Strona główna > Religie i wyznania > Sikhizm oczami islamu > Czy sikhizm jest monoteistyczny?
Sikhizm potwierdza jedynego Boga bez wizerunku od pierwszego wersetu. Co ten monoteizm dzieli z tawhidem, i 3 różnice, które pozostają.
Tak. Sikhizm, założony w Pendżabie w XVI wieku przez Guru Nanaka, potwierdza jedynego Boga, stwórcę, bez wizerunku i bez narodzin: "Ik Onkar", Jedyny, otwiera Guru Granth Sahib, księgę świętą.
Ten monoteizm zbliża się do tawhidu w tym, co zasadnicze: jedyny Bóg bez współtowarzysza i wcielenia. Odróżnia się na 3 punktach: odrodzenia i karma są przyjmowane, gurzy odgrywają rolę pośredników duchowych, a objawienie dopełnia się w samym tekście Granthu, bez ostatecznego proroctwa w sensie koranicznym.
Spis treści:
Zaktualizowano 18 października 2026 o 13h28
📖 3 min czytaniaSikhizm otwiera się unikalnym znakiem: Ik Onkar, Jedyny jest. Następujący po nim Mool Mantar opisuje Boga jako prawdę par excellence, stwórcę, bez strachu, bez nienawiści, bez wizerunku, ponad narodzinami i samoistniejącego.
Guru Nanak (1469-1539), w regionie przenikniętym politeistycznym hinduizmem i islamem, kładzie tak monoteizm potwierdzony i bez kompromisów: jedyny Bóg, niedostępny wizerunkom, którego żaden awatar nie reprezentuje. Święta księga, Guru Granth Sahib, gromadzi hymny gurów i niektórych świętych z innych horyzontów, a od 1708 roku sama pełni funkcję wiecznego gura dla wspólnoty.
Na tym punkcie zbieżność jest rzeczywista: ani sikhijska świątynia, ani meczet nie eksponują boskiej reprezentacji. Islam definiuje Allaha: "Mów: "On - Bóg Jeden, Bóg Wiekuisty! Nie zrodził i nie został zrodzony! Nikt Jemu nie jest równy!"" (Koran 112:1-4).
Sikhizm odrzuca wcielenie Boga w posągi, islam odrzuca wszelkie podobieństwo: "Nie dosięgają Go spojrzenia" (Koran 6:103). Obie tradycje łączą z odmową wizerunku sąsiednią etykę: równość ludzi wobec Boga, obowiązkowa dobroczynność (sikhijski langar, posiłek wspólnotowy otwarty dla wszystkich, odpowiada muzułmańskiemu zakatowi), uczciwa praca i dzielenie się. Te zbieżności nie są kosmetyczne: pochodzą z tego samego semickiego fundamentu przekazanego i zreinterpretowanego w Pendżabie.
Różnice są jasne. 1: cykle. Sikhizm zachowuje odrodzenie i karma, tam gdzie islam naucza jednego życia i jednego sądu. 2: pośrednik.
Sikhijscy gurzy przekazują drogę, a w kulcie światło gura pośredniczy dostęp do Boga;
islam nie przyjmuje żadnego pośrednika w wezwaniu: sługa woła wprost, a Allah odpowiada (Koran 2:186). 3: objawienie. Sikhizm dopełnia się w Granthu, bez proroczego zamknięcia w sensie koranicznym;
islam pieczętuje proroctwo z Muhammedem (pokój z nim). Muzułmanin czci więc w sikhizmie szczery monoteizm, i przeciwstawia mu czysty tawhid, zapieczętowane proroctwo i jednorazowy sąd.
10 ludzkich gurów, od Nanaki po Gobinda Singha (zm. 1708), nie są bogami w doktrynie sikhijskiej: są bramami prawdy, a tekst potem zajmuje ich miejsce. Oczami islamu granica tkwi w przypisanej roli: skoro stworzenie staje się obowiązującym kanałem zbawienia, jedyność się cofa.
Tawhid stawia sługę naprzeciw jego Pana bez kanału, bez sakramentalnego kleru, bez tekstu-boga: Koran jest słowem Allaha, czczonym nie w sobie, lecz posłusznym o tyle, o ile przychodzi od Niego. Niuanse są subtelne, ale całkowite, i wyjaśniają, dlaczego dwa monoteizmy tak bliskie co do Boga mogą się całkowicie różnić co do zbawienia. Strona różnica między sikhizmem a islamem opisuje szczegółowo praktyki.
Nie w ścisłym sensie: czczą duchowe światło przekazane przez 10 gurów i, od 1708 roku, sam tekst Guru Granth Sahib jako wiecznego gura. Oczami islamu to właśnie tu tawhid zachowuje dystans: muzułmanin nie poszukuje orędownika w nikim i wzywa wprost swego Pana, który odpowiada każdemu, kto Go wzywa (Koran 2:186).
Historycznie Guru Nanak żył na rozdrożu obu tradycji w Pendżabie, a sikhizm zachowuje z nich widoczne elementy: Jedynego bez wizerunku po stronie muzułmańskiej, cykle i karma po stronie hinduskiej. Sikhowie roszczą sobie własne objawienie, otrzymane przez ich gurów. Muzułmanin osądza każdą doktrynę według jej treści: jedyny Bóg bez narodzin zostaje odnaleziony, pośrednik i cykle nie.
Jak islam uważa, że Bóg przewyższa każdą reprezentację: sikhijskie świątynie (gurdwara) schowają księgę, nigdy posągi. To odrzucenie wizerunku jest jednym z najsilniejszych punktów wspólnych między tymi dwiema religiami Pendżabu i Arabii.