Het sikhisme gezien door de islam

Het sikhisme, geboren in de 15e eeuw in de Punjab met Guru Nanak, leert één vormloze God (Ik Onkar), de verwerping van de afgodsbeelden, van de kasten en van het lege ritualisme, eerlijk werk en deling. Het is leerstellig de Indiase traditie die het dichtst bij het islamitische monotheïsme staat, en Nanak telde moslims onder zijn metgezellen. De verschillen: de keten van goeroes afgesloten door de tekst (Guru Granth Sahib) als levend gezag, en de wedergeboorte van de zielen die de Koran door een unieke opstanding vervangt.

Wat sikhs geloven, volgens de Guru Granth Sahib

Het sikhisme ontstaat in de 15e eeuw in de Punjab met Guru Nanak (1469-1539), in een Indiase wereld verscheurd tussen de hindoeïstische riten en de islamitische gebruiken. Nanak predikt één God, zonder vorm of beeld, schepper en barmhartig, dat het gebed meer waard is dan de mechanische bedevaart, dat eerlijk werk en het delen van zijn maaltijd alle riten waard zijn, en dat de kasten niets zijn voor God.

Negen goeroes volgen hem op;

de tiende, Gobind Singh, sluit de lijn door van de heilige tekst, de Guru Granth Sahib, de "eeuwige goeroe" van de gemeenschap te maken.

Deze tekst, hymnen en gedichten, bevestigt vanaf het begin de goddelijke eenheid (Ik Onkar) en brengt diverse stemmen samen, waaronder composities van moslim auteurs en vrome hindoes: een bijna uniek geval van interconfessionele openheid in een stichtingstekst (Denis Matringe, specialist van het sikhisme, onderstreept dit aandeel gedeelde erfenis).

Het sikh-monotheïsme: een reële nabijheid

Onder de in India geboren tradities is het sikhisme het dichtst bij het islamitische monotheïsme: één God zonder beeld, het verbod op afgoderij, de nietigheid van de kasten, het belang van de gedachtenis aan de goddelijke naam (simran, nabij de dhikr), de naastenliefde en de gedeelde tafel (langar, gemeenschappelijke maaltijd open voor iedereen, zonder onderscheid van kaste of religie).

Guru Nanak reisde met een moslim als metgezel, Bhai Mardana, en zijn boodschap werd uitgesproken in een islamitische omgeving: de geschiedenis van de twee tradities in de Punjab is een geschiedenis van nabuurschap, van dialogen en ook van gemeenschappelijke beproevingen. De islam roept op tot dit rechtvaardige nabuurschap tegenover elke niet-strijder (Koran 60:8) en verbiedt de dwang in de godsdienst (Koran 2:256).

De verschillen tussen sikhisme en islam: goeroes en openbaring

Drie verschillen blijven bestaan. Het eerste: de openbaring.

Het sikhisme steunt op de ervaring en het onderwijs van de tien goeroes, afgesloten door de levende tekst;

de islam rust op een profetische keten verzegeld door Muhammad (vrede en zegeningen van Allah zij met hem), met een geopenbaard en niet samengesteld boek.

Het tweede: de leer over God. Waheguru staat nabij de enige God, maar het islamitische tawhid preciseert wat het sikhisme niet formuleert: Allah spreekt, zendt boodschappers, oordeelt, en is onderscheiden van Zijn schepping; de Koran vat samen: "Hij is Allah, de Enige" (Koran 112).

Het derde: de wedergeboorte van de zielen, geërfd uit de hindoeïstische omgeving, die de Koran vervangt door één leven, één dood en een unieke opstanding, met een persoonlijk oordeel.

Over deze punten gaat de dialoog verder met dezelfde methode: het sikhisme presenteren zoals zijn aanhangers het leven, en het islamitische antwoord met zijn bronnen uiteenzetten.