Waarom verwerpt de islam de Drie-eenheid?

De islam verwerpt de Drie-eenheid omdat hij een volkomen één God leert, zonder personen of deelgenoten (Koran 112), en omdat de leer van één God in drie personen (geformuleerd op de concilies van Nicea in 325 en Constantinopel in 381, KKK nr. 253) deze enheid tegenspreekt. De Koran gebiedt de mensen van het Boek: "overdrijf niet in jullie godsdienst, noch zeg over Allah niks anders dan de waarheid. De messias Isa, de zoon van Maryam was (niets meer) dan een boodschapper van Allah en Zijn woord (wees en het is) wat Hij Maryam heeft gegeven" (Koran 4:171).

Deze verwerping geldt de leer, nooit de personen.

Wat de leer van de Drie-eenheid beweert

De Drie-eenheid is de christelijke leer over God: één God in drie onderscheiden personen, de Vader, de Zoon en de Heilige Geest, één goddelijke natuur.

Het Credo van Nicea-Constantinopel (de gemeenschappelijke vorm van de grote Kerken) zegt: "Wij geloven in één God (...) en in één Heer, Jezus Christus, eniggeboren Zoon van God, geboren uit de Vader vóór alle eeuwen, God uit God". De Katechismus van de Katholieke Kerk schrijft: "De Drie-eenheid is één. Wij belijden niet drie goden, maar één God in drie personen" (KKK, nr. 253), en erkent dat dit mysterie de menselijke rede te boven gaat.

In wezen geformuleerd op de concilies van Nicea (325) en Constantinopel (381), werd zij het criterium van de christelijke orthodoxie.

De geschiedenis zelf voedt de islamitische lezing, en de prediker en onderzoeker 'Umar al-Ashqar formuleert het zo: vóór het concilie van Nicea (325) divergeerden de christelijke gemeenschappen diep;

de vaders die in concilie bijeenkwamen deelden niet eens dezelfde kapel, en de trinitaire leer nam haar definitieve vorm pas aan het einde van de 4e eeuw, dat wil zeggen na Plotinus (gestorven 270) en de verspreiding van het neoplatonisme waarvan zij de draag draagt. Anders gezegd: het trinitarisme als gedefinieerd systeem is later dan de Griekse filosofie die het voedde ('Umar al-Ashqar, Muhadarat fi-l-Nasraniya, het hoofdstuk over de Drie-eenheid en de Griekse filosofie).

De Drie-eenheid tegenover de tawhid van de islam

Het hart van de islam is de tawhid: Allah is volkomen één, zonder deelgenoot, zonder zoon, zonder gezellin, en niets gelijkt op Hem: "Zeg: “Hij is Allah, de Enige ... Hij heeft niet verwerkt, noch is Hij verwekt. En er is niets of niemand die met Hem te vergelijken is" (Koran 112).

"En jullie God is één God, er is geen Die het recht tot aanbidding heeft behalve Hij" (Koran 2:163). Voor de islam kan de aanbidding die de Schepper toekomt niet gedeeld worden, en elke leer die een veelheid in zijn natuur introduceert, hoe subtiel ook, spreekt deze enheid tegen.

"Zegt geen drie": het koranische bevel

De Koran richt zich rechtstreeks tot de christenen over dit punt: "overdrijf niet in jullie godsdienst, noch zeg over Allah niks anders dan de waarheid. De messias Isa, de zoon van Maryam was (niets meer) dan een boodschapper van Allah en Zijn woord (wees en het is) wat Hij Maryam heeft gegeven" (Koran 4:171). Het vers eert Isa (vrede zij met hem) (boodschapper, woord van Allah, geest uit Hem) terwijl het de Drie-eenheid verwerpt.

De trinitaire argumenten, gelezen door de islam

Christenen funderen de goddelijkheid van Jezus op verzen van het Nieuwe Testament. De islamitische lezing, die deze teksten respecteert maar door de tawhid leest, antwoordt punt voor punt:

• "In het begin was het Woord, en het Woord was God" (Johannes 1:1). De Koran zelf noemt Isa "Zijn woord wat Hij Maryam heeft gegeven" (Koran 4:171) zonder hem daarom te vergoddelijken: het scheppende woord van God zijn betekent niet God zijn, behalve als men de Drie-eenheid al vooronderstelt, wat het argument circulair maakt. En hetzelfde Evangelie zegt daarna "het Woord is vlees geworden" (Johannes 1:14).
• "Ik en de Vader zijn één" (Johannes 10:30). Hetzelfde Evangelie laat Jezus over zijn leerlingen zeggen: "dat zij allen één zijn, zoals u, Vader, in mij en ik in u, dat ook zij in ons één zijn" (Johannes 17:21-22). Deze "eenheid" geldt de leerlingen: het is de eenheid van zending en wil, niet van goddelijke persoon.
• Jezus "God" genoemd door Thomas (Johannes 20:28). Het Evangelie vermeldt zelf zijn bedoeling: "dat u gelooft dat Jezus de Christus is, de Zoon van God" (Johannes 20:31), en laat Jezus zeggen: "ik ga op naar mijn Vader en uw Vader, naar mijn God en uw God" (Johannes 20:17). Jezus heeft een God: hij presenteert zich niet als de hunne.

Omgekeerd zijn de verzen die Jezus van God onderscheiden talrijk en duidelijk: "de Vader is groter dan ik" (Johannes 14:28), "wat die dag of dat uur betreft, niemand weet het, nog de engelen in de hemel, noch de Zoon, maar alleen de Vader" (Marcus 13:32), "dat zij u kennen, u de enige ware God, en Jezus Christus die u gezonden heeft" (Johannes 17:3), en het gebed van Getsemane: "niet mijn wil, maar de uwe" (Matteüs 26:39).

Een God die bidt, iets niet weet en zich onderwerpt is voor de islam de beschrijving van een voortreffelijke dienaar, niet van de Schepper.

De Drie-eenheid verwerpen: wat dat betekent

Voor een moslim de Drie-eenheid verwerpen is de zuiverheid van het monotheïsme verdedigen: precies dat is wat Isa zelf volgens de Koran leert, die hem laat zeggen: "Waarlijk! Allah is mijn Heer en jullie Heer, aanbid Hem dus (alleen). Dit is het rechte pad." (Koran 3:51). Dit impliceert geen minachting: de Koran eert de christenen (Koran 5:82), verbiedt dwang in de godsdienst (Koran 2:256), en stelt een gemeenschappelijk woord voor: "kom tot het gelijkluidende woord dat tussen jullie en ons is, namelijk dat wij geen ander aanbidden dan Allah en dat wij Hem geen deelgenoten toekennen" (Koran 3:64).