Kuran'da Buda anılıyor mu?

Hayır. Kuran ne Buda'yı ne de budizmi isimle anar.

Bazı doğu bilimcileri, Zülkifl peygamberini (Kuran 21:85-86) Buda ile ses (Kifl ile Kapila) ve coğrafya benzerliğinden ötürü özdeşleştirmeyi önerdi: bu hipotez hiçbir zaman kurulmadı ve Müslüman âlimlerce benimsenmedi. İslam, her halka bir uyarıcının geldiğini öğretir (Kuran 35:24): vahiysiz kadim bilgenlerin kesin statüsü Allah'ın elindedir.

Kuran'ın isimsiz elçiler hakkında söylediği

Kuran genel bir kural beyan eder: "And olsun ki, her ümmete ... diyen peygamber göndermişizdir" (Kuran 16:36). Ve sonuç çıkarır: "Geçmiş her ümmet içinde de mutlaka bir uyarıcı bulunagelmiştir." (Kuran 35:24).

Kitap, elçilerden kimisinin anlatıldığını kimisinin anlatılmadığını iki ayet ötede açıklar: sana onların kimini anlattık, kimini anlatmadık (Kuran 40:78). İsimli peygamber listesi bir örneklemdir; eksiksiz bir katalog değil. Bu çerçevede Buda sorusu (Siddhartha Gautama, ortak çağdan önce 6-5. yüzyıl, bugünkü Hindistan'ın kuzeyi) dürüstçe sorulur: bu kadar kadim bir bilgen, bu kadar geniş bir medeniyette, uyarıcıdan mahrum mu kalırdı? Kuran bu sonucu reddeder; kimsenin adını vermeden.

İslami tefsirde Zülkifl hipotezi

Kuran, Zülkifl'i sabreden kurtulanlar arasında anar: "İsmail, İdris ve Zülkifl hakkında anlattığımızı da an; onların her biri sabredenlerdendi." (Kuran 21:85). Doğu bilimcileri burada Buda'yı tanımayı önerdi: doğum şehri Kapilavastu, Kifl gibi duyulur ve tarif edilen sabır bilgenin portresine oturur.

Klasik Müslüman müfessirler ise Zülkifl'i İsrail ya da Arap figürleriyle özdeşleştirir ve hiçbir kadim İslami kaynak tezi kurmaz. Dürüstlük gereği: Müslüman metin temeli olmayan modern bir hipotezdir; Müslüman onu, eksiği fazlası yoksa, aynen böyle aktarır.

Buda'nın öğretisi, islamdan bakınca

Buda bir Yaratıcı beyan etmez: öğretisi acıdan başlar, sebeplerini (arzuyu) çözümler ve nirvanaya götüren kurtuluş yolu önerir (Dhammapada'da ayrıntılanan sekiz katlı asil yol). Kuran anlamında ilahi bir vahiy talep etmez ve budist ahiret, diriliş ve yargıdan çok yeniden doğuşlardan oluşur.

İslamdan bakınca bu, merhamete ve nefsin kontrolüne gerçek bir özen gösteren etkileyici bir ahlak sistemidir; ama temelleri (beyan edilmiş Yaratıcı yok, yeniden doğuş döngüleri) tevhitten ayrışır. Müslüman, budist metinlere korunmuş vahiy rütbesi vermeden pratik bilgeliği tanıyabilir: beşeri hikmet ile peygamberlik arasındaki ayrım kesindir ve cevabı yapılandırır.

İslam soruyu neden açık bırakıyor

İslam 2 simetrik taşkınlığı reddeder: vahiy olmadan Buda'yı peygamber ilan etmek ya da bilgi olmadan onu mahkum etmek. Net mesaja ulaşmayan halkların yargısı yalnız Allah'a aittir ve âlimler kuralı sabitler: davet kendisine ulaşmayan, bilmediğinden sorumlu değildir.

İkisinin arasında Müslümanın yolu şudur: ahlaki iyiyi bulunduğu her yerde tanımak, nihai gerçeğin son mesajla geldiğinden emin olmak ve üstün olana huzurlu davet. Nirvana ve cennet sayfası ruhun iki akıbetini kıyaslar; budizm dosyası bütün geleneği sunar.