Het jodendom volgens de islam

Het jodendom is de godsdienst van het volk van Israël, gecentreerd op de Thora die aan Mozes (vrede zij met hem) geopenbaard werd, op het verbond van Abraham en op de verwachting van de Messias. De islam eert Mozes als grote profeet (Koran 19:51) en de Thora als openbaring van Allah waarin er "leiding en licht" is (Koran 5:44). Over het zuivere monotheïsme zijn de twee godsdiensten doctrinair dicht bij elkaar.

Het centrale verschil: de islam leert dat Muhammad (vrede en zegeningen van Allah zij met hem) de laatste boodschapper is (Koran 33:40), met een universele boodschap, terwijl het jodendom een godsdienst van één volk blijft en geen latere profeet verwacht.

Wat joden geloven, volgens hun bronnen

Het jodendom rust op de Thora (de Wet die volgens de traditie aan Mozes (vrede zij met hem) op de Sinaï geopenbaard werd), aangevuld met de Profeten en de Geschriften (samen vormen zij de Tenach), en daarna op de rabbijnse uitleg.

Het liturgische hart is het Shema: "Hoor, Israël, de Eeuwige, onze God, is de enige Eeuwige" (Rabbijnse Bijbel, Deuteronomium 6:4): een absoluut monotheïsme, zonder drie-eenheid, zonder menswording, zonder beeld. De dertien geloofsprincipes van Maimonides (12e eeuw) vatten het klassieke joodse geloof samen: één scheppende God, de profetie, de waarheid en de onveranderlijkheid van de Thora, de goddelijke kennis, de komst van de Messias (een menselijke koning die Israël zal herstellen), de opstanding van de doden en het oordeel.

Het joodse leven is georganiseerd rond het verbond: besnijdenis, sjabbat (wekelijkse rust), spijswetten (kasjroet), gebed en studie.

Belangrijke nuance: het jodendom is geen universele godsdienst met open toegang zoals de islam of het christendom; het is de godsdienst van een volk, Israël, bepaald door geboorte en verbond. De bekeerling wordt er toegelaten via een strenge procedure (de giyur), maar de joodse roeping blijft verbonden met het uitverkoren volk.

Mozes en de Thora in de islam

De Koran eert Moesa (vrede zij met hem) (Mozes) onder de meest genoemde profeten: "En noem in het Boek Moesa. Waarlijk! Hij was uitverkoren en hij was een boodschapper (en) een profeet" (Koran 19:51). De Thora is voor de islam een authentieke openbaring: "Waarlijk, Wij hebben de Thora gezonden, daarin was leiding en licht" (Koran 5:44).

De kinderen van Israël ontvangen in de Koran welwillende vermaningen: "O Kinderen van Israël! Gedenk Mijn gunst die Ik jullie gegeven heb" (Koran 2:40).

Abraham (vrede zij met hem), Isaak, Jakob, Jozef, Mozes, Aäron, David en Salomo zijn de helden van de koranvertellingen zoals van de bijbelse vertellingen: een immens gemeenschappelijk terrein.

De punten van overeenstemming tussen jodendom en islam

• Het strikte monotheïsme: over de natuur van God staat het jodendom doctrinair dichter bij de islam dan het trinitarische christendom doet: geen drie-eenheid, geen menswording, één God zonder beeld.
• De profeten: in Mozes en in de profetie geloven maakt deel uit van het moslimgeloof; de islam bevestigt de zending van Israël en de gezonden boeken.
• De verwante praktijken: besnijdenis, spijswetten, gebed, vasten (het joodse Jom Kipoer en de islamitische vasten delen dezelfde logica), sociale gerechtigheid.
• De heiligheid van het leven en van het recht: "als iemand een ander doodt, behalve als het een moord betreft of voor het verspreiden van ellende over het land ... het is alsof hij de hele mensheid gedood heeft" is een beginsel dat de Koran uitspreekt onder verwijzing naar de kinderen van Israël (Koran 5:32).

De doctrinale verschillen tussen jodendom en islam

Zij zijn duidelijk en concentreren zich op drie punten. Ten eerste de afsluiting van de profetie: het jodendom verwacht de Messias maar erkent geen profeet na het bijbelse tijdperk; de islam leert dat Muhammad (vrede en zegeningen van Allah zij met hem) het zegel van de profeten is (Koran 33:40), aangekondigd in de Thora zelf (Koran 7:157).

De Koran beschrijft het paradox: de geleerden van de kinderen van Israël herkenden Muhammad "zoals zij hun zonen herkennen", sommigen hebben de waarheid die zij kenden verborgen (Koran 2:146).

Ten tweede de status van de boodschap: de joodse godsdienst blijft die van een volk, de islam is universeel, gericht aan de hele mensheid tot het einde der tijden (Koran 34:28). Ten derde de teksten: de Koran bevestigt de goddelijke oorsprong van de Thora en signaleert tegelijk tekstwijzigingen die destijds door bepaalde schriftgeleerden werden aangebracht (Koran 2:79, 5:13); de moslim beoordeelt dus de huidige Thora in het licht van de Koran, het laatste criterium (Koran 5:48).

Op al deze punten is de redactionele regel van dit dossier die van de Koran zelf: teksten en leerstellingen bespreken, nooit personen of volkeren. Het verwijt van tekstwijziging geldt schriftgeleerden van een tijdperk, niet de joodse gemeenschappen van vandaag, en geen enkel vers machtigt vijandigheid tegenover individuen wegens hun geloof.

Joden en moslims: de co-existentie volgens de islam

De islam definieert een helder kader met de joden: zij zijn mensen van het Boek, met wie het huwelijk en het eten toegestaan zijn (Koran 5:5); de Koran gebiedt: "En redetwist niet met de mensen van het Boek behalve als het (op een manier) is die beter is" (Koran 29:46), en rechtvaardigheid en weldadigheid tegenover hen zolang zij de moslims niet bestrijden omwille van hun godsdienst: "Allah verbiedt jullie niet eerlijk te handelen en vriendelijk te zijn voor degenen die jullie niet vanwege jullie godsdienst bevochten en jullie niet uit jullie huizen dreven" (Koran 60:8).

De geschiedenis heeft het vaak geïllustreerd: de joodse gemeenschappen hebben eeuwen van bescherming en bloei gekend in islamitisch land, met name in Andalusië. De doctrinale onenigheid, reëel en erkend, is geen vergunning voor vijandigheid: zij gaat gepaard met de plicht tot rechtvaardigheid en menselijke nabijheid.