tartmış: ve ayetten açıkça getirdiği şeyin delilini zayıflatmıştır: İman eden ve salih amel yapan.

« Ve ona iman ederler »: ve benzer şekilde cinler: « Ve biz, hidayeti işittiğimizde ona iman ettik » (Sure 72, 2): « Ve bizim aramızda Müslümanlar var » (Sure 72, 14): ve bu meselede delil olarak getirilen şeylerin en iyisi, Osman ibn Said ed-Darimi'nin, Abdullah ibn Amr'dan, Peygambere (s.a.v.) dayandırdığı şeydir: Allah cenneti yarattığında: melekler şöyle dediler: « Ey Rabbimiz: bize ondan bir yer yap: ondan yeriz: ve içeriz: çünkü sen dünyayı Adem oğulları için yaptın. » « Kendi elimle yaratığımın soyunu, ona: ol, dediğim ve oldu dediğimin soyu gibi salih kılmam. »