İslam Üçlübirliği neden reddediyor?

İslam, Üçlübirlik'i reddeder; çünkü kişisiz ve ortağı olmayan, mutlak anlamda tek bir Allah öğretir (Kuran 112) ve üç kişide tek Allah doktrini (Nikaia 325 ve İstanbul 381 konsillerinde formüle edildi, KKK 253) bu tevhide aykırıdır. Kuran, Kitap ehline şunu emreder: "Dininizde taşkınlık etmeyin ... Allah hakkında ancak gerçeği söyleyin" (Kuran 4:171).

Bu ret, doktrinedir, asla şahıslara değil.

Üçlübirlik doktrini ne iddia eder

Üçlübirlik, hristiyanlığın Allah doktrinidir: birbirinden ayrı üç kişide, Baba, Oğul ve Kutsal Ruh'ta tek bir Allah, tek bir ilahi tabiat.

Nikaia-İstanbul İnanç Beyanı (büyük kiliselerin ortak şekli) şöyle der: "Tek bir Allah'a (...) ve tek bir Rab'e, Mesih İsa'ya, Allah'ın biricik Oğlu'na, bütün asırlarlardan önce Baba'dan doğmuş, Allah'tan doğan Allah" inanırız. Katolik Kilisesi Katekizmi şöyle yazar: "Üçlübirlik birdir. Üç tanrıya değil, üç kişide tek bir Allah'a iman ediyoruz" (KKK, 253) ve bu sirrin insan aklını aşan bir sır olduğunu kabul eder.

Esas olarak Nikaia (325) ve İstanbul (381) konsillerinde formüle edildi ve hristiyanlığın ortodoksluk ölçütü haline geldi.

Tarih bizzat islam okumasını besler; vaiz ve araştırmacı 'Umar al-Ashqar şöyle formüle eder: Nikaia Konsili'nden (325) önce hristiyan cemaatleri derin biçimde ayrışıyordu;

konsole toplanan babalar aynı kiliseyi bile paylaşmıyordu ve üçlübirlik doktrini nihai şeklini ancak 4. yüzyılın sonunda aldı; yani Plotinos'tan (270'te öldü) ve doktrinin izlerini taşıdığı Neoplatonizm'in yayılmasından sonra. Başka bir deyişle: tanımlı bir sistem olarak üçlübirlikçilik, onu besleyen Yunan felsefesinden sonradır ('Umar al-Ashqar, Muhadarat fi-l-Nasraniya, Üçlübirlik ve Yunan felsefesi bölümü).

Üçlübirlik, islamın tevhidi karşısında

İslamın merkezinde tevhid vardır: Allah mutlak anlamda tektir, ortağı yoktur, oğlu yoktur, eşi yoktur ve hiçbir şey O'na benzemez: "De ki: O Allah bir tektir. Allah her şeyden müstağni ve her şey O'na muhtaçtır. O doğurmamış ve doğmamıştır. Hiçbir şey O'na denk değildir." (Kuran 112).

"Tanrınız bir tek Tanrıdır. O, merhamet eden, merhametli olandan başka Tanrı yoktur." (Kuran 2:163). İslama göre Yaratıcı'ya ait kulluk paylaşılamaz ve O'nun tabiatına, ne kadar ince olursa olsun, bir çoğulluk sokan her doktrin bu tevhide aykırıdır.

"Üç demeyin": Kuran'ın emri

Kuran bu konuda doğrudan Hristiyanlara hitab eder: "Ey Kitap ehli! Dininizde taşkınlık etmeyin. Allah hakkında ancak gerçeği söyleyin. Meryem oğlu İsa Mesih, Allah'ın peygamberi, Meryem'e ulaştırdığı kelimesi ve kendinden bir ruhtur. Allah'a ve peygamberlerine inanın, "üçtür" demeyin, vazgeçin, bu hayrınızadır. Allah ancak bir tek Tanrı'dır, çocuğu olmaktan münezzehtir" (Kuran 4:171). Ayet, Üçlübirlik'i inkar ederken İsa'yı (ona selam olsun) onurlandırır (elçi, Allah'ın kelimesi, Kendisi'nden bir ruh).

Üçlübirlikçi argümanlar, islam gözüyle okunduğunda

Hristiyanlar İsa'nın ilahlığını Yeni Ahit'in ayetlerine dayandırır. Bu metinlere saygı duyan ama onları tevhid gözüyle okuyan islam okuması, tek tek cevap verir:

• "Başlangıçta Kelam vardı ve Kelam Allah'tı" (Yuhanna 1:1). Kuran'ın kendisi İsa'yı "Meryem'e ulaştırdığı kelimesi" (Kuran 4:171) diye anar ama onu ilahlaştırmaz: Allah'ın yaratıcı kelimesi olmak, Allah olmak demek değildir; bunu söylemek için önce Üçlübirlik'i varsaymak gerekir, ki bu da argümanı döngüsel kılar. Aynı İncil, devamında "Kelam ceset aldı" (Yuhanna 1:14) der.
• "Ben ve Baba biriz" (Yuhanna 10:30). Aynı İncil, İsa'yı öğrencileri hakkında şöyle der: "hepsi bir olsunlar; Baba, sen bende olduğun gibi ben de sende olduğum gibi, onlar da bizde bir olsunlar" (Yuhanna 17:21-22). Bu "birlik" öğrencileri kapsar: bu, misyon ve irade birliğidir, ilahi şahıs birliği değil.
• İsa'nın Tomas tarafından "Allah" diye adlandırılması (Yuhanna 20:28). İncil amacını kendisi beyan eder: "İsa'nın Mesih olduğuna, Allah'ın Oğlu olduğuna iman etmeniz için" (Yuhanna 20:31) ve İsa'ya "Babama ve babanıza, Rabbime ve Rabbinize yükseliyorum" dedirtir (Yuhanna 20:17). İsa'nın bir Allah'ı vardır: kendisini başkalarının Allah'ı olarak sunmaz.

Buna karşılık, İsa'yı Allah'tan ayıran ayetler çoktur ve nettir: "Baba benden büyüktür" (Yuhanna 14:28), "O gün ve o saat hakkında ne göklerdeki melekler ne Oğul bilir, yalnız Baba bilir" (Markos 13:32), "seni, tek gerçek Allah'ı ve gönderdiğin Mesih İsa'yı tansınlar" (Yuhanna 17:3) ve Getsemani duası: "benim değil, senin iraden olsun" (Matta 26:39).

Dua eden, bir şeyi bilmeyen ve teslim olan bir Allah, islam için yüce bir kulun tarifidir, Yaratıcı'nın değil.

Üçlübirlik'i reddetmek: bu ne demektir

Bir müslüman için Üçlübirlik'i reddetmek, tevhidin saflığını savunmaktır: Kuran'a göre İsa'nın bizzat öğrettiği de tam olarak budur; Kuran ona "Allah benim de Rabbim, sizin de Rabbinizdir. O'na kulluk edin, bu doğru yoldur" dedirtir (Kuran 3:51). Bu hiçbir aşağılama içermez: Kuran Hristiyanları onurlandırır (Kuran 5:82), dinde zorlamayı yasaklar (Kuran 2:256) ve ortak bir söz önerir: "Ey Kitap ehli! Ancak Allah'a kulluk etmek, O'na bir şeyi eş koşmamak, Allah'ı bırakıp birbirimizi rab olarak benimsememek üzere, bizimle sizin aranızda müşterek bir söze gelin" (Kuran 3:64).