Talut ve Calut: Şemvil, nehir imtihanı ve zafer

İsrailoğulları, düşmanlarının baskısı altında hükümdar istediler; Şemvil, boyu sopa boyuyla eşitlenen Talut'u seçti ve tabutun meleklerce geri getirilmesi bir işaret oldu. Nehir imtihanında az sayıda kişi Talut ile geçti; Davud (a.s.), Calut'u taşla öldürdü; Allah ona hükümranlık ve hikmet verdi. Talut, tevbe edip Allah yolunda savaşıp öldürülen oğullarıyla birlikte hükümranlığı bıraktı.

Şemvil ve Talut'un seçilmesi

Şemvil kıssası ki, Davud'un (onun üzerine selam olsun) işi onunla başladı. O, Şemvil'dir ki Eşmâvil de denilir, ibn Balî ibn Alkame ibn Yerham ibn Alyahv ibn Tahv ibn Suf ibn Alkame ibn Mahis ibn Emusa ibn İzriya. Mukatil şöyle demiştir: o, Harun'un soyundandır. Mücahid şöyle demiştir: o, Eşmâvil ibn Halfaka'dır. Nesebi bundan yukarısı sabit olmamıştır; Allah daha iyi bilir.

es-Süddî, senediyle, İbn Abbas'tan, İbn Mes'ud'dan ve sahabîler içinden adamlardan ve es-Sa'lebî ile başkalarından rivayet etmiştir: Gazze ile Askalan diyarının Amalîkaları, İsrailoğulları'na galip gelip onlardan çoğunu öldürünce ve çocuklarından çok esir alınca, peygamberlik Levi kabilesinden kesildi ve onların içinden hamile bir kadından başkası kalmadı. O, Allah'tan kendisine erkek bir oğul vermesini sürekli istedi; bir erkek çocuk dünyaya getirdi ve ona Eşmâvil adını verdi; o, İbranicede, İsmail gibi demektir: Allah duamı işitti. Büyüdüğünde onu mescide gönderdi ve orada bulunan salih bir adama emanet etti; ki onun malından ve ibadetinden öğrensin; onun yanında kaldı. Kuvvet çağına ulaştığında, bir gece, uyurken, mescit tarafından ona bir ses geldi.

Korkuyla uyandı ve ihtiyarın kendisini çağırdığını sandı; ihtiyar ona sordu: beni sen mi çağırdın? Onu korkutmaktan hoşlanmadığından şöyle dedi: evet, uyu. Uyudu. Sonra ses onu ikinci kez çağırdı, sonra üçüncü kez: onu çağıran Cebrail'di.

Ona geldi ve Cebrail şöyle dedi: Rabbin seni kavmine gönderdi. Onlarla ilgili işinden, Allah Kitabında anlattığı şey oldu.

Ve yüce olan, güçlü Kitabında şöyle demiştir: « İsrail oğullarından Musa'dan sonra bir cemaat görmedin mi; kavimlerinden bir peygambere şöyle dediler: bize bir hükümdar takdir et ki Allah yolunda savaşalım. O şöyle dedi: savaş size farz edilse savaşmaz mısınız? Dediler ki: neden Allah yolunda savaşmayalım, oysa yurtlarımızdan çıkarıldık ve çocuklarımız esir alındı? Fakat savaş onlara farz kılınınca onlardan az bir kısmı hariç geri döndüler.

Allah zalimleri hakkıyla bilendir. Peygamberleri onlara şöyle dedi: Allah, Talut'u size hükümdar gönderdi. Dediler ki: hükümranlık bizim üzerimizde nasıl olur? Hükümranlık hakkı bizde onunkinden fazladır ve ona malca genişlik verilmemiştir.

O şöyle dedi: Allah onu, sizin üzerinize takdir etti ve onun rızkını, ilim ve cüsset bakımından genişletti; Allah, dilediğine mülkünü verir ve Allah vâsi'dir, hakkıyla bilendir. Ve peygamberleri onlara şöyle dedi: hükümranlığının alameti, tabutun size gelmesidir; onda Rabbinizden bir sükûnet ve Musa ailesinden ve Harun ailesinden geride bıraktıkları bir pay vardır; onu melekler taşımaktadır. Bundada, iman edenlersiniz, size bir alamet vardır.

Talut, orduyla çıkacağı zaman şöyle dedi: Allah, size bir nehirle imtihan edecektir; ondan içen, bendimden değildir ve ona tadan bendimden değildir: ancak bir el ile bir avuç alan hariç. Böylece onlardan az bir kısmı hariç ondan içtiler. Sonra o ve onunla iman edenler geçince şöyle dediler: bugün bizim Calut'a ve ordusuna karşı bir gücümüz yoktur. Allah'a kavuşacaklarına kesin inanlar ise şöyle dediler: az sayıdaki topluluklar, Allah'ın izniyle, çok sayıdaki topluluklara galip gelmişlerdir; sabredenler ile Allah beraberdir.

Ve Calut'a ve ordularına karşı göründüklerinde şöyle dediler: Rabbimiz, bize sabır boşalt ve ayaklarımızı sabit kıl ve bu kafir kavim üstünde bize zafer ver. Böylece Allah'ın izniyle onları bozguna uğrattılar. Davud, Calut'u öldürdü ve Allah ona hükümranlık ve hikmet verdi ve ona dilediği şeyden öğretti.

Allah, insanların kimini kimleriyle def etmeseydi yeryüzü elbette bozulup gitmişti; fakat Allah, âlemlere nîmet sahibidir » (Bakara, 246-251).

Tefsircilerin çoğu şöyle demiştir: bu kıssada zikredilen kavmin peygamberi, Şemvil'dir. Denilmiştir ki: Şam'un. Denilmiştir ki: ikisi bir şeydir. Denilmiştir ki: Yuşa. Bu, uzaktır; çünkü İmam Ebu Ca'fer ibn Cerir, Tarihinde zikretmiştir ki: Yuşa'nın ölümü ile Şemvil'in gönderilmesi arasında dört yüz altmış yıl geçmiştir. Allah daha iyi bilir.

Söz şudur: bu kavim, savaşlar onları sarstığında ve düşmanlar onları ezip geçtiğinde, o zamanın Allah'ın peygamberinden, kendileri için, itaatının altında olacakları ve düşmanlarıyla onun arkasında, onunla ve onun önünde savaşacakları bir kral takdir etmesini istediler. Onlara şöyle dedi: « savaş size farz edilse savaşmaz mısınız? » Şöyle dediler: « neden Allah yolunda savaşmayalım, oysa yurtlarımızdan çıkarıldık ve çocuklarımız esir alındı? », yani: bizi soyup mahrum kıldıkları halde savaşmamıza ne engel olurdu? Şöyle diyorlardı: çalınmış, köleleştirilmiş ve onların arasında esir tutulmuş çocuklarımız için savaşmamız gerekir. Yüce olan şöyle demiştir: « fakat savaş onlara farz kılınınca onlardan az bir kısmı hariç geri döndüler. Allah zalimleri hakkıyla bilendir », kıssanın sonunda zikrettiği gibi: kral ile nehir üzerinden geçenler yalnızca az sayıda olanlardır; diğerleri döndüler ve savaştan kaçındılar.

Peygamberleri onlara şöyle dedi: « Allah, Talut'u size hükümdar gönderdi. » es-Sa'lebî şöyle demiştir: o, Talut ibn Kays ibn Abil ibn Saru ibn Nahureta ibn Ebîh ibn Ânis ibn Benyamin ibn Yakub ibn İshak ibn İbrahim el-Halîl'dir. İkrime ile es-Süddî şöyle demiştir: o, su taşıyıcıydı. Vehb ibn Münebbih şöyle demiştir: o, tabakçıydı. Başkası da söylenmiştir; Allah daha iyi bilir. Bu yüzden şöyle dediler: « hükümranlık bizim üzerimizde nasıl olur? Hükümranlık hakkı bizde onunkinden fazladır ve ona malca genişlik verilmemiştir. »

Zikretmişlerdir ki peygamberlik Levi kabilesinde idi ve hükümranlık Yahuda kabilesinde idi; o ise Benyamin kabilesinden olduğundan, ondan yüz çevirdiler ve onun emrini kendilerine dayatmış oldular: hükümranlık hakkı bizde onunkinden fazladır. Ve zikretmişlerdir ki o, yoksuldu, malca genişliği yoktu: böyle biri nasıl kral olur? O şöyle dedi: « Allah onu, sizin üzerinize takdir etti ve onun rızkını, ilim ve cüsset bakımından genişletti. » Denilmiştir ki Allah, Şemvil'e vahyetmişti ki İsrailoğulları'ndan, boyu bu sopanın boyuna eşit olan, onların kralı olurdu ve o, onun önünde durduğunda mabede ait yağın bulunduğu boynuz taşardı: o, onların kralıdır.

Girip bu sopayla kendilerini ölçüyorlardı ve onlardan hiçbirinin boyu ona eşit değildi, Talut'tan başkasının. Talut, Şemvil'in önüne geldiğinde boynuz taştı; onu kendi yağıyla yağladı ve onları üzerine kral kıldı ve onlara şöyle dedi: Allah onu, sizin üzerinize takdir etti ve onun rızkını, ilim bakımından genişletti: denilmiştir ki, savaşlar ilmi; denilmiştir ki: aksine mutlaktır. Cüssete gelince: denilmiştir ki, boy; denilmiştir ki: güzellik. Bağlamdan çıkan şey, onun, onların en güzeli ve peygamberlerinden sonra en âlimi olduğudur.

« Allah, dilediğine mülkünü verir »: hüküm onundur, yaratma ve emir onundur. « Ve Allah vâsi'dir, hakkıyla bilendir. »

« Ve peygamberleri onlara şöyle dedi: hükümranlığının alameti, tabutun size gelmesidir; onda Rabbinizden bir sükûnet ve Musa ailesinden ve Harun ailesinden geride bıraktıkları bir pay vardır; onu melekler taşımaktadır. Bundada, iman edenlersiniz, size bir alamet vardır. » Bu da, o salih adamın onlar üzerindeki velâyet nîmetinin ve iyiliğinin bir parçasıdır: Allah, onlara çalınmış ve düşmanların üzerinde üstün olduğu, oysa onların onun sayesinde düşmanlarına galip geldikleri tabutu geri verdi. « Onda Rabbinizden bir sükûnet vardır »: denilmiştir ki, peygamberlerin göğüslerinin yıkandığı bir altın leğendir; denilmiştir ki: sükûnet, esen bir rüzgârdır; denilmiştir ki: sureti bir kediye benzer; savaş anında bağırdığında İsrailoğulları, zaferden emin olurlardı.

« Ve Musa ailesinden ve Harun ailesinden geride bıraktıkları bir pay vardır »: denilmiştir ki, onda levhaların parçaları ve çölde üzerlerine inen mânın bir payı vardır. « Onu melekler taşımaktadır », yani: melekler onu taşıyarak size getirecektir ve bunu gözlerinizle göreceksiniz; ki o, Allah'ın size bir alameti ve size söylediğim şeyin doğruluğuna keskin bir delil ve bu salih kralın size velâyetinin geçerliliği olsun; bu yüzden şöyle demiştir: « Bundada, iman edenlersiniz, size bir alamet vardır. »

Ayrıca denilmiştir ki: Amalîkalar, içinde zikredilen sükûnet ve mübarek payın bulunduğu bu tabuta galip gelince, Tevrat'ın da onda olduğu söylenir; ellerine geçip oturduğu zaman, onu memleketlerinde bulunan bir putun altına koydular. Ertesi gün, tabut, putun üzerindeydi; onu tekrar altına koydular; ikinci gün, tabut, putun üzerindeydi. Bu tekrarlanınca, bunun yüce Allah'ın bir takdiri olduğunu anladılar; onu şehirlerinden çıkardılar ve köylerinden birine bıraktılar ve boyunlarında bir hastalık onları yakaladı. Bu onların üzerinde uzadığında, aceleyle onu, iki ineğe koşturdukları bir arabaya koydular ve serbest bıraktılar.

Denilmiştir ki melekler, İsrailoğulları'nın önde gelenlerine, onların gözleri önünde varıncaya kadar onları yönlendirdi; peygamberleri onları bilgilendirmişti. Meleklerin onu nasıl taşıdıkları Allah daha iyi bilir; görünen, meleklerin onu bizzat taşıdığıdır, ayetten anlaşıldığı gibi. Allah daha iyi bilir. İlk kıssayı, tefsircilerin çokları, hatta çoğu zikretmiştir.

Nehir imtihanı ve Calut'un yenilgisi

« Talut, orduyla çıkacağı zaman şöyle dedi: Allah, size bir nehirle imtihan edecektir; ondan içen, bendimden değildir ve ona tadan bendimden değildir: ancak bir el ile bir avuç alan hariç. » İbn Abbas ile tefsircilerden çoğu şöyle demiştir: bu nehir, eş-Şerîa denilen Ürdün'dür. Talut, ordusunu bu nehrin yanına tuttu; Allah'ın peygamberinin emriyle, Allah'ın emriyle, imtihan ve sınav olarak: bu nehirden o gün içen, o gazvede onunla gitmez ve ona ancak, el ile bir avuç almak dışında ondan tadamayan eşlik ederdi. Yüce olan şöyle demiştir: « Böylece onlardan az bir kısmı hariç ondan içtiler. » es-Süddî şöyle demiştir: ordu, seksen bin adamdı; yetmiş altı bin kişi ondan içti ve dört bin kişi onunla kaldı. Bu, onun sözüdür.

Buhari, Sahih'inde, İsrâil'in hadisiyle, Züheyr ile es-Sevrî'den, Ebu İshak'tan, el-Berâ' ibn Âzib'e dayanarak rivayet etmiştir:

« Biz, Muhammed'in (onun üzerine Allah'ın selât ve bereketleri olsun) sahabîleri, şöyle derdik: Bedir sahabîlerinin sayısı, Talut'un, nehrin üzerinden onunla geçen sahabîlerinin sayısına eşittir; ve onunla geçen, yalnızca bir mümin değildir: üç yüz on üç adamdır. »

Buhari, rivayet etti

es-Süddî'nin, ordunun seksen bin adam olduğu sözü incelenmeye muhtaçtır: çünkü Beytü'l-Makdis diyarı, seksen bin savaşçıdan bir orduyu sığdıramaz. Allah daha iyi bilir. Yüce olan şöyle demiştir: « Sonra o ve onunla iman edenler geçince şöyle dediler: bugün bizim Calut'a ve ordusuna karşı bir gücümüz yoktur. » Kendilerini, düşmanlarına karşı, az sayılarından ve düşmanlarının çokluğundan dolayı küçük ve gücü yetmez gördüler.

« Allah'a kavuşacaklarına kesin inanlar ise şöyle dediler: az sayıdaki topluluklar, Allah'ın izniyle, çok sayıdaki topluluklara galip gelmişlerdir; sabredenler ile Allah beraberdir. » Onların arasından yiğitler, iman ve kesin bilginin erleri, fitne ve savaş ve darbelere karşı sabredenler, onları cesaretlendirdiler. « Ve Calut'a ve ordularına karşı göründüklerinde şöyle dediler: Rabbimiz, bize sabır boşalt ve ayaklarımızı sabit kıl ve bu kafir kavim üstünde bize zafer ver.

» Allah'tan, üzerlerine sabır boşaltmasını istediler, yani onları onunla yukarıdan doldursun; ki kalpleri sabitlensin ve sarsılmasın; ve ayaklarını, savaş sahasında, erlerin buluşma yerinde, çarpışmanın ve çekişmenin kargaşasında sabit kılsın. Görünen ve içeren takviyeyi ve düşmanlarının ve, ayetlerini ve nîmetlerini yalanlayan, kafir olan, Allah'ın düşmanlarının üzerine zaferin inmesini istediler. Vâsi', Kavî, İşiten, Gören, Hakîm, Habîr olan, onlara istedikleriyle cevap verdi ve arzu ettikleri yönü onlara verdi; bu yüzden şöyle demiştir: « Böylece Allah'ın izniyle onları bozguna uğrattılar », yani: kendi güçleriyle değil, Allah'ın kudretiyle ve Allah'ın nusretiyle; düşmanlarının çokluğuna ve sayılarının çokluğuna rağmen, yüce olanın şöyle dediği gibi: « Andolsun, Allah size Bedir'de yardım etmişti; oysa siz zayıftınız. O halde Allah'tan korkun; belki şükredersiniz » (Âl-i İmrân, 13).

Davud'un Calut'u öldürmesi ve Talut'un sonu

« Ve Davud, Calut'u öldürdü ve Allah ona hükümranlık ve hikmet verdi ve ona dilediği şeyden öğretti » sözüne gelince: bu, Davud'un (onun üzerine selam olsun) cesaretine ve onu, askerlerini kıran, alçaltıcı bir ölümlükle öldürdüğüne delalet eder. Bir kralın, düşmanını, onun öldürdüğü gazvede öldürmesinden büyüğü yoktur: bununla kocaman hazineler kazanır ve erleri ve yiğitleri esir alır ve iman kelâmı putların üzerine üstün gelir; Allah'ın evliyası, onun düşmanlarının üzerine üstün gelir ve hak din, bâtıl ile ve onun evliyası üzerine zaferini açığa çıkarır. es-Süddî, naklettiği şeyde rivayet etmiştir ki Davud (onun üzerine selam olsun), babasının çocuklarının en küçüğü idi ve onlar, erkek çocuk olarak on üç kişiydiler. İsrailoğulları'nın kralı Talut'un, İsrailoğulları'nı, Calut'u ve askerlerini öldürmeye teşvik ettiğini ve şöyle dediğini duydu: Calut'u kim öldürürse ona kızımı nikâhlarım ve onu hükümranlığıma ortak ederim.

Davud (onun üzerine selam olsun), sapanı, hayranlık uyandıran bir atışla fırlatırdı. İsrailoğulları ile yolda iken, bir taş ona seslendi: beni al; benim içinde Calut'un ölümü var. Onu aldı; sonra başka bir taş aynısını yaptı, sonra bir başka taş da: üçünü torbasına aldı. İki saf karşılaştığında, Calut öne çıktı ve düelloya çağırdı.

Davud ona yaklaştı ve ona şöyle dedi: geri çekil; çünkü seni öldürmekten hoşlanmıyorum. O şöyle dedi: ben ise seni öldürmeyi seviyorum. O üç taşı torbasından aldı, sapanın içine koydu, onu salladı ve üç taş tek bir taş oldu; sonra onu Calut'un üzerine fırlattı ve başını yardı ve ordusu bozguna uğradı. Talut, ona vaad ettiğini ona yerine getirdi: ona kızını nikâhladı ve hükmünü hükümranlığında uyguladı.

Davud (onun üzerine selam olsun), İsrailoğulları'nın yanında büyüdü: onlar onu sevdi ve Talut'tan daha çok ona yöneldiler. Zikretmiştir ki Talut, ona kıskandı ve onu öldürmek istedi ve bunun için çabaladıysa da ona ulaşamadı. âlimler, Talut'u, Davud'u öldürmekten sürekli men ettiler, ta ki onları vurup öldürünceye kadar ve onlardan ancak az bir kısmı kalmıştı. Sonra ona bir tevbe ve bir pişmanlık ve öncesinde olan şeyden bir kopuş oldu; çok ağlamaya başladı ve mezarlığa çıkmaya başladı ve orada, gözyaşlarıyla toprağı ıslatıncaya kadar ağlıyordu.

Bir gün, mezarlıkta iken, ona seslenildi: ey Talut, sen bizi, diri iken öldürdün ve bize, ölü iken kötülük yaptın. Gözyaşları ve korkusu arttı ve havfı şiddetlendi. Kendi işi ve tövbesi olup olmadığını soracağı bir âlim aramaya başladı. Ona denildi: bırakmış olduğun bir âlim var mı?

Ta ki onlar onu, ibadet eden kadınlar içinden bir kadına yönelttiler. O, onu aldı ve Yuşa'nın (onun üzerine selam olsun) kabrine götürdü. Denilmiştir ki o, Allah'a dua etti ve Yuşa, kabrinden kalktı ve şöyle dedi: kıyamet mi koptu? O şöyle dedi: hayır, fakat işte Talut, sana soruyor: onun bir tevbesi var mı?

O şöyle dedi: evet: hükümranlıktan azletsin ve Allah yolunda savaşmaya çıksın, ta öldürülünceye kadar. Sonra yeniden ölü oldu. Talut, o zaman hükümranlığı Davud'a (onun üzerine selam olsun) bıraktı ve oğullarından on üç kişiyle çıktı ve Allah yolunda savaştılar, ta öldürülünceye kadar. Denilmiştir ki işte o zaman yüce olanın sözüdür: « Allah ona hükümranlık ve hikmet verdi ve ona dilediği şeyden öğretti.

» İbn Cerir, Tarihinde, es-Süddî'nin senediyle böyle zikretmiştir. Bunun bir kısmında inceleme ve hayret edilecek bir taraf vardır. Allah daha iyi bilir.

Muhammed ibn İshak şöyle demiştir: gönderilen ve Talut'u tevbesiyle bilgilendiren peygamber, Yesâ ibn Ehtûb'dur. İbn Cerir de bunu rivayet etmiştir. es-Sa'lebî zikretmiştir ki kadın, onu Eşmâvil'in kabrine götürdü ve Eşmâvil, onu, kendisinden sonra yaptığıyla azarladı. Bu, daha müsaittir. Onu, bir uyku halinde görmüş olabilir ve kabirden diri olarak kalkmış değildir: çünkü o, ancak peygamberin kerâmeti olabilir ve bu kadın peygamber değildi. Allah daha iyi bilir. İbn Cerir şöyle demiştir: Tevrat halkı, Talut'un hükümranlık süresinin, oğullarıyla öldürülünceye kadar kırk yıl olduğunu iddia etmektedir. Allah daha iyi bilir.