Home > Weerleggingen en antwoorden op de beschuldigingen tegen de islam > Noemt de Koran joden apen en varkens?
3 verzen vermelden een gedaanteverandering in apen: allemaal vertellen zij een voorbije bestraffing van de geschonden sabbat. De Koran voegt er de eerbied voor de vromen onder de joden aan toe: de zin kwalificeert geen volk, zij vertelt een gebeurtenis.
Nee: de 3 verzen vertellen dezelfde historische bestraffing, die van een groep die de sabbat schond: "En waarlijk jullie kenden degenen onder jullie die de regels van de Sabbath (de zaterdag) overtraden. Wij zeiden tegen hen: “Wees apen, veracht en verworpen.”" (Koran 2:65).
Het gaat om een gedateerde bestraffing van een precieze groep, niet om een kwalificatie van het joodse volk: dezelfde Koran getuigt dat "een deel van de mensen van het boek is rechtvaardig, zij reciteren de verzen van Allah in de uren van de nacht" (Koran 3:113). Ook de joodse literatuur kent zelf gelijkaardige bestraffingen in haar verhalen.
Inhoud:
Bijgewerkt op 18 oktober 2026 om 05h42
📖 2 min leestijdDe verzen van de gedaanteverandering zijn er 3 in aantal, en zij vertellen één enkel verhaal: "En waarlijk jullie kenden degenen onder jullie die de regels van de Sabbath (de zaterdag) overtraden. Wij zeiden tegen hen: “Wees apen, veracht en verworpen.”" (Koran 2:65), en de soera 7 preciseert: "Dus toen zij de grenzen van wat hen verboden was overtraden, zeiden Wij tegen hen: “Wees apen, veracht en verworpen.”" (Koran 7:166).
De context is de bestraffing van de sabbat: een groep die, om het verbod om op de heilige dag te vissen te omzeilen, de vooravond haar netten uitzette en ze de dag erna ophaalde. Het is een gedateerde bestraffing, opgelegd aan een precieze groep van duizenden jaren geleden, geen etiket dat voor altijd op een volk wordt geplakt.
Het derde vers antwoordt op een machiavellistische uitnodiging van de Mekkanen, die de Profeet (vrede zij met hem) voorstelden hun afgoden te aanbidden in ruil voor voordelen: "Zeg: “Zal ik jullie iets vertellen dat erger is dan dat met betrekking tot de vergoeding van Allah; degenen die de vloek van Allah verkregen en Zijn woede, daarvan zal Hij (enkelen) in apen en varkens veranderen, degenen die de afgoden aanbidden, die zijn de slechtste in rang en veel verder van het rechte pad.”" (Koran 5:60).
De lijst omvat de afgodenaanbidders in dezelfde zin: het criterium is niet de geboorte, het is de daad.
De polemische lezing stort in voor de naburige tekst: "Zij zijn niet allen gelijk; een deel van de mensen van het boek is rechtvaardig, zij reciteren de verzen van Allah in de uren van de nacht en knielen neer in gebed." (Koran 3:113), en de regel van waarde: "de meest eerbare onder jullie in het aangezicht van Allah zijn de gelovigen die Hem het meest vrezen" (Koran 49:13).
Een tekst die getuigt van de heiligen onder de joden en de vroomheid tot het enige criterium van edelmoedigheid maakt, predikt niet de haat tegen een volk: zij vertelt de geschiedenis van zijn eigen rebellen. De pagina is de islam antisemitisch? stelt het volledige dossier samen.
Het antwoordt op een precieze provocatie: Mekkanen hadden de Profeet (vrede en zegeningen van Allah zij met hem) uitgenodigd om in ruil hun afgodendienst over te nemen, en het vers keert de vraag om: het slechtste statuut is dat van de vervloekten, waarvan Hij apen en varkens heeft gemaakt, en wie de Tagoet aanbidt. Het vers plaatst hen in dezelfde zin naast de afgodenaanbiddende ongelovigen: het gaat niet om een volk door zijn geboorte, maar om wie deze daden begaat.
Omdat de misdaad van de sabbat die de tekst vertelt een berekende rituele overtreding is: de vissen vangen op de verboden dag. De gedaanteverandering vertelt de reductie van de mens tot het instinct wanneer hij willens en wetens ontheiligt wat hij heilig weet. Ook de rabbijnse literatuur kent zelf verhalen van bestraffende gedaanteveranderingen: het motief behoort tot het gemeenschappelijke erfgoed van de oude verhalen, geen anti-joodse uitvinding.
Nee: de Koran verbiedt de minachting van wie dan ook (Koran 49:13: de waarde is de vroomheid, niet de etniciteit), getuigt van de rechtvaardigen onder de mensen van het Boek (Koran 3:113), en de islamitische rechtsgeleerdheid heeft altijd de verhalen over de voorouders en de levende personen onderscheiden. Dit vers gebruiken tegen een jood van vandaag is een dubbel verraad: van de tekst en van de methode. De pagina <a href="/nl/weerleggingen/is-de-islam-antisemitisch.html">is de islam antisemitisch?</a> behandelt de fundamentele vraag.